Bismillahirrahmannirrahim

Ey bütün kemâl ve cemâl sıfatlarını Kur'ân'ında kullarına tanıtan Yâ Alîm! Ey Habîbine Seni tanımayı ve Seni övmeyi öğreten Yâ Muallim! Ey bütün masnuatını kendi hâlleriyle Seni tesbih edecek şekilde konuşturan Yâ Nâtık! Ey bütün varlıkları hikmet ve sanatla yaratan Yâ Sâni! Ey bütün âlemleri rahmetiyle kuşatan Yâ Rahmân! Ey bütün kemâllerin ve hamdlerin hakikî sahibi Yâ Hamîd!

Sübhânsın Yâ Rabbî! Sana yapacağımız övgüyü kuşatmaya gücümüz yetmez. Sen, kendini Furkan'ında nasıl övdüysen öylesin. Habîbin Muhammed Mustafa ﷺ, Senin iznin ve taliminle Seni nasıl övdüyse öylesin. Gökler, yerler, yıldızlar, aylar, yağmurlar, nebatlar, ağaçlar, çiçekler, meyveler ve bütün masnuatın Seni hangi dille övüyorsa, biz de onların tesbihatına imanımızla katılmak istiyoruz.

Bize, kendi övgümüzü yeterli görmeyip Kur'ân'ın hamdini öğrenmeyi; Habîbinin ﷺ sünnetini izleyerek Seni tanımayı; bütün masnuatın tesbihatını tefekkür ederek kâinat kitabını okumayı nasip eyle.

Yâ Alîm! Bilgimizi marifete dönüştür.

Yâ Hakîm! Tefekkürümüzü hikmetle derinleştir.

Yâ Hamîd! Dilimizi hamd ile, kalbimizi şükür ile, ruhumuzu tesbih ile donat.

Yâ Müntık! Bizi de Senin rızanı ifade eden sözlerin ve amellerin sahibi eyle.

Allah'ım! Sana yapacağımız övgüyü hakkıyla kuşatamayız. Sen, Furkan'ında kendini nasıl övdüysen öylesin. Bizi hamd ve tesbih ehli kullarından eyle. Marifetinin kapılarını bize aç. Kalplerimizi Habîbinin ﷺ muhabbetinde birleştir. Gördüğümüz her şeyde Senin masnuatının tesbihini okuyabilen kullarından eyle. Âmin.

رَبِّ زِدْنِي عِلْمًا وَفَهْمًا وَحِكْمَةً، وَاجْعَلْ هٰذَا الْعِلْمَ نُورًا وَإِخْلَاصًا وَنَفْعًا.

"Rabbim! İlmimi, anlayışımı ve hikmetimi artır. Bu ilmi benim için bir nur, ihlâs vesilesi ve insanlığa faydalı bir hizmet eyle."

سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلٖيمُ الْحَكٖيمُ

"Seni her türlü noksandan tenzih ederiz. Senin bize öğrettiğinden başka bilgimiz yoktur. Muhakkak ki Sen, ilmi ve hikmeti herşeyi kuşatan Alîm-i Hakîmsin." Bakara Sûresi, 2:32.

DİPNOT:

سُبْحَانَكَ لَا أُحْصِي ثَنَاءً عَلَيْكَ، أَنْتَ كَمَا أَثْنَيْتَ عَلَى نَفْسِكَ فِي فُرْقَانِكَ، وَأَثْنَى عَلَيْكَ حَبِيبُكَ بِإِذْنِكَ، وَأَثْنَتْ عَلَيْكَ جَمِيعُ مَصْنُوعَاتِكَ بِإِنْطَاقِكَ

“Seni bütün noksanlıklardan tenzih ederim. Sana yapacağım övgüyü hakkıyla sayıp bitiremem. Sen, Furkan'ında (Kur’ân'ında) kendi nefsini nasıl övdüysen öylesin. Sevgili kulun da Senin izninle Seni övmüştür. Bütün masnuatın da Senin onları konuşturmanla Seni övmektedir.”

Bu cümle, önceki “burhan → saltanat” merhalesinden sonra çok daha yüksek bir noktaya ulaşıyor: kâinattaki bütün delillerin ve övgülerin Allah'ı kuşatamayacağı, en mükemmel hamdin yine Allah tarafından Kur'ân'da bildirildiği ve bütün mahlûkatın O'nu kendi dilleriyle tesbih ettiği hakikati.

لا أُحْصِي — Lâ uhsî "Sayamam, kuşatamam, hesabını tamamlayamam." Kökü:

ح ص ي "Saymak, hesaplamak, kuşatmak." Buradaki mânâ yalnızca "sayılamaz" değildir. Daha derin anlamıyla: Allah'ın kemâl sıfatlarını insanın bütün gücüyle kuşatamayacağı

ifade edilmektedir.

ثناء — Senâ "Övgü, güzel şekilde medhetme." Burada hamd ile yakın olmakla beraber daha özel bir vurgu taşır: Allah'ın kemâl ve güzelliklerinin övülmesi.

أثنيت — Esneyte "Sen övdün."

Fiilin faili Allah'tır:

أثنيتَ على نفسك "Sen kendi nefsini övdün." Bu, Allah'ın kendisini Kur'ân'da nasıl tanıttığına işaret eder.

فُرْقَانِكَ — Furkânuke "Senin Furkan'ın." Furkan, hak ile bâtılı ayıran Kur'ân için kullanılan isimlerden biridir. Dolayısıyla:

فِي فُرْقَانِكَ "Senin hak ile bâtılı ayıran Kitabında" anlamını da taşır.

حَبِيبُكَ — Habîbuke "Senin sevgilin / sevgili kulun." Burada Hz. Muhammed ﷺ kastedilmektedir.

بِإِذْنِكَ — Bi-iznike "Senin izninle."

Bu ifade peygamberî övgünün dahi bağımsız olmadığını gösterir. Hz. Peygamber'in ﷺ Allah'ı övmesi: Allah'ın izni ve öğretmesiyle gerçekleşen bir hamddir.

مَصْنُوعَاتُكَ — Masnûâtuke "Senin sanatınla yapılmış eserlerin, yarattığın bütün sanatlı mahlûkat." Masnû, yapılmış ve sanatla meydana getirilmiş şey demektir. Risale-i Nur terminolojisinde masnuat, Allah'ın sanat eserlerini ifade eden temel kavramlardan biridir.

بِإِنْطَاقِكَ — Bi-intâqike "Senin onları konuşturmanla." Burada çok derin bir kavram var. Mahlûkatın dili insan dili değildir.

Fakat Allah onları: hâlleriyle, özellikleriyle, düzenleriyle, faydalarıyla, güzellikleriyle

konuşturmaktadır.

Cümleyi dört mertebeye ayırabiliriz:

1.

سُبْحَانَكَ Tenzih.

2.

لَا أُحْصِي ثَنَاءً عَلَيْكَ İnsanın aczi.

3.

أَنْتَ كَمَا أَثْنَيْتَ عَلَى نَفْسِكَ فِي فُرْقَانِكَ İlâhî vahyin övgüsü.

4.

وَأَثْنَى عَلَيْكَ حَبِيبُكَ بِإِذْنِكَ، وَأَثْنَتْ عَلَيْكَ جَمِيعُ مَصْنُوعَاتِكَ بِإِنْطَاقِكَ

Peygamberî ve kozmik övgü.

Böylece yapı:

Tenzih → acz → vahiy → nübüvvet → kâinat şeklinde genişliyor.

Tefekkür → Marifet → Tesbih

Burada önceki çalışmalarımızın tamamını birleştiren önemli bir formül ortaya çıkıyor:

Görmek → düşünmek → hikmeti okumak → ismi tanımak → marifet → hayret → tesbih → şükür → ubûdiyet

Dolayısıyla Sübhânallah, sadece "Allah'ı noksanlıklardan tenzih ederim" demek değildir.

Tefekkürün sonunda kalbin vardığı sonuçtur: "Bütün bu mükemmelliklerin sahibi, bütün noksanlıklardan münezzehtir."

İnsan aklının Allah'ın zat ve kemâlini kuşatamayacağını öğretmek. Bu acizlik bir eksiklik değil, ubûdiyetin başlangıcıdır.

İnsanı kendi sınırlı övgüsünden çıkarıp: Kur'ân'ın övgüsüne, Peygamber'in ﷺ rehberliğine ve kâinatın tesbihatına katılmaya davet etmektir.

Bu yaklaşım, günümüz insanının parçalanmış bilgi dünyasını yeniden bütünleştirebilir. Bilim;

kâinatın nasıl işlediğini araştırır.

Vahiy; kâinatın ne söylediğini

öğretir. Nübüvvet; bu hakikatin nasıl yaşanacağını gösterir.

Tefekkür ise bu üçünü insanın kalbinde birleştirir.

Bu cümleyle ulaştığımız merhale

Önceki zincir artık daha da bütünleşiyor:

Hikmet → isim → marifet → burhan → saltanat → tesbih → hamd

Ve son cümle, bütün bu süreci tek bir noktada topluyor:

Kâinat konuşuyor, Kur'ân konuşuyor, Habîb-i Ekrem ﷺ konuşuyor; mümin ise bütün bu hamd korosuna katılıyor.

Bu, 29. Lem'a'daki“Sübhânallah” hakikatinin şahsî tefekkürden küllî tesbihe yükselmesi açısından çok önemli bir eşiktir.

Hazırlayan: Nuran Şahin