12 bölgenin orta gelir tuzağında, 8 bölgenin de orta-düşük gelir grubunda bulunduğu kaydedildi.

Türk Girişim ve İş Dünyası Konfederasyonu'nun (TÜRKONFED) hazırlattığı ve Kalkınma Bakanlığı İzleme, Değerlendirme ve Analiz Dairesi Başkanı Kamil Taşçı, aynı birimde Planma Uzmanı olarak görev yapan Mehmet Emin Özsan, Yaşar Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof Dr. Erinç Yeldan, ODTÜ Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ebru Voyvoda imzasını taşıyan, 'Orta Gelir Tuzağı'ndan Çıkış: Hangi Türkiye?' raporundan derlediği bilgilere göre, 2004 yılında Gayri Safi Bölgesel Hasılası (GSBH) 10 milyar doları geçen sadece 10 Düzey-2 bölgesi varken, bu sayı 2011 yılı sonu itibarıyla 21'e yükseldi. Raporda, söz konusu 21 bölgeden 5'inin 50 milyar dolar ve üzerinde GSBH'ye sahip olduğu kaydedildi.

ORTA GELİR TUZAĞINDA KAÇ BÖLGE VAR?

Orta gelir tuzağı bakımından bölgelerin sınıflandırılmasının da yer aldığı raporda, 2011 yılı sonu itibarıyla Türkiye'de 6 bölgenin orta gelir tuzağı riski taşımadığı belirtildi. 12 bölgenin orta gelir tuzağında, 8 bölgenin de orta-düşük gelir grubunda bulunduğu kaydedildi.

Buna göre, orta gelir tuzağı riski olmayan bölgeler TR10 (İstanbul), TR42 (Kocaeli, Sakarya, Bolu, Düzce, Yalova), TR41 (Bursa, Eskişehir, Bilecik), TR51 (Ankara), TR21 (Tekirdağ, Edirne, Kırklareli) ve TR31 (İzmir) olarak belirlendi.

Orta-gelir tuzağında 40 ili kapsayan 12 bölge tespit edilirken, bunlar TR61 (Antalya, Isparta, Burdur), TR22 (Balıkesir, Çanakkale), TR81 (Zonguldak, Karabük, Bartın), TR32 (Aydın, Denizli, Muğla), TR33 (Manisa, Afyon, Kütahya, Uşak), TR62 (Adana, Mersin), TR90 (Trabzon, Ordu, Giresun, Rize, Artvin, Gümüşhane), TR52 (Konya, Karaman), TR83 (Samsun, Tokat, Çorum, Amasya), TR71 (Kırıkkale, Aksaray, Niğde, Nevşehir, Kırşehir), TR72 (Kayseri, Sivas, Yozgat), TR82 (Kastamonu, Çankırı, Sinop) şeklinde sıralandı.

Geriye kalan illerin oluşturduğu 8 bölge ise orta-düşük gelir grubunda yer aldı. Türkiye ortalamasının, orta-gelir riski olan bölgeler grubunda olduğuna dikkat çekilen raporda, '2004 yılında Türkiye'nin orta-düşük gelir grubunda yer alan 22 bölgesinden 12 tanesi 2011 sonu itibarıyla bir üst gelir grubuna, 2'si de orta-gelir tuzağı olmayan birinci gruba sıçramıştır' denildi.

Raporda, orta gelir riski bulunmayan kategoriye yükselen illerin İstanbul, Kocaeli, Sakarya, Bolu, Düzce, Yalova, Bursa, Eskişehir, Bilecik ve Ankara olduğu ifade edildi.

İSTANBUL'A YAKINLIK AVANTAJ SAĞLIYOR

Tarım, sanayi ve hizmet sektörlerinin katma değer açısından bölgesel kompozisyonuna ilişkin bulgulara da yer verilen raporda, tarımsal Gayri Safi Katma Değer (GSKD) payının nüfusa oranı en yüksek olan bölgelerin TR22 (Balıkesir, Çanakkale), TR33 (Manisa, Afyon, Uşak, Kütahya), TR61 (Antalya, Isparta, Burdur), TR82 (Kastamonu, Çankırı, Sinop) ve TR52 (Konya, Karaman) olduğu belirtildi.

Raporda, tarımsal katma değer payının nüfusa oranı en düşük olan bölgelerin başında İstanbul'un geldiği, bu ili Ankara'nın takip ettiği kaydedildi. Sanayi katma değeri açısından değerlendirildiğinde ise birim nüfus başına sanayi sektörü hasılası bakımından Kocaeli, Sakarya, Bolu, Düzce, Yalova, Bursa, Eskişehir, Bilecik, Tekirdağ, Edirne ve Kırklareli illerinin ön sırada oldukları ifade edilerek, 'Bunda, bu bölgelerin kendi gelişme dinamiklerinin yanı sıra İstanbul bölgesine yakınlık yatmaktadır' denildi.

Hizmetler sektörü bakımından bölgesel refaha en fazla İstanbul'un katkı yaptığına işaret edilen raporda, İstanbul'u sırasıyla Ankara ve İzmir'in izlediği bildirildi. Raporda, sanayi ve hizmetler sektörünün bölgesel refaha katkısının en düşük olduğu bölgelerin Doğu ve Güneydoğu bölgeleri olduğu bilgisine de yer verildi.

ORTA GELİR TUZAĞI NEDİR?

Gelişmekte olan ülkelerin bir sorunu olarak kabul edilen ve ülkenin büyüme performansı ile ilgili bir konu olan orta gelir tuzağı, kişi başına düşen GSYH bakımından orta gelir seviyesine gelmiş ülkelerin veya bölgelerin belirli bir gelir bandında sıkışıp kalma, yani üst gelir seviyesine geçememe durumu olarak tanımlanıyor.

Yeni Şafak