Abdullah Bozkurt'un haberi

Anayasa değişikliğini nasıl gerçekleştirdiklerini başkent Tallinn'de Today's Zaman'a anlatan Ilves, yargı reformuna en büyük direncin yaşlı hâkimlerden geldiğini, genç yargıçların ise süreci desteklediklerini belirtti. Estonya lideri, birçok konuda iktidar ve muhalefetin görüş ayrılığı olmasına rağmen, AB ve NATO üyeliği konusunda ulusal bir çizgi izlediğini vurguladı.

"Üyelik sürecinde hâkimler meslekî eğitim kursuna tabi tutuldular, seminerlere katıldılar ve Avrupa Birliği üyesi ülkelerde davaları incelediler ve kendilerini yetiştirdiler." şeklinde konuşan Ilves, "Bu, zorlu bir dönemdi ve meclisten reform yasalarını hızlı bir şekilde geçirmek durumunda kaldık." diyor. Bu dönemde Estonya dışişleri bakanı olarak görev yaptığını hatırlatan Ilves, "Her şeyden önemlisi, mecliste bu konuda iktidar ve muhalefet arasında tam bir mutabakat vardı." ifadelerini kullanıyor. Birçok konuda iki taraf arasında görüş ayrılığı olmasına rağmen, AB ve NATO üyeliği konusunda ulusal bir çizgi izlediklerini hatırlatan Estonya lideri, "Hem muhalefet hem de iktidar yargı reformu konusunda destek verdiler." dedi.

1991'de uzun süren Sovyet işgalinin sona ermesinin ardından bağımsızlığını ilan eden Estonya öncelikle komünist Sovyet yargı sistemini terk etmiş ve kurduğu bir komisyon aracılığı ile tüm yargıçların tekrar işe başvurmasını talep etmişti. 1994 itibarıyla yargı mensuplarının % 67'si değişmiş ve ortalama yaş 40'ın altına inmişti. Daha sonraki tarihlerde ise bağımsızlık sonrası sistemde yargıçların % 95'i yenilenmişti. 2004 tam üyelik öncesi yeniden yargı sistemini gözden geçiren Estonya, yargı mensuplarını AB reform sürecinden geçirerek tekrar eğitime tabi tuttu. Ilves, "Yargıçlarımız iki defa tekrar öğrenmek zorunda kaldılar." diyor.

"Yukarıda tam bir dostunuz var" mesajını Türkiye ziyareti öncesinde kamuoyuna vermek isteyen Estonya Devlet Başkanı, AB üyeliği müzakerelerini yürüten Türkiye'ye gerek yargı gerekse diğer konularda yardımcı olamaya hazır olduklarını vurguluyor. Türkiye'ye daha 1980'lerde Radio Free Europe'ta çalışırken büyük sevgi ve hayranlık duyduğunun altını çizen Ilves, AB üyeliği konusunda Ankara'ya olan desteklerinin tam olduğunu vurguluyor. Avrupa'nın coğrafi olarak tanımlanmasını yanlış bulan Estonya lideri, Batı Avrupa, Hıristiyan veya Katolik Avrupa tanımlarını şiddetle reddediyor. "Eğer Avrupa'nın sınırlarını çizmek gerekiyorsa, bunu insan hakları, demokrasi, hukukun üstünlüğü prensipleri ile değerlendirmek lazım." diyen Ilves, "Türkiye bu kriterlerin hepsini sağlıyor." diye ekliyor. Ilves ayrıca Türkiye'de reformların yavaş ilerlediği eleştirilerini de haksız buluyor: "Süreç tabii seyrinde devam etmeli."

Dış politika konularının çok daha önemli olduğunu belirten Ilves, özellikle Kıbrıs konusunun bir an önce çözüme kavuşturulmasının aciliyet arz ettiğine inanıyor. Bu konunun NATO ve AB arasındaki güvenlik ve savunma işbirliğini engellediğini savunuyor: "Kıbrıs problemi sonsuza kadar bu şekilde bırakılamaz."

Gelişmiş ve yaygın bir bilgi sistemleri altyapısına sahip olan Estonya'da nüfusun % 70'i internet bağlantısına sahip. Genel seçimlerin bile internet üzerinden yapılabildiği bu ülkede, banka işlemlerinin % 98'i ve vergi bildirimlerinin % 92'si internet üzerinde yapılıyor. E-devlet konusunda oldukça gelişmiş bir altyapı kuran Estonya, Devlet Başkanı Ilves aracılığı ile bu teknoloji ve bilgi birikimini Türkiye ile paylaşmaya hazır oldukları mesajını veriyor. İki ülkenin Balkanlar'dan enerji güvenliğine, Afganistan'dan Transatlantik işbirliğine kadar pek çok konuda ortak çalışabileceğini vurgulayan Estonya lideri, Türkiye'nin özellikle Balkanlar'da aldığı inisiyatifi takdirle karşılıyor.

THY'nin direkt seferi ÖNEMLİ

Konumu itibarıyla Türkiye'nin enerji güvenliği açısından önemli olduğuna işaret eden Ilves, NABUCCO projesinin yavaş ilerlemesinden şikâyet ediyor. Türkiye'nin bölgesindeki tecrübesini değerli bulduklarını söyleyen Ilves, İran'ın nükleer programı konusunda ise endişeli. Estonya'da NATO'nun füze sistemleri kurmadığını ve kurmayı da planlamadığını belirten Ilves, Rusya Federasyonu ile olan ilişkileri ise 'soğuk' olarak tanımlıyor.

İki ülke arasındaki ticari ilişkilerin yeterli olmadığını söyleyen Estonya Cumhurbaşkanı, bu konuda daha fazla çaba harcamaları gerektiğini söylüyor. 2008'de 500 milyon dolar olan ticaret hacmi, global ekonomik kriz sebebiyle 2009 yılında % 58 düşerek 208 milyon dolara gerilemiş durumda. En son verilere göre ise Ocak ve Şubat 2010'da ticaret hacminde ise bir toparlanma görülüyor. Bu yılın ilk iki ayında geçtiğimiz yıla göre % 26'lık bir artış söz konusu. Ilves, Güllüoğlu'nun geçtiğimiz yıl Estonya'nın başkenti Tallinn'de şube açmasından övgüyle bahsediyor. "Daha fazla karşılıklı ziyaretler yapmamız ve bağlantılar kurmamız gerekiyor." diyen Ilves, Schengen vize sahasında olan Estonya'nın vize işlemlerini basitleştirdiği ve kolaylaştırdığını söylüyor. Ilves ayrıca Tallinn ile İstanbul arasında THY tarafından direkt seferlerin başlatılmasının ekonomik ilişkilere ivme kazandıracağının altını çiziyor.
Zaman