İbrahim Asalıoğlu'nun haberi:

AK Parti, 12 Eylül 2010’daki tarihî referandumla yapısı değişen yüksek yargıda sürpriz düzenlemelere hazırlanıyor. İktidar partisinin, yeni anayasanın yargı bölümü için Anayasa Uzlaşma Komisyonu’na sunduğu önerilerde, Anayasa Mahkemesi, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK), Yargıtay ve Danıştay’ın yapısında köklü değişiklikler yer alıyor.

Buna göre, Anayasa Mahkemesi’nin yetkileri sınırlandırılıyor. Yüksek Mahkeme, yürürlüğü durdurma kararı veremeyecek, anayasa değişikliklerini yargılayamayacak. Öneride HSYK, ‘Hâkimler ve Savcılar Kurulu’ şeklinde yeniden düzenleniyor.İktidar partisi, yeni anayasa teklifinde en büyük sürprizi Anayasa Mahkemesi’nde yaptı. Teklifte Yüksek Mahkeme’nin hem yetkisi hem de üye seçimi değiştiriliyor. Teklife göre Anayasa Mahkemesi’ne halen olduğu gibi Danıştay, Yargıtay, Sayıştay gibi yüksek mahkemelerden üye gelmeyecek. Bunun yerine Türkiye Büyük Millet Meclisi, en az yedisi anayasa hukuku, kamu hukuku veya siyaset bilimi alanında çalışan öğretim üyeleri arasından olmak üzere dokuz üye seçecek. Seçimin ilk turunda üçte iki, ikinci turunda ise salt çoğunluk aranacak. Başkanlık sistemine göre verilen öneride ‘başkan’, sekiz üyeyi anayasa hukuku, kamu hukuku veya siyaset bilimi alanında çalışan öğretim üyeleri, üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar, meslekte en az on beş yıl görev yapmış hâkimler ve savcılar ile en az beş yıl raportörlük yapmış Anayasa Mahkemesi raportörleri arasından seçecek. Böylece Anayasa Mahkemesi’nde hakim ağırlığı yerine üniversite hocası ağırlığı olacak. Ayrıca Anayasa Mahkemesi’ne üye seçilebilmek için 45 yaş yerine 40 yaşını doldurmuş olmak gerekecek.

Anayasa Mahkemesi, Genel Kurul ve iki daire halinde çalışacak. Anayasa Mahkemesi, anayasa değişikliklerini şekil ve esas bakımından hiçbir surette denetleyemeyecek; hiçbir şekilde yürürlüğü durdurma kararı veremeyecek. Yüce Divan sıfatıyla başkanlık sistemine göre gelecek ‘başkanı’, Türkiye Büyük Millet Meclisi başkanını ve bakanları görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yargılayacak. Bu yargılamalarda, savcılık görevini temyiz mahkemesi başsavcısı yapacak. Yargılamada verilen kararlara karşı yeniden inceleme başvuruları Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu’nca kesin karara bağlanacak.

HSYK, HSK oluyor

Mevcut Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu’nun (HSYK) yapısını da değiştirmek isteyen AK Parti, yeni kurulun adını ‘Hakimler ve Savcılar Kurulu’ (HSK) olarak belirledi. Buna göre Hakimler ve Savcılar Kurulu 22 üyeden oluşacak. Kurul, Hakimler Dairesi, Savcılar Dairesi ve Disiplin Dairesi olmak üzere üç daire halinde çalışacak. Kurulun başkanı adalet bakanı olacak. Adalet Bakanlığı müsteşarı kurulun tabii üyesi olacak ve Savcılar Dairesi’nin başkanlığını yürütecek. Kurulun yedi üyesi TBMM, yedi üyesi ‘başkan’ tarafından seçilecek. Altı üyesi ise üçü hakim ve üçü savcı olmak üzere meslekte on beş yıl çalışmış hakim ve savcılar arasından alt derece mahkemesi hakim ve savcılarınca seçilecek. Hakim ve savcılar tarafından yapılacak seçimlerde her hakim veya savcı sadece bir adaya oy verecek. Mevcut HSYK yapısında hakim ve savcılar 10 asil ve 6 yedek üye seçiyor. AK Parti’nin yeni önerisinde yedek üyelik bulunmuyor.

Yargıtay ve Danıştay kaldırılıyor

İktidar partisi, yeni anayasa önerisinde Yargıtay, Danıştay, Askeri Yargıtay, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’ne yer vermedi. Bunların yerine ‘temyiz mahkemesi’ kurulmasını istedi. Buna göre, Yargıtay ve Danıştay’ın birleştirilmesiyle kurulacak mahkeme, alt derece mahkemelerince verilen ve kanunun başka bir yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme mercii olacak. Belli davalara da ilk ve son derece mahkemesi olarak bakacak.

AK Parti’nin önerisine göre hâkim ve savcılar ile temyiz mahkemesi üyelerini denetleme ve soruşturmada Teftiş Kurulu Başkanlığı görevli olacak.

Zaman