Merve Tunçel'in haberi:

Ülkemizde de başarıyla yapılan nakil ameliyatlarıyla ilgili hastaların en çok merak ettikleri sorulara cevaplar…

Organ yetmezliklerinde çeşitli tedavilere yanıt vermeyen hastaların en büyük umudu nakil ameliyatları. Nakil deyince akla ilk böbrek gelse de karaciğer, kalp, akciğer ve pankreas nakilleri de en çok yapılan ameliyatlar arasında. Bir dönem hastaların korkulu rüyası olan bu uygulamalar şimdilerde adeta rutin hale geldi. 3-9 Kasım Organ Nakli Haftası vesilesiyle aklımıza takılanları Memorial Ataşehir Hastanesi Organ Nakli Merkezi Başkanı Prof. Dr. Yalçın Polat yanıtladı.

Nakil başta olmak üzere ciddi ameliyatlar için hastaların ilk tercihi yurtdışı oluyordu bundan birkaç sene evvel. Ancak Prof. Dr. Yalçın Polat, bu algının yavaş yavaş kırıldığını, özellikle son 10 yılda Türkiye’de de önemli gelişmeler sağlandığını söylüyor. “Ameliyat başarılarına bakıldığında özellikle karaciğer naklinde hastalar için bir yıllık yaşam süreleri ortalama dünyada yüzde 85, Türkiye’de ise yüzde 90-93’lük bir değerdedir. Bu ameliyatlar ne kadar çok yapılır ve insanların hayatı kurtulabilirse iyi sonuçlar ve deneyim de giderek artmaktadır.” diye de ekliyor.

Organı reddetme korkusu yaygın

Nakil olan kişiler en çok nakledilen organın çalışmamasından ve organ naklinden sonra normal hayatlarına devam edip edemeyecekleri konusunda endişe ediyor Polat’a göre. “Nakil olduktan sonra hiçbir sorun olmadığını gördükleri için yavaş yavaş normal bir ruh haline kavuşuyorlar. Bir böbrek nakli için düşünülürse haftada 3-4 gün 5 saat diyalize bağlı kısıtlı bir yaşamları varken nakil sonrası tamamen normal bir hayata kavuşuyorlar. İstedikleri gibi yeme, su içme özgürlüğüne sahip oluyorlar. Bunun için organ nakli çok önemlidir. Karaciğer yetmezliğinde ise böbrek yetmezliğindeki gibi bir diyaliz şansı bile yok. Karaciğer yetmezliğinde hastalar ölümle yaşam arasında gidip geliyor. Dolayısıyla karaciğer nakli olmuş bir kişi tekrardan yaşama tutunuyor ve yeniden doğmuş gibi oluyor.” diyen Yalçın Polat’a göre organ nakli, oldukça başarılı ve yüz güldürücü bir tedavi şekli.

En çok merak edilenler…

Bitkisel hayata girmiş kişinin organları alınabilir mi?

Bitkisel hayata girmiş bir kişiden organ alınamaz. Kişinin kadavra sayılabilmesi için beyin ölümünün gerçekleşmiş olması gerekir. Bu karar da uzman hekimler tarafından verilmektedir.

Böbrek yetmezliğinin tek tedavisi nakil midir?

Böbrek yetmezliğinin hemodiyaliz, periton diyaliz ve böbrek nakli ile 3 şekilde tedavisi bulunmaktadır.  Ancak en iyi tedavi biçimi “böbrek nakli”dir. Eğer bir kişinin böbrek nakli şansı var ise bir an önce nakil olması en doğrusudur. Nakil ile tedavi, kişiye iş ve sosyal yaşantısından kopmayacağı, sağlıklı bir yaşam sunar.

Canlı vericiden karaciğer nakli nasıl yapılır?

Canlı vericili nakillerde, vericinin sağlığına hiçbir zaman olumsuz bir etki olmaması amaçlanır. Karaciğer nakillerinde de vericinin tüm karaciğeri alınmaz. Uygun görülen parça alınarak nakil gerçekleştirilir.

Bir kişiye aynı anda hem böbrek hem karaciğer nakli yapılabilir mi?

Uygun görülen hastalara aynı anda hem böbrek hem karaciğer nakilleri yapılabilir.

Nakilden sonra kişi işgücüne geri dönebilir mi?

Nakil sonrası doktorunun belirleyeceği istirahatten sonra (yaklaşık 2 ay) kişi işine dönebilir. Yaptığı işin zorluğuna göre bu süre belirlenir, gerekirse bu istirahat süresi artabilir.

Nakil sonrası hastalar hayatları boyunca ilaç kullanırlar mı?

Nakil sonrası dönem, nakil kadar önemlidir. Nakil olan kişilerin sağlıklarını korumak için nakil sonrası dönemde kullanması gereken bazı ilaçlar vardır. Bunlar organ reddini önlemek amacı ile kullanacağı ilaçlardır.

Nakil olan bir kadın hamile kalabilir mi?

Böbrek ve karaciğer nakli olan bir kadının hamile kalmasında bir sakınca yoktur. Ancak bu kararı, kendisini takip eden doktoru ile almalı. Bu süre nakilden 2 yıl sonra olabiliyor.

Organ nakli kararı verilmiş her birey kadavra listesine kayıt olabilir mi?

Tetkikler sonucu eğer hastanın böbrek ya da karaciğer nakline ihtiyacı olduğuna karar verilmiş ise kadavra listesine yazılabilir.

18 yaş altı beyin ölümü gerçekleşmiş bir kişinin organı, nakil için kullanılabilir mi?

18 yaş altı olan ve beyin ölümü gerçekleşmiş bir kişinin organları yakınlarının onayı alındıktan sonra nakil için kullanılabilmektedir.

Psikiyatrik hastalıklar ve obezite nakil için engel oluşturabilir mi?

Nakil olacak her hasta psikiyatri muayenesi olmakta ve bu muayene sonuçlarına göre nakil kararı verilmekte. Obez hastalara organ nakli yapılabilmektedir; ancak canlı donör olabilmeleri için vücut kitle yağ oranının (BMI), 30’un altında olması gerekmektedir. Karaciğer yağlanması olan kişiler; karaciğer nakli için canlı verici olamazlar.

Hasta bir kişiye canlıdan nakil için kimler organ bağışında bulunabilir?

Sağlık Bakanlığı’nın yönetmeliği gereğince 4. dereceye kadar akrabalar arası nakiller olabilmektedir. Akraba dışı nakillerde ise Etik Kurul kararı ile verici olunabilir.

Hangi nakil, kaç kez yapıldı?

Ülkemizde 2013 yılı verilerine göre; 20.830 böbrek, 2.047 karaciğer, 235 pankreas, 393 kalp ve 39 akciğer hastası organ nakli için bekliyor. Türkiye’de yılda ortalama 3500-4000 organ nakli yapılıyor.  Bu nakiller sırasıyla en çok böbrek, karaciğer ve kalpten oluşuyor. Türkiye’de daha çok canlı vericili nakiller şeklinde yapılıyor. Çünkü organ bağışının yeterli düzeyde olmadığından kadavradan yapılan nakillerin sayısı az. Kadın ve erkeklere yapılan nakil sayıları hemen hemen eşit düzeyde. Türkiye’de yapılan nakillerin başarı oranları oldukça yüksek. Hatta Batılı standartların da önünde olduğumuz söylenebilir. Böbrek nakillerinde başarı oranları yüzde 90-98, karaciğer nakillerinde ise yüzde 90-95 arasında.

2013 yılındaki nakil sayıları ise şöyle:

 Böbrek: 2412 (canlı: 1929-kadavra: 483)

Karaciğer: 1043 (canlı: 801-kadavra: 242)

Kalp: 49

Pankreas: 3  Akciğer: 27

Zaman