İstanbul’un Fatih ilçesinde yer alan Şehzadebaşı çevresi, Osmanlı seyyahı Evliya Çelebi’nin anlatımına göre “İstanbul’un tam ortası” olarak kabul ediliyor. 17. yüzyılda kaleme aldığı Seyahatnâme’de Çelebi, İstanbul’u yalnızca bir şehir değil, aynı zamanda şehirlerin sultanı olarak konumlandırıyor.

İSTANBUL’UN MERKEZ OLARAK TASVİRİ

Çelebi’nin eserinde İstanbul, gidilen diğer şehirlerin ölçüldüğü bir kıstas olarak öne çıkıyor. Seyyah, farklı coğrafyaları değerlendirirken İstanbul’u temel alıyor ve şehrin konumunu sembolik bir merkez olarak ele alıyor. Bu yaklaşım, dönemin zihniyet dünyasında İstanbul’un sahip olduğu kültürel ve siyasi ağırlığı da yansıtıyor.

TILSIMLAR VE KORUYUCU UNSURLAR

Seyahatnâme’de İstanbul’un mistik yönüne geniş yer ayrılıyor. Çelebi, şehirde toplam 17 tılsım bulunduğunu aktarırken, bu unsurların kenti doğal afetlere ve tehlikelere karşı koruduğunu ifade ediyor.

Örneğin Çemberlitaş üzerindeki figürlerin fırtınaları engellediği, Sultanahmet Meydanı’ndaki Dikilitaş’ın ise sembolik bir varlığı hapsettiği anlatılıyor. Çelebi’ye göre İstanbul, sadece bir yerleşim alanı değil, bereketin toplandığı, sırlarla dolu bir merkez. Seyyah, şehri “yedi iklimin buluştuğu yer” olarak tanımlarken, her sokağında ayrı bir hikâye ve gizem bulunduğunu dile getiriyor. Bu anlatım, Osmanlı döneminde İstanbul’un algılanış biçimini de gözler önüne seriyor.

ŞEHZADEBAŞI VE SEMBOLİK MERKEZ

Seyahatnâme’de özellikle Şehzadebaşı çevresi, bu sembolik “merkez”in somutlaştığı nokta olarak işaret ediliyor. Çelebi’nin tasvirine göre bu alan, yalnızca coğrafi değil, aynı zamanda kültürel ve kozmolojik bir anlam taşıyor.

gzt.com