Maarif Platformu'ndan YÖK'e: Üniversitelerde asıl mesele kimlik ve anlam krizi
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile yetişen ilk öğrencilerin 2028'de üniversiteye başlayacak olması, yükseköğretimdeki dönüşüm ihtiyacını acil hâle getirdi. Maarif Platformu'nun yeni çalışması rapora yansıdı: Raporda 21 somut çözüm teklifi yer alıyor
Prof. Dr. Osman Çakmak ve Doç. Dr. Mehmet Nur Tuğluk'un editörlüğünü üstlendiği Maarif Platformu'nun 09 numaralı raporu, iki önemli bilimsel buluşmanın ortaya koyduğu sorunları birlikte değerlendiriyor.
Bunlardan ilki, Eğitim-Bir-Sen ve İbn Haldun Üniversitesi iş birliğiyle 26–27 Mayıs 2025'te Ankara'da düzenlenen Uluslararası Yükseköğretim Kongresi.
YÖK ve ÖSYM başkanları ile elliyi aşkın üniversitenin yöneticilerinin katıldığı kongrede 12 oturumda 40 bildiri sunuldu. Üniversitelerin yönetiminden bilim anlayışına, akademik özgürlükten öğretmen yetiştirmeye kadar birçok mesele tartışıldı.
İkinci buluşma ise Millî Eğitim Bakanlığı ve TOBB iş birliğiyle Haziran 2026'da gerçekleştirilen Dil ve Düşüncede Derinleşme Kongresi oldu. Bu kongrede Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin okullardaki uygulamaları, öğretmenlerin tecrübeleri, dil, düşünce ve değer eğitimi ele alındı.
Maarif Platformu, her iki kongreye destek verdi. Bu sebeple raporda her iki kongre yan yana getirilerek önemli bir bağlantıya dikkat çekiliyor:
Bir tarafta okullarda yeni bir insan yetiştirme anlayışı geliştirilmeye çalışılıyor. Diğer tarafta bu öğrencileri karşılayacak, hatta onları yetiştiren öğretmenleri hazırlayacak üniversiteler bulunuyor.
Eğitim bir zincirse, okul ile üniversite arasındaki halkanın kopmaması gerekiyor.
Rapora göre temel eğitimde başlayan maarif dönüşümünün kalıcı olabilmesi, yükseköğretimin de bu sürece katılmasına bağlı.
2028 KAPIDA: YÖK İÇİN ZAMAN DARALIYOR
Raporun en önemli uyarısı, yaklaşan 2028 takvimiyle ilgili.
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, 2024–2025 öğretim yılında kademeli olarak uygulanmaya başladı. Aynı yıl yeni programla 9. sınıfa başlayan öğrenciler, 2028'de üniversiteye adım atacak.
Millî Eğitim Bakanlığı bu süreçte Millî Eğitim Akademisi'ni kurdu ve öğretmenlik mesleği yeterliklerini yeni modele göre yeniden yapılandırmaya yönelik çalışmalar başlattı.
Maarif Platformu, rapor için yapılan incelemede YÖK'ün öğretmen yetiştirme programlarını Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'ne göre yeniden düzenlediğini gösteren kapsamlı bir karara rastlanmadığını belirtiyor.
Bu tespit, YÖK'ün hiçbir çalışma yapmadığı anlamına gelmiyor. Ancak rapora göre henüz kamuoyuna yansıyan, takvimi ve sorumlulukları belirlenmiş bütüncül bir yükseköğretim uyum planı bulunmuyor.
Ortaya çıkan soru açık: Okulda anlam, değer, beceri ve düşünme temelli bir eğitimle yetişen gençler, üniversiteye geldiklerinde nasıl bir eğitim anlayışıyla karşılaşacak?
Maarif Platformu, yükseköğretimin bu dönüşüme hazırlanmasını yalnızca pedagojik bir ihtiyaç değil, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun millî değerler, ülke ihtiyaçları ve eğitimde birlik ilkeleriyle de bağlantılı bir sorumluluk olarak değerlendiriyor.
2028'e yaklaşılırken raporun ortaya koyduğu temel soru yalnızca YÖK'ü veya üniversiteleri değil, Türkiye'nin eğitim geleceğini ilgilendiriyor:
Okullarımızda yeni bir maarif anlayışı inşa ederken, üniversitelerimizi bu dönüşümün dışında bırakabilir miyiz?
Maarif Platformu'na göre artık yalnızca sorunları konuşmanın değil, ortak bir istikamet belirleyerek somut adımlar atmanın zamanı.

SORUNUN KÖKÜNDE NE VAR: BİLGİ Mİ, HİKMET Mİ?
Raporda üniversitelerin yaşadığı sorun, bilimsel ve felsefî boyutlarıyla da ele alınıyor.
Bir üniversitenin hangi dünya ve insan anlayışını benimsediği, bilgiyi ne için ürettiği ve yetiştirdiği insanda hangi nitelikleri aradığı, eğitim faaliyetinin yönünü belirleyen temel meseleler olarak gösteriliyor.
Rapora göre yükseköğretimdeki kriz, bu yönüyle hem bir varlık ve amaç krizi hem de bir bilgi ve anlam krizi niteliği taşıyor.
Üniversite yalnızca meslek sahibi bireyler mi yetiştirecek? Yoksa düşünen, sorgulayan, ahlakî sorumluluk taşıyan, toplumunun sorunlarına çözüm arayan ve insanlığın ortak birikimine katkı sunan insanlar mı?
Maarif Platformu, bu sorulara cevap verilmeden yapılan düzenlemelerin kalıcı bir dönüşüm sağlayamayacağını savunuyor.
Çalışmada Nurettin Topçu, Fuat Sezgin, Oktay Sinanoğlu ve başka ilim ve düşünce insanlarının birikimlerinden hareketle üniversitenin kendi medeniyet kökleriyle bağ kurması gerektiği vurgulanıyor.
Ancak bu çağrı, dünyaya kapanmak veya evrensel bilimi reddetmek anlamına gelmiyor. Raporun önerdiği, kendi köklerinden beslenerek dünyaya özgün bilgi ve düşünce sunabilen bir üniversite anlayışı.
BİLİM YAYIN PUANI İÇİN Mİ, İNSAN İÇİN Mİ?
Raporda akademik başarının ölçülme biçimi de eleştiriliyor.
Bir akademisyenin başarısını yalnızca kaç makale yayımladığına, hangi uluslararası endekste yer aldığına veya kaç atıf aldığına göre değerlendirmek, bilimsel üretimin toplumsal karşılığını ikinci plana itiyor..
Oysa üniversitenin başarısı, yetiştirdiği nitelikli öğrencilerle, geliştirdiği teknolojilerle, toplumun sorunlarına sunduğu çözümlerle ve ortaya koyduğu özgün düşüncelerle de ölçülmeli.
KENDİ MESELELERİMİZİ BAŞKALARININ KAVRAMLARIYLA MI DÜŞÜNÜYORUZ?
Raporun dikkat çektiği bir diğer konu ise kavramlar ve bilim dili.
Maarif Platformu, başka toplumların tarihî ve kültürel şartlarında üretilen kavramların sorgulanmadan benimsenmesinin, Türkiye'nin kendi meselelerine özgün çözümler geliştirmesini güçleştirebileceği görüşünde.
Bu durum, üniversitelerin yalnızca bilgi aktaran değil, kendi kavramlarını geliştiren ve düşünce üreten kurumlar olması gerektiği tartışmasını gündeme getiriyor.
Raporda Türkçenin bilim dili olarak güçlendirilmesi de bu çerçevede ele alınıyor.
ÖĞRETMEN YETİŞTİRMEDE DİKKAT ÇEKEN VERİLER
Raporda öğretmen yetiştirme sisteminin karşı karşıya bulunduğu sorunlara ilişkin sayısal göstergelere de yer veriliyor.
Atıf yapılan bir araştırmaya göre 2024 yılında fen bilgisi öğretmenliği kontenjanlarının %68,5'i, devlet üniversitelerindeki ilköğretim matematik öğretmenliği kontenjanlarının ise %40,9'u boş kaldı.
Bu veriler, raporda eğitim fakültelerinin cazibesi, kontenjan planlaması ve öğretmen yetiştirme anlayışının yeniden değerlendirilmesi gerektiğine işaret eden göstergeler olarak ele alınıyor.
Maarif Platformu, Millî Eğitim Akademisi ile eğitim fakültelerinin birbirinden kopuk iki ayrı yapı gibi çalışmaması gerektiğini vurguluyor.
Aynı şekilde fizik, kimya, biyoloji ve matematik gibi temel bilimlerin stratejik önemi hatırlatılıyor. Üniversitelerin bu alanları yalnızca öğrenci talebine göre değil, ülkenin uzun vadeli bilim ve teknoloji ihtiyaçlarına göre de planlaması gerektiği savunuluyor.
Raporda liyakat, akademik özgürlük, şeffaf kadro ilanları, beyin göçü ve üniversitelerin mali ve bilimsel özerkliği de üzerinde durulan başlıklar arasında.
Maarif Platformu, yükseköğretimdeki sorunlara ilişkin değerlendirmelerini 21 çözüm teklifiyle tamamlıyor.
Raporun tamamı için TIKLAYINIZ
Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve BÜYÜK HARFLERLE yazılmış yorumlar
Adınız kısmına uygun olmayan ve saçma rumuzlar onaylanmamaktadır.
Anlayışınız için teşekkür ederiz.