Abdülkadir Badıllı (D. Eylül 1936, Şeyh Züleyha köyü / Akziyaret Nahiyesi / Şanlıurfa – Ö. 26 Aralık 2014, Ankara). Badıllı aşiretindendir. Bediüzzaman’ın talebelerinden biri olarak Risale-i Nur’un neşri, Bediüzzaman’ın hayatının araştırılması, eserlerin tercüme ve derlemesi ile külliyatta yer alan hadislerin kaynaklarının incelenmesi alanlarında çalışmalar yapmıştır. Onun hizmetleri, Risale-i Nur’un metinlerini koruma, eserleri okuyuculara ulaştırma ve Bediüzzaman’ın hayatına ilişkin araştırmaları geliştirme çabaları etrafında şekillenmiştir.(1)

1. Risale-i Nur’un neşrine katkısı

Muhterem Badıllı Ağabey, Risale-i Nur eserlerinin çoğaltılması ve okuyuculara ulaştırılması için maddî fedakârlıklarda bulunmuştur. Akademik araştırmada aktarıldığına göre, 1955 yılında mirasından kalan kırk koyunu satarak yaklaşık 1.500 lira elde etmiş ve bu paranın Urfa’da Risale-i Nur’un çoğaltılmasında kullanılacak bir teksir makinesinin alınmasına tahsis edilmesini sağlamıştır.

Bediüzzaman, teksir makinesinin alınmasına olumlu yaklaşmış; ancak çoğaltılacak risalelerin metin doğruluğuna azamî dikkat gösterilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Bu hadise, Muhterem Badıllı Ağabey’in neşir hizmetine verdiği önemi ve eserlerin aslına uygun aktarılmasına yönelik hassasiyetini göstermektedir.(2)

2. Bediüzzaman’ın hayatını araştırması

Badıllı Ağabey’in en kapsamlı çalışmalarından biri, üç ciltlik Bediüzzaman Said-i Nursî: Mufassal Tarihçe-i Hayatı adlı eseridir. Yaklaşık on yıllık bir araştırma sürecinin ürünü olan bu çalışma, Bediüzzaman’ın hayatını, ilmî şahsiyetini, eserlerini ve hizmet dönemlerini ayrıntılı biçimde ele almaktadır.

Badıllı Ağabey, Bediüzzaman’ın hayatına ilişkin bilgi ve hatıraları bir araya getirerek biyografik araştırmalara önemli bir malzeme sunmuştur. Bununla birlikte, eserdeki bilgilerin tarihsel açıdan değerlendirilmesinde kullanılan kaynakların ve hatıraların ayrıca incelenmesi gerekir.(3)

3. Risale-i Nur’daki hadislerin kaynaklarını araştırması

Badıllı Ağabey’in önemli çalışmalarından biri, Risale-i Nur’un Kudsî Kaynakları adlı eseridir. Bu çalışmada Bediüzzaman’ın eserlerinde geçen hadislerin kaynaklarını belirlemeye çalışmıştır.

Akademik araştırmada, Badıllı Ağabey’in Risale-i Nur’da 1.075 hadis tespit ettiği belirtilmektedir. Araştırmasında hadis kitaplarının yanı sıra tefsir, siyer, İslâm tarihi ve tasavvuf kaynaklarından da yararlanmıştır. Böylece Risale-i Nur’da aktarılan hadislerin kaynaklarının belirlenmesine yönelik kapsamlı bir çalışma ortaya koymuştur.(4)

4. Bediüzzaman’ın eserlerini tercüme etmesi

Badıllı Ağabey, Bediüzzaman’ın Arapça eserlerini Türkçeye kazandırmak ve Risale-i Nur’u farklı dil çevrelerine ulaştırmak amacıyla tercüme çalışmaları yapmıştır.

Mesnevî-i Nuriye: Bediüzzaman’ın Arapça kaleme aldığı el-Mesneviyyü’n-Nurî adlı eserinin Türkçe tercümesidir. Badıllı Ağabey’in tercümesi 1980 yılında yayımlanmıştır.

İşârâtü’l-İ‘câz: Bediüzzaman’ın Arapça kaleme aldığı Kur’an tefsirinin Türkçe tercümesini hazırlamıştır. Tercümesi 2004 yılında yayımlanmıştır.

Peyvenpûçuk: Bediüzzaman’ın Küçük Sözler adlı eserinin Kürtçe tercümesidir. 1992 yılında yayımlanan bu çalışma, Risale-i Nur’un Kürtçe konuşan okuyucular tarafından okunup anlaşılmasını amaçlamıştır.

Peyvenpûçuk, Badıllı Ağabey’in hizmetinin dil ve kültür boyutunu göstermesi bakımından önemlidir. Küçük Sözler’in Kürtçeye çevrilmesiyle eserdeki imanî izahların farklı bir dildeki okuyucu kitlesine ulaştırılması hedeflenmiştir.(5)

5. Eski Said dönemine ait eserleri derlemesi

Badıllı Ağabey Bediüzzaman’ın Eski Said döneminde kaleme aldığı eserlerin korunması ve yayımlanması için de çalışmıştır. Bu alandaki önemli çalışmalarından biri Âsâr-ı Bedîiyye adlı derlemedir. Eserde, Bediüzzaman’ın Risale-i Nur külliyatının teşekkülünden önce kaleme aldığı eserler bir araya getirilmiştir.

Ayrıca Siyaset Neşriyat Şerh ve İzah Mes’eleleri ile Bediüzzaman Said Nursi – Müdafaalar adlı çalışmalarla Bediüzzaman’ın farklı konulardaki metinlerinin derlenmesine katkıda bulunmuştur. Bu çalışmalar, ilk dönem eserlerinin ve çeşitli risale ve müdafaa metinlerinin okuyuculara ulaştırılması açısından önem taşımaktadır.(6)

6. Risale-i Nur’un sadeleştirilmesine karşı çıkması

Muhterem Badıllı, Sadeleştirme Asrî Bir Tahriftir adlı eserinde Risale-i Nur’un dilinin sadeleştirilmesine karşı çıkmıştır. Eserlerin özgün ifadelerinin, kavramlarının ve metin bütünlüğünün korunması gerektiğini savunmuştur.

Bu tutumu, Risale-i Nur’un neşrinde metne bağlılığa verdiği önemi ortaya koymaktadır. Badıllı’nın yaklaşımında mesele yalnızca kelimelerin değiştirilmesi değildir; sadeleştirmenin metnin anlamına ve kavram dünyasına etkisi de dikkate alınmalıdır.(7)

7. Medresetü’z-Zehra idealini yaşatma çabası

Bediüzzaman’ın eğitim anlayışında önemli bir yere sahip olan Medresetü’z-Zehra projesinin Şanlıurfa’da hayata geçirilmesi için girişimlerde bulunan Badıllı, bu amaçla kurumsal destek arayışında bulunmuştur.

Akademik araştırmaya göre Abdulkadir Badıllı, projenin modern bir üniversite olarak kurulmasını hedeflemiş ve bu doğrultuda Medresetü’z-Zehra Bilim ve Sanat Vakfı’nın kurulmasına öncülük etmiştir. Ancak girişimleri, hedeflenen eğitim kurumunun kurulmasıyla sonuçlanmamıştır.(8)

Bu çaba, Badıllı Ağabey’in hizmetlerini eserlerin neşriyle sınırlı tutmadığını, Bediüzzaman’ın eğitim idealini de yaşatmaya çalıştığını göstermektedir.

8. Risale-i Nur dershanelerindeki hizmetleri

Abdulkadir Badıllı, neşir ve araştırma faaliyetlerinin yanında Risale-i Nur dershanelerindeki hizmetlerini de sürdürmüştür. Akademik makalede onun faaliyetleri arasında Risale-i Nur’un neşri, dershane hizmetleri, eserlerin kaynaklarının tespiti ve Medresetü’z-Zehra girişimleri birlikte ele alınmaktadır.(9)

Bu yönüyle Badıllı Ağabey’in hizmetleri, okuma ve ders faaliyetlerini araştırma, tercüme, derleme ve yayın çalışmalarıyla birleştiren çok yönlü bir çaba olarak değerlendirilebilir.

Genel değerlendirme

Muhterem Abdülkadir Badıllı’nın Risale-i Nur hizmetleri beş temel başlıkta özetlenebilir:

Neşir ve metinlerin korunması: Risale-i Nur’un çoğaltılması, yayımlanması ve aslına uygun aktarılması için çalışması.

Biyografik araştırma: Mufassal Tarihçe-i Hayatı adlı kapsamlı eseri hazırlayarak Bediüzzaman’ın hayatına ilişkin araştırmalara katkıda bulunması.

Hadis kaynaklarının incelenmesi: Risale-i Nur’un Kudsî Kaynakları adlı çalışmayla külliyattaki hadislerin kaynaklarını araştırması.

Tercüme ve derleme: Mesnevî-i Nuriye, İşârâtü’l-İ‘câz, Peyvenpûçuk ve Âsâr-ı Bedîiyye gibi eserlerle Risale-i Nur’un farklı okuyucu kitlelerine ulaşmasına katkı sağlaması.

Eğitim idealini yaşatma: Medresetü’z-Zehra’nın kurulması için girişimlerde bulunması ve dershane faaliyetlerini sürdürmesi.

Muhterem Badıllı’nın en belirgin özelliği, Risale-i Nur hizmetini neşirle sınırlı tutmayıp araştırma, kaynak tespiti, tercüme ve derleme çalışmalarıyla desteklemesidir. Onun eserleri, Bediüzzaman’ın hayatını ve Risale-i Nur külliyatını araştırmak isteyenler için önemli bir başvuru malzemesi oluşturur. Bununla birlikte, ilmî değerlendirmelerde hatıralar, biyografik aktarımlar ve araştırmacı yorumları birbirinden ayrılmalı; tarihî ve hadisle ilgili iddialar mümkün olduğunca bağımsız kaynaklarla karşılaştırılmalıdır.

Vefatı: Abdülkadir Badıllı, 26 Aralık 2014 tarihinde Ankara’da, tedavi gördüğü Gazi Üniversitesi Hastanesinde vefat etmiştir. Cenazesi 27 Aralık 2014’te Şanlıurfa’da defnedilmiştir.(10)

Sarsılmaz bir sadakate, azim bir metanete sahip muhlis Abdulkadir Badıllı Ağabeyimize Allah’tan rahmet diliyoruz. Badıllı Ağabey ve tüm ehl-i imanın ruhu için el Fatiha…

Dipnotlar

(1) Musa Kâzım Yılmaz, “Abdülkadir Badıllı’nın Hayatı, İlmî Şahsiyeti ve Hadis Araştırmaları”, Katre Uluslararası İnsan Araştırmaları Dergisi, sayı 9, Haziran 2020, s. 185–187.

(2) Yılmaz, “Abdülkadir Badıllı’nın Hayatı, İlmî Şahsiyeti ve Hadis Araştırmaları”, s. 193–194.

(3) Yılmaz, aynı makale, s. 203–205.

(4) Yılmaz, aynı makale, s. 207–218.

(5) Yılmaz, aynı makale, s. 218–219.

(6) Yılmaz, aynı makale, s. 217–219.

(7) Yılmaz, aynı makale, s. 217–218.

(8) Yılmaz, aynı makale, s. 197–200.

(9) Yılmaz, aynı makale, s. 196–197.

(10) Anadolu Ajansı, “Bediüzzaman’ın talebelerinden Badıllı vefat etti”, 26 Aralık 2014.