Sezin Öney'in haberi

Tartışma, tam 13 saat, aralıksız sürdü. Salı günkü bu uzun mesainin sonunda da, Sırbistan Parlamentosu, Srebrenica Katliamı’nı kınadı ve kurbanlarının ailelerinden özür diledi. Srebrenica Katliamı, 1995’te, Bosna Savaşı’nın üçüncü ve son yılında gerçekleşmişti. Katliamda, 8 bin kadar Boşnak erkek ve oğlan çocuğu öldürülmüştü. Birleşmiş Milletler (BM) koruması altındaki mülteci kampı, Bosnalı Sırp paramiliter gruplarca ele geçirilmiş ve “toplama kampına” dönüştürülmüştü.

Avrupa Parlamentosu, Ocak 2009’da kabul ettiği tasarıyla olayı kınamış ve katliamın başladığı 11 Temmuz’u Avrupa Birliği genelinde “anma günü” ilan etmişti.
 
Soykırım değil ama...

Tasarı metninde, “Sırbistan Parlamentosu, 2009’da AB nezdinde ve 2007’de BM Uluslararası Adalet Divanı (ICJ) kararının da öngördüğü şekilde, Temmuz 1995’te Müslüman Bosnalı nüfusa karşı işlenen suçu güçlü biçimde kınamaktadır” dendi. Avrupa Parlamentosu ve ICJ, olayı “soykırım” olarak nitelemişti. Parlamento, olayı açıkça “soykırım” olarak adlandırmaktan kaçındı ancak, Sırbistan’ın katliamı durdurmak için elinden geleni yapmadığı için katliamdan sorumlu bulunduğunu kabul etti. Ayrıca, AP ve ICJ’ye atıfta bulunarak, dolaylı olarak “soykırım” suçlamasını kabul etmiş oldu.
 
‘Mladiç tutuklansın’

Tasarı, katliamın sorumlusu dönemin Republika Srpska Ordusu’nun Genelkurmay Başkanı Ratko Mladiç’in tutuklanması için de çağrıda bulunuyor. Birleşmiş Milletler Savaş Suçları Mahkemesi’nin aradığı bir numaralı isim olan Mladiç’in, Sırbistan’da saklanmakta olduğu iddia ediliyor. BM tarafından “soykırımla” suçlanan Mladiç’in yakalanması, AB adaylığı için bekleyen Sırbistan’ın bu arzusuna kavuşabilmesi için “önkoşul” kabul ediliyor. Tasarının kabul edilmesi ardından gelen Boşnaklardan gelen ilk tepkiler de, “Şimdi sıra, Mladiç’in yakalanması” yolunda oldu. Sırbistan içindeki Boşnakları temsil eden Boşnak Sancak Demokratik Partisi’nden Meho Ömeroviç, “Asıl sorumlu yakalanmadan adalet yerini bulmayacak” diyor.

Oylamada, 250 milletvekilinden 127’si kınama ve özrü içeren tasarıyı onayladı, 21’i reddetti ve bir kişi çekimser kaldı. 101 parlamenter ise oylamaya katılmadı.

Parlamento sözcüsü Slavica Djukic- Dejanoviç, oylamadan önceki gün tasarının metin olarak hazır olduğunu ve içeriğinin tartışmaya açılmayacağını açıklamıştı. Tasarının hazırlanması, iki aylık bir çalışma sonucu gerçekleşebilmişti.

Meclisteki siyasi gruplardan, Avrupalı bir Sırbistan İçin, G17 Artı, Sosyalist Parti, Birleşik Sırbistan Partisi, Emekliler Partisi ile beraber azınlıkların siyasi partileri tasarıya eksiksiz olarak onay verdi. Sol veya Avrupa ile entegrasyon yanlısı bu partilerden, Sosyalist Parti’nin, ülkeyi savaşa sürükleyen totaliter lider Slobodan Miloşeviç’in eskiden liderliğini yaptığı politik hareket olduğunu unutmamak lazım.
 
Hayır diyenler

Meclisin diğer üyelerinden muhafazakâr Sırbistan Demokratik Partisi ve Yeni Sırbistan Partisi, tasarıya “hayır” dedi. Aşırı sağcı Sırp Radikal Partisi, milliyetçilikten kaynaklanan sebeplerle ve Liberal Demokratik Parti de tasarıyı “soykırım” ifadesini “yumuşak” bularak oylamaya katılmadı. Muhafazakâr Sırp İlerici Partisi de, oylama yapılmadan hemen önce meclisi terk etti.
 
Demokratik Parti önderliğinde kurulan çatı hareket Avrupalı Bir Sırbistan İçin’in lideri Nada Kolundzija’ya, tasarıyı neden destekledikleri sorusunu yönelttiğimizde, “Ancak bu sayede tarihin, trajik bir sayfasını geride bırakabileceğiz ve yeni ufuklara doğru yelken açabileceğiz. Boşnak kurbanların anısına saygı sunarak, bu suçu lanetleyerek, gelecek nesillerin üzerinden vicdani yükü kaldırmış oluyoruz. Ayrıca, uluslararası alanda artık savaş ve şiddetle adımızın anılmasını istemiyoruz.

Tasarının onaylanması, dünyadaki prestijimizi arttıracak, imajımızı düzeltecek” yanıtını verdi. Buna karşılık, iktidardaki Sosyal Demokratlar Ligi lideri Nenad Çanak ise, konuyla ilgili yapılacak daha çok şey olduğunu düşünüyor. “Bu tasarı daha ilk adım; geçmişle yüzleşmek için daha derine inmemiz lazım. Savaş suçlarını gelecek nesillere miras olarak bırakamayız” diyor.
‘Kayıp Sırplar ne olacak’

Milliyetçiliğin hâlâ büyük bir sorun olduğu Sırbistan’da, tasarının halk arasında büyük tartışma yarattığı söylenebilir. Bazı sivil toplum kuruluşları, savaşta 47 bin Sırp’ın da kaybolduğunu ve onların da anılması gerektiğini öne sürüyor.
Taraf