Prof. Dr. Şadi EREN
Mürtedin Katli
Mürted, “dönmek” anlamındaki “irtidad” masdarından gelir. İrtidad, “Bir Müslümanın kendi iradesiyle İslâm dininden çıkmasını” ifade eder. İslam Dini, mürtede hayat hakkı tanımaz. Bununla ilgili Kur'anda açık bir hüküm olmamakla birlikte, hadislerde onlara hayat hakkı tanınmamıştır.[1] Ulemanın da yorumu -ilgili hadislerden hareketle- genelde bu merkezdedir.
Bediüzzaman, -doğrudan değilse bile- eserlerinde yeri geldikçe bu konuya temas etmiştir. Mesela:
“…Bir Müslüman İslâmiyet dairesinden çıksa, mürted ve anarşist olur, hayat-ı içtimaiyeye zehir hükmüne geçer.[2]
…Mürtedin vicdanı tamam bozulduğundan, hayat-ı içtimaiyeye zehir olur. Ondandır ki, ilm-i usûlde "Mürtedin hakk-ı hayatı yoktur. Kâfir eğer zimmî olsa veya musalaha etse, hakk-ı hayatı var" diye usûl-i Şeriatın bir düsturudur.[3]
Hem İslâmiyet, sair dinlere kıyas edilmez. Bir Müslüman İslâmiyetten çıksa ve dinini terketse, daha hiçbir peygamberi kabul edemez; belki Cenab-ı Hakk'ı dahi ikrar edemez ve belki hiçbir mukaddes şey'i tanımaz; belki kendinde kemalâta medar olacak bir vicdan bulunmaz, tefessüh eder. Onun için İslâmiyet nazarında, harbî kâfirin hakk-ı hayatı var. Hariçte olsa musalaha etse, dâhilde olsa cizye verse; İslâmiyetçe hayatı mahfuzdur. Fakat mürtedin hakk-ı hayatı yoktur. Çünkü vicdanı tefessüh eder, hayat-ı içtimaiyeye bir zehir hükmüne geçer. Hâlbuki Hristiyan’ın bir dinsizi, yine hayat-ı içtimaiyeye nâfi' bir vaziyette kalabilir. Bazı mukaddesatı kabul eder ve bazı peygamberlere inanabilir ve Cenab-ı Hakk'ı bir cihette tasdik edebilir.”[4]
“Mürtedi de zehir bilir. Hem de bir semm-i kâtil. Onun için idam eder. Heder eder kanını.”[5]
Öyle görülüyor ki, Müslüman iken dini bırakan kimse vicdanen tefessüh etmekte, Müslümanların toplum hayatı için öldürücü bir zehir hükmüne geçmektedir. Bu sebeple hayat hakkı tanınmamıştır. Kâfirin ise hayat hakkı vardır. Kendi ülkesinde yaşayan bir kâfirle Müslümanların bir alıp veremediği olmaz. Hatta kâfirler “cizye” denilen vergilerini vererek hayatları ve hukukları mahfuz bir şekilde İslam diyarında da yaşayabilirler.
Dinden çıkmanın hukuk düzeni bakımından suç sayılması İslâm’dan önce de yaygın bir anlayış olup Yunanlılar ve Romalılar’da bu suça ölüm cezası verilmekteydi.
Yahudilikte ise buna taşlanarak öldürülme cezası öngörülmüştür.[6] Hristiyanlıkta dinden çıkanlar için çeşitli dönemlerde ölüm ve aforoz gibi cezalar uygulanmış ve engizisyon mahkemeleri kurulmuştur.[7]
Günümüz şartlarında pek çok insan hadislerde bildirilen hükmü çok ağır görebilir. Hatta Kur'andaki “De ki: Hak Rabbinizdendir. Artık dileyen iman etsin, dileyen de kâfir olsun”[8] ve “Dinde zorlama yoktur”[9] gibi âyetlerden hareketle meseleyi tamamen “fikir ve inanç hürriyeti” çerçevesinde değerlendirebilir. Kanaatimizce burada göz ardı edilen şöyle bir durum vardır: İlgili suç ve ceza, kendi halinde yaşayan bir mürtedle ilgili olmaktan ziyade “vatana ihanet” kabilinden bir durumu ifade etmektedir. Bütün devletlerde en ağır cezalar, devleti yıkmaya yönelenlerle ilgilidir. Anlaşıldığı kadarıyla mürtedle alakalı ceza da buna benzemektedir. Nitekim büyük âlimlerden Pezdevi meseleyi şöyle değerlendirir:
“Mürtedin öldürülmesi dinden dönmesinden dolayı değil, Müslümanlarla savaşmasından dolayı gerekir.”[10]
Bu meselede çok önemli başka bir nokta şudur: Mürtedle ilgili hükmü vermek ve cezayı uygulamak, devlete ait bir görevdir. Bir Müslümanın dinden çıkan biri hakkında “mürted oldu, katli vaciptir!” deyip infazda bulunması söz konusu olamaz. Dolayısıyla böyle bir durumun tesbiti, İslam Devleti bünyesindeki mahkemelerde belirlenir. Hükmün uygulanması da devlet eliyle gerçekleştirilir.
[1] Mesela bkz. Buhârî, Cihâd, 149; Müslim, Kasame, 25, 26; Tirmizi, Hudud,15; Ebu Davud, Hudud,1; Nesaî, Kasame, 5, 14
[2] Said Nursi, Emirdağ Lâhikası - II, s. 159
[3] Nursi, Lem'alar, s. 122
[4] Nursi, Mektubat, s. 438
[5] Nursi, Asar-ı Bediiye, s. 636-637
[6] Tevrat, Tesniye, 13/6-10
[7] İrfan İnce, “Ridde” md. DİA, XXXV, 88
[8] Kehf, 29
[9] Bakara, 256
[10] Ebu’l-Yüsr Pezdevi, Kenzü’l- Vüsûl, Beyrut 1997, IV, 419
Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve BÜYÜK HARFLERLE yazılmış yorumlar
Adınız kısmına uygun olmayan ve saçma rumuzlar onaylanmamaktadır.
Anlayışınız için teşekkür ederiz.