72 / CİN SÛRESİ

Cin sûresi Mekkîdir, 28 âyettir. Ağırlıklı olarak cinlerden bahseder. Cinler, duyularla idrak edilmez. Onlar da insanlar gibi mükellef varlıklardır. Ateşten yaratılmışlardır. Akıl ve irade sahibidirler. Atalarına cânn adı verilir. Cin kelimesi, görünmez varlıklar için kullanılan genel bir anlama da sahiptir. Hz. Peygamber ashabından birkaç kişiye Nahle denilen yerde sabah namazını kıldırmıştı. Namazda okuduğu âyetleri işiten cinler bu âyetlerin tesirini derinden hissedip hayran kaldılar, iman edip bu olayı kendi topluluklarına da anlattılar. Sûre, bu olay üzerine inmiştir.

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ

1,2,3,4,5-“(Ey Peygamber!) De ki: Bana, cinlerden bir topluluğun Kur'an'ı dinledikleri ve kendi toplumlarına gidip şöyle söyledikleri vahyedildi: Biz her açıdan hayranlık uyandıran bir Kur'an (ilahi kelam) dinledik. (Bu Kur’an) rüşde / hakka yöneltiyor, bu sebeple ona iman ettik. Artık rabbimize hiçbir şeyi asla ortak koşmayacağız. (Çünkü Kur’an’ı dinleyince öğrendik ki,) Rabb’imizin şânı çok yücedir. O, ne bir eş edinmiştir ne de bir çocuk! Demek ki, bizim beyinsiz (İblis) Allah hakkında saçma sapan şeyler söylüyormuş. Oysa biz, insanların da cinlerin de Allah hakkında asla yalan-yanlış şeyler söylemeyeceklerini sanıyorduk.”

Benzer bir olaya Ahkâf sûresinde de yer verilmektedir. (Bkz. Ahkâf 29-32)

Cinlerin Kur’an’ı dinlediklerini haber vermekten maksat, Hz. Peygamber’den defalarca Kur’an dinledikleri halde iman etmemekte direnen müşriklerin cinlerden ibret ve örnek almalarını sağlamaktır. (Kur'an Yolu Tefsiri)

Rüşd kelimesinin Kur’an-ı Kerim’de geçtiği ayetler bize rüşde eren kulların kimler olduğunu açıkça gösterir. Bunlar Allah’a iman ve itaat edenler (Bakara, 186; Cin, 14), imanı sevip kalbine yerleştiren, inkâr ve isyandan nefret edenler (Hucurât, 7) ve aklı başında olup kârını zararını bilenlerdir. (Nisa, 6)

Kur'an, kendisine tabi olanları rüşde erdirir; insana kavrayış gücü kazandırıp nur ve hidayet kaynağı arasında bağlantı kurdurarak istikamete sevk eder. Aynı zamanda hayatın pratiğini düzenleyip yönlendiren sistemi ile de insanı doğru yola iletir. Buna örnek Asr-ı Saadet’tir. Bu dönem, nebevî terbiye ile yetişen sahabilerin, Allah ve Resûlü'ne bağlılıkları, sadakat, kardeşlik, adalet, merhamet ve güzel ahlak gibi erdemleri hayatlarına yansıttıkları benzersiz bir fazilet tablosudur.

İblis, cinleri Allah'tan başkasına ibadet etmeye çağırmıştı.

Allah hakkında asılsız sözler söyleyen beyinsizlerin başında İblîs gelir. Cinlerin inkârcı ve itaatsiz olanları da onun gibidir. Cinler, daha önce İblîs’in ve azgın cinlerin Allah hakkındaki aslı esası olmayan sözlerine kanarak şirk koşuyor, O’na eş ve çocuk isnat ediyorlardı. Kur'an'ı dinleyince, bu hususta İblis'in yalan söyledi­ğini kesin olarak anladılar ve bu nedenle ona beyinsiz dediler.