Ramazan, ahiret yolcuları için bir sergi ve yol üstünde kurulmuş bir Pazar gibidir. Şimdi artık veda zamanı. Bediüzzaman Ramazan-ı şerifteki orucu şu ilginç ifadeyle anlatır: “Neşv-u nemay-i amal için bahardaki ma-i Nisandır.” Yani bahardaki bitkilerin yeşermesi, gelişip olgunlaşması için Nisan ayındaki yağmur ne ise, amellerimizin ve ibadetlerimizin gelişip olgunlaşması için Ramazan ayı da odur.

İbadete meraklı olan kullara, ödüllerinin dağıtıldığı bir aydır Ramazan. Ama artık gidiyor. Şair, “On bir aylık yoldan geldin… Bir ay bize mihman oldun… Asilere zindan oldun… Şehr-i Ramazan el-veda.” diyerek, Ramazan ayına olan hasretini dile getirmiştir. Seven sevdiğinden ayrılınca nasıl ayrılık ateşliyle tutuşursa Ramazan’dan ayrılan müminlerin ruhları da öyle içten içe yanıp tutuşur. Çünkü müminler her türlü rahmet ve bereketi onda gördüler. Birbirini kucakladılar ve cehennemden kurtuluş müjdesini aldılar.

Çünkü hayır muslukları Ramazanda açılır, gafiller onda uyanır, ölü kalpler onda dirilir. Şaşkınlar ona doğru yol bulur. Günahkârlar onda tevbe ederler. Buz gibi insanlar Ramazanda erirler. Taş gibi kalpler Ramazan’da toprak gibi olur ve o kalplerde güller biter. Hâsılı, bir amel ve ibadet fuarıdır Ramazan.

Ramazan ayının birçok özellikleri vardır. Kalbi uyanık olanlar bu ayda çok şeyler kazanırlar. Bu yüzden Resûl-i Ekrem (sav), “Benim ümmetim Ramazandaki esrarı ve tecellileri hakkıyla idrak edebilseydi bütün yılın Ramazan olmasını arzu ederdi” buyurmuştur.

Ramazanın gidişine üzülen müminlere Allah bir müjde veriyor ve manen şöyle sesleniyor:

Ey rızamı kazanmak isteyen kullarım!

Ey nefsini ve şeytanını mağlup etmek isteyen kullarım!

Ey cehennem azabından kurtulup cennetime girmek isteyen kullarım!

Üzülmeyin, Ramazanın gidişine üzülmeyin. Size öyle bir gece ihsan ediyorum ki, güneşin batışından şafak sökünceye kadar geçen zaman dilimini değerlendirdiğin takdirde seksen küsur yıllık bir ömür kazanırsınız ve bütün ömrünüzü ibadetle geçirmiş olursunuz. O gece Kadir gecesidir. Nitekim Allah Şöyle buyuruyor: بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ

اِنَّٓا اَنْزَلْنَاهُ فٖي لَيْلَةِ الْقَدْرِۚ وَمَٓا اَدْرٰيكَ مَا لَيْلَةُ الْقَدْرِؕ لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ اَلْفِ شَهْرٍؕ

“Biz onu (Kur’an’ı) Kadir gecesinde indirdik. Bilir misin nedir Kadir gecesi? Kadir gecesi bin aydan hayırlıdır.”

تَنَزَّلُ الْمَلٰٓئِكَةُ وَالرُّوحُ فٖيهَا بِاِذْنِ رَبِّهِمْۚ مِنْ كُلِّ اَمْرٍۙ

سَلَامٌࣞۛ هِيَ حَتّٰى مَطْلَعِ الْفَجْرِ “O gece melekler ve ruh, rablerinin izniyle her bir iş için iner dururlar. O gece tan yeri ağarıncaya kadar esenlik doludur.” (Kadr Suresi, 1-5)

Bakara süresinde Kur’an’ın Ramazan ayında indirildiği belirtilmiştir. (2/185) Buna göre Kadir gecesinin ramazan ayı içerisinde olduğu kesindir. Ancak Ramazanın hangi gecesine denk geldiği konusunda farklı görüşler vardır. Bununla birlikte, Buhârî ve Müslim’in kaydettiği, Hz. Âişe’ye isnad edilen bir hadiste Hz. Peygamber’e ilk vahyin Ramazan’ın 27. gecesinde geldiği bildirilmiş, bu sebeple Kadir gecesinin Ramazan’ın 27. gecesi olduğu yönünde genel bir kanaat oluşmuştur. (Diyanet, Kur’an Yolu)

Surede yer alan ve “O gece” anlamına gelen (هِيَ) kelimesinin 27. sırada yer alması da bu hususta ciddi kanaat verir. Ama yine de kesin değildir. İnsanların o gecede kazanacakları sevaplara güvenip diğer zamanlarda kulluk görevlerini ihmal etmelerini önlemek için Kadir gecesi kesin olarak bildirilmemiştir.