Daniel Abraham Ortadoğu Barış Merkezi adlı düşünce kuruluşunun Başkanı Robert Wexler, Arap dünyasında "köklü değişimlerin" meydana geldiği bu dönemde, "Ortadoğu'nun güçlendirilmesinde istikrarın ve demokrasinin temel direkleri olarak Türkiye ile İsrail arasında uzlaşı sağlanmanın, geçmişte hiç olmadığı kadar önem taşıdığını" belirtti.

Eski ABD Kongresi üyesi ve Kongre'deki Türk Dostluk Grubunun eski eş başkanı da olan Wexler, hem birbirlerinin hem de ABD'nin iki istikrarlı ortağı olarak Türkiye ile İsrail arasında sağlanacak uzlaşının, iki ülkeye de büyük fayda sağlayacağı yorumunda bulundu.

"Türkiye ile İsrail'in bir ölçüde birbirlerinden ayrı durmasının bölgedeki hiç kimseye katkısı olmadığını" kaydeden Wexler, "Bu ilişkiyi, güveni yeniden inşa etmek iki ülkeye olduğu kadar, ABD'ye ve bölgenin istikrarına da çok büyük fayda getirecek" dedi.

-"TÜRK HALKININ BÜYÜK BİR HAYRANI OLARAK..."-

Bir soru üzerine, Ortadoğu'daki son gelişmeler ışığında Mısır ve Ürdün'ün, İsrail'in güçlü müttefikleri olarak kalmasını öngörmediğini belirten Wexler, ancak bu iki ülkenin İsrail ile imzaladığı barış anlaşmalarını kendilerine de yararı olduğu için devam ettireceğini düşündüğünü söyledi.

Wexler, Türkiye'nin diğer Ortadoğu ülkelerine "model" olarak gösterilmesine ilişkin değerlendirmelerin sorulması üzerine de, "Türk demokrasi modeline, Türk halkının demokrasiye ve çoğulculuğa bağlılığına ve inanç geleneklerine her zaman büyük saygı duyduğunu" ifade ederek, "Türkiye'nin ve Türk halkının büyük bir hayranı olarak, diğer ülkelerin Türkiye'yi model alması gerektiği yönündeki fikirlere her zaman sıcak yaklaşıyorum" diye konuştu.

-"İSRAİL, FİLİSTİNLİLERE YÖNELİK AÇILIM YAPMAZSA..."

Eski İsrail Başbakanı İzak Rabin'in siyasi danışmanlığını yapan Dr. Yoram Peri de, bölgede birçok belirsizliğin ve yanıt bekleyen birçok sorunun bulunması nedeniyle, Türkiye ile İsrail arasında uzlaşı sağlanıp sağlanamayacağı hususunun cevaplanması çok zor bir konu olduğunu söyledi.

Bu dönemde İsrail yönetiminin güvenlik kaygılarının artması nedeniyle bu konuya yönelik vurgusunun artacağını, Türk hükümetinin ise İsrail'den Filistinlilere yönelik açılım beklediğini belirten Peri, "Dolayısıyla İsrailliler tarafından Filistinlilere yönelik bir açılım olmazsa, Türkiye'nin bir şeyler yapması için İsrail'e daha fazla baskı yapacağını düşünüyorum. Bu nedenle de yakın gelecekte ilişkilerde temel bir değişim öngörmüyorum" ifadesini kullandı.

Peri, bir soru üzerine, İsrail ile uzun yıllar barış içinde yaşayan Mısır'daki gelişmelerin ne yöne gideceğinin açık olmadığını, ama Kahire'nin İsrail'e yönelik stratejik pozisyonunu değiştireceği yönünde öngörüde bulunmak için erken olduğunu kaydetti. İsrail'in komşularından Ürdün'de de henüz öngörülemeyen benzer bir durum bulunduğunu ifade eden Peri, "Dolayısıyla İsraillilerin, 'Mısır'ı kaybettik, o halde Türkiye'ye daha yakın olmalıyız' şeklinde bir düşünce tarzı geliştireceklerini düşünmüyorum" dedi.

-"İSRAİL'DE HERKES İLİŞKİLERİ ONARMAK İSTİYOR"-

"İsrail'deki herkesin Türkiye ile ilişkileri onarmak istediğini" ifade eden Peri, ancak "Türkiye'nin uzun vadeli çıkarlarının neler olduğu yönünde net pozisyon bulunmadığını" ileri sürdü.

Peri, "Türkiye, bölgede barışı destekleyen tarafsız bir güç mü olmak istiyor, yoksa İran gibi istikrar ve barış karşıtı güçleri destekleme yönünde mi hareket ediyor? İsrailliler, Türkiye'nin nasıl bir pozisyona sahip olduğundan emin olmadıkları müddetçe, Türkiye'yi kucaklamada çok temkinli davranacaktır. Dolayısıyla Türkiye'nin politikaları, İsrailli politika yapıcıların bakış açısından henüz net değil" diye konuştu.

-"TÜRKİYE, BÖLGE İÇİN MODEL ÜLKELERDEN BİRİ"-

Yoram Peri, "Türkiye'nin yeni şekillenme sürecinden geçen Ortadoğu'da 'model ülke' olabileceği yönündeki yorumların" hatırlatılması üzerine şunları kaydetti:

"Türkiye kesinlikle, dikkatle ve yakından bakılacak, üzerinde çalışılacak modellerden biri olacaktır. Özellikle iki konuda; birincisi ordunun siyasetteki rolü, ordunun siyasette nasıl pozitif bir etken olacağı konusunda; ikincisi İslam ile demokrasi arasındaki uyumun nasıl olduğu, bu ikisinin uyumlu olup olmadığı hususunda...

Bu sorular, İsrail'de ve tüm dünyada tartışılıyor. Müslüman bir demokrasi yaratabilir misiniz? Türkiye, kesinlikle herkesin üzerinde düşündüğü modellerden biri olacaktır."
Zaman