1981 yılında 2547 Sayılı kanuna göre kurulan Yükseköğretim Kurulunun (YÖK) ardından üniversitelerin yönetimlerinde kısmen özerk olduklarını ifade etmek mümkündür. Bundan on yıl öncesine kadar rektör seçimleri akademik personel tarafından tayin edilebiliyordu. Şu anda rektörler YÖK’ün önerdiği adaylardan birisinin Cumhurbaşkanlığı onayı ve taktiri ile atanmaktadırlar. Halen yürürlükte bulunan 2574 Sayılı kanuna göre her bir üniversite istediği bölümü veya fakülteyi YÖK’e teklif ederek açıp kapatabilmektedir. Yine aynı şekilde İstediği vasıfta ve sayıda açıktan öğretim elamanı alabilmekte, akademik personelden uygun gördüklerini doçentlik veya profesörlüğe yükseltebilmektedir. İdari personel ise kaynakları ise 657 Sayılı devlet memurları kanunu çerçevesinde merkezi yerleştirme şeklinde yapılmaktadır. Üniversitelerin idari personel tarafında fakülte/yüksekokul sekreteri ve daire başkanı ve şube müdürü yükseltme/atama yetkileri de bulunmaktadır. Bu kadar yetki ve özerklik seçimle başa gelen mahalli idarelerde bile yok denecek kadar azdır. Harcama yetkileri atama yetkileri kadar çok kapsamlı olmayıp merkezi bütçe denetimine tabidirler. Ancak döner sermaye, vakıf ve kooperatif gibi ekonomik yapılar vasıtasıyla kısmen de olsa rahat hareket edebildiklerini söylemek mümkündür. Bu saydığımız yetkilerle donatılmış ve kısmi özerkliğe sahip olan üniversitelerde rektör olabilmek her profesöre nasip olmayan bir görevdir. Bundan ötürü bir kamu kurumu olan üniversitelerde rektör olarak atanan akademisyen hocalarımız kendilerine emanet edilen bu görev ve yetkileri adil ve profesyonelce sürdürmelidirler. Dört yıllık birinci dönem rektör olan hocalarımız uygun görüldüğünde iki dönem sekiz yıl boyunca görev yapabilmektedirler. Bu nedenle rektörlerimiz sekiz yıllık uzun bir görev süresi boyunca üniversiteyi içerde ve dışarda layıkıyla temsil edebilecek niteliklere sahip olmalıdırlar.

Üniversiteler yöneticileri ve çalışanları ile ihya olur
Geçen hafta Adana’da ATÜ üniversitesi kampüsündeydim. 15 yıllık geçmişi olan bir üniversite, daha yeni kurulan bu üniversiteyi 35 küsur yıllık eski bir üniversite ile karşılaştırdığımda aradaki kalite farkını hemen görebilmek mümkündür. Kampüsteki yapılaşma kısmen devam ediyor olmasına rağmen rektörlük hizmet binası, fakülteler ve idari birimlerin tamamı bitirilmiş ve modern bir görünüme sahip. Yollar geniş ve bölünmüş halde, binalarda merkezi ısıtma ve soğutma sistemi. Ağustosun sıcağında, değil odalarda, koridorlarda bile serinlik ve ferahlık, konfor kendini belli ediyor. Bir üniversite eski veya yeni kurulmuş olsun en az 10-15 yılda gelişimini hızla tamamlamalıdır. Ülkenin doğusu ve batısı fark etmeden her üniversiteye yatırım bakımından eşit yaklaşım sergilenmelidir. Üniversitedeki yetkililer ise merkezi yönetimin bütçe imkanlarını yerinde kullanarak üniversitenin gelişimini bir an evvel sağlamalıdır. Üniversiteler arasında öğretim elamanları sayesinde nasıl ki bilimsel yayınlarda bir rekabet oluyorsa öğrencilere sunulan tüm imkanlar bakımından da bir rekabetin sağlanması gerekir.

Bir üniversitenin en temel görevleri ve nitelikleri şunlar olmalıdır:
-Bulunduğu ile ve bölgeye uygun fakülte ve bölümleri ile hitap etmelidir.
-Öğrenci sayısı ile öğretim üyesi sayısı yeteri kadar birbiriyle orantılı olmalıdır.
-Daha fazla sayıda fakülte ve MYO açma yerine öğretim elamanları ve kapalı alanlarının ihtiyaçlara cevap verebilmesi öncelikli olmalıdır.
-Üniversitenin bulunduğu ile bağlı ilçelerde butik bölümler içeren MYO’lar açılmalıdır.
-Üniversitenin bulunduğu ile bağlı nüfusu fazla olan ilçelerde ihtiyaca cevap veren fakülte açılabilmelidir.
-Bir üniversitede görevli olan daire başkanı, şube müdürleri ve fakülte/yüksekokul sekreterleri her rektör yenilendiğinde sürekli değiştirilmemelidir.
-Daire başkanları, şube müdürleri ve fakülte/yüksekokul sekreterleri aralarında rotasyona tabi tutulmalıdır.
-Genel sekreter, genel sekreter yardımcıları, daire başkanları, şube müdürleri ve fakülte yüksekokul sekreterleri üniversitenin alttan yetişen personelleri arasından hizmet süresine göre atanmalıdırlar.
-Halen üniversitede öğretim elamanı olarak çalışan, kariyerini tamamlayan akademisyenlerin sınav ve ilana çıkmaya gerek duymadan atamalarının yapılması.
-Üniversitelerde emekli olan, görev esnasında vefat eden, nakil olan akademik ve idari personelin bir iletişim veri havuzu profili oluşturulmalıdır.
-Araştırma merkezleri gösterişten ibaret tabela ve müdür atamalı değil aktif, bölgenin ihtiyaçlarına cevap veren projeler üretmelidirler.
-Tüm öğrenci kulüpleri daha aktif olarak bölge ve öğrencilerin ihtiyaçları doğrultusunda faaliyetlerini sürdürebilmelidirler.
-Üniversitenin kuruluşundan günümüze kadar mezun olan öğrencilerin profil sayfası çalışıyor ve aktif olmalıdır.
-Her bir fakültede öğrenci işleri, ayniyat, tahakkuk ve bilgi işlemci birimleri bağımsız olmalıdırlar.
-Her bir fakültede kendi alanına hitap edebilen butik birer kütüphane olmalıdır.
-Personel yemek ücretleri her personele eşit olmalıdır.
-Personelin misafirlerinden alınacak yemek ücretleri günlük yemek ücretinin iki katını geçmemelidir.
-Öğrenci ve personel yemekhanesi birbirinden bağımsız birimlerden oluşması daha verimli olacaktır.
-Kısmi zamanlı olarak çalıştırılan öğrenciler daha etkin ve verimli bir şekilde istihdam edilmelidir.
-Öğrenci, akademik ve idari personelin günlük ihtiyaçlarını çözebilen bilişim ve internet hizmet merkezinin olması.
-Kontenjanları gereğinden fazla olan fakülte ve bölümlerin kontenjanlarının düşürülmesi
-Bir fakülte veya yüksekokulda ihtiyaçtan ve gereğinden fazla bölüm açılmamalıdır.
-Akademik personel istihdamına göre değil ilin ihtiyacına göre fakülte/yüksekokul ve bölüm açılmalıdır.
-Hala ikili eğitim sürdüren üniversite ve fakültelerde geceli eğitime sona erdirilmelidir.
-Yaz okulu uygulaması, çok sıcak olan illerdeki üniversitelerde kaldırılmalıdır.
-Yıllarca hizmet veren, binlerce öğrencisi bulunan binası olmayan fakültelerin acilen bağımsız birimlerinin yapılmasına öncelik verilmelidir.
-Üniversitenin değişik semtlerinde yer alan küçük yerleşkelerin diğer kamu kurumları ile takas edilerek ana kampüste binası olmayan fakültelere bağımsız birimlerin yapılması.
-Ana kampüste öğrencilerin, akademik ve idari personelin kiralayabileceği bir artı bir özel dairelerin yapılması.
-Merkeze uzak olan kampüslerde tüm lojmanların ana kampüse taşınarak mevcut personelin ihtiyacına cevap verebilecek lojmanların tahsis edilmesi.
-Daha önceden açılmış ama demode olmuş bölümlerin kapatılarak mevut personelinin en yakın bölümlere aktarılması.
-Öğretim elamanlarına kanunen en az girmesi gerekli ders yükü kadar ders verilmesi.
-Öğretim elamanı yeterli olan alanlarda dışarıdan herhangi birisine ders görevi verilmemelidir.
-Dersi olmayan/az olan öğretim elamanlarının idari görevlerde istihdam edilmesi.
-Fakültelerde öğrenci ve bölüm sayısına göre idari personel sayısı yeterli ve orantılı olmalıdır.
-Yenilenebilir enerji merkezi bulunan üniversitelerin daha etki olarak bu merkezlerden öğrencilerin ve ilin sanayi merkezlerinin istifadesine sunulması.
-Merkezi laboratuvar yerine her bir fakültenin ihtiyaçları doğrultusunda butik laboratuvarlar tahsis edilmesi.
-Merkezi derslik mantığı yerine her bir fakülte/yüksekokulda bulunan dersliklerin en verimli bir şekilde kullanılması.
-Öğrenciler için yapılan alış veriş merkezileri, kantin ve sosyal donatılar en verimli bir şekilde işletilmelidir.
-Öğrenci ve personele fiyatı uygun olan çay, simit ve içecek temin edilmelidir.
-Her ilde yer alan belediyeler veya üniversitelerin kendi imkanları ile öğrenciler için sabah çorba ikram edilecek çorba evlerinin tahsis edilmesi
-Üniversitelerde kurulan kooperatif gibi hizmet kuruluşlarının öğrencilere daha kaliteli ve ucuza hizmet sunmalıdırlar.
-Üniversitelerde yer alan vakıfların öğrenci kulüpleri le işbirliği yaparak kermes düzenleyip gelirlerinden kimsesiz ve fakir öğrencilere burs verilmesi.
-Üniversitelerin sosyal tesisleri, misafirhaneleri, kantin ve kafeteryaları ihaleye verilmeksizin üniversitenin kooperatifleri tarafından işletilmelidir.
-Fakültelerde yer alan wc, lavabo, kütüphane, laboratuvar gibi ortak kullanım alanları her zaman tertemiz olmalıdır.
-Merkezi ısıtma ve soğutma olan yerlerde mevsimin durumuna göre teshin merkezlerinde israftan kaçınmalıdırlar.
-Dersliklerde yer alan ışık, klima gereksiz ise görevliler veya öğrenciler tarafından kapatılmalıdır.
-Kampüs içerisinde başıboş gezen, tehlike saçan köpeklerin toplatılarak barınma merkezlerine götürülmesi.
-Derslikler modern, geniş, donanımlı, temiz, ışıklandırması, ısıtma ve soğutması yeterli olmalıdır.
-Derse giren öğrencilerin yoklamaları otomatik olarak derslik girişinde kart okuyucu ile sağlanmalıdır.
-Ziraat ve veteriner fakültesi gibi uygulama gerektiren alanlarda yeterli deneme alanlarının tahsis edilerek döner sermaye işletmeleri tarafından yürütülmesinin sağlanması.
-Üniversitelerin tüm noktalarını görebilecek yeterli sayıda güvenlik kamaraları çalışır durumda olmalıdır.
-Ana giriş kapısından itibaren araçlar, öğrenci, personel ve misafirler kontrol edilerek kampüse alınmalıdır.
-Mecbur kalmadıkça bir binada birden fazla fakülte ve yüksekokulun bir arada bulunmamasına dikkat edilmelidir.
-Bir birimi yılda iki kez taşıyacağımıza bir defada bağımsız bir birim yaparak ekonomik kayıpları en aza indirgemeye çalışalım.
-Miadını doldurmuş, eski bir hizmet binalarını her yıl tamir edilerek bütçenin boşa harcanacağına yeni kapalı alanların inşa edilmesinin tercih edilmesi.
-Sınıfta yer alan öğrenci sayısı ile derslik kapasitesinin uyumlu olmasına dikkat edilmelidir.
-Hangi fakülte veya yüksekokul olursa olsun bir bölümün öğrenci sayısı 40-50 geçmemelidir.
-Beş yılda bir SWOT analizi yapılarak üniversitemizin kalite standartları yükseltilmelidir.
-Her bir üniversitede tüm idari ve akademik birimlerden ayrı ayrı sorumlu birer rektör yardımcısı görevlendirilmelidir.
-Üniversitelerde danışmanlar gereksiz olarak tahsis edilmemelidir. Danışmanlar gerçekten asli görevlerini yerine getirecekse atanmalıdırlar.
-Üniversitelerde suç ve suça karışanların tespit edilerek ön soruşturmalarının hızlı bir şekilde adil olarak yapılarak bir üst kurum olan YÖK’e bildirilmelidir.
-Üniversitelerde kullanılmakta olan dijital otomasyon bilgi sistemleri mümkünde yerli ve milli, kolay kullanılabilir, geniş spektrumlu olmalıdır.
-Üniversite hastanelerinde sosyal güvencesi olan hiçbir vatandaştan ameliyat ve benzeri sağlık hizmetleri için ek ücret talep edilmemelidir.
-Üniversitelerde bir elamana bir veya ikiden fazla görev verilmemelidir. Görevler yatay düzleme yayılarak herkesin verimli bir şekilde çalışması sağlanmalıdır.
-Her dört yılda bir tüm personelin katılımı ile beyin fırtınası yapılarak, üniversitenin geleceğine projeksiyon tutulmasının sağlanması.
-Yapılacak tüm yenilik ve değişikliklerin, atılacak yeni adımların, izlenecek stratejilerin üniversite senato ve yönetim kurulunda yeteri derecede fikir jimnastiği yapılarak ortak akıl ile karar verilmesinin sağlanması.
-Kampüs girişlerinde yer alan merkezi duraklarda, öğrenci ve personelin okula, hasta ve hasta yakınlarının tıp fakültesi hastanesine taşınmasında şehir içi ulaşım otobüslerine binerken kontrolsüz bir şekilde hücum edilmesini engelleyen durak ve alan düzenleme araçları yapılması elzemdir.
-Üniversiteler sadece ders saatlerinde değil gün boyu sosyal donatıları aktif olarak öğrencilerine yeşil bir çevre sunabilmelidir.
-Güçlü ve aktif bir rehberlik ve danışmanlık hizmeti sunabilen manevi değerleri öğrencilerine aktarabilmelidir.
-Sunulan yabancı dil imkanları ile öğrencilerini mezuniyet sonrasında küresel pazarda rekabet edebilir kılmalıdır.
-Bilgiyi ezberletmek yerine, öğrencisinde merak uyandıran ve analitik düşünceyi öğreten hocalar bulundurmalıdır.
-Öğretim elamanlarının sadece odasında oturan, dışarı çıkmayan, öğrencileri ile birebir iletişim kurabilen mentorlar olmalıdır.
-Tüm akademik birimlerde verilen ders müfredatlarının modern çağın gereklerine uygun olmalıdır.
-Kampüste yer alan tüm laboratuvarların en son teknolojiye ulaşmış modern bir yapıya sahip olmalıdır.
-Dünyanın ve ülkemizin öncü kuruluşları ile entegre olabilmiş kariyer merkezlerine sahip olmalıdır.
-Bir üniversite, bilimin, aklın, liyakatin, insani ve akademik değerlerin ön planda tutulduğu öğretim elamanlarını bünyesinde barındırmalıdır.
-Yöneticileri, her zaman ve zeminde çalışanlarını motive eden, dışlamayan, kuruma bağlı kılan, katılımcı ve ortak aklı tahkim edebilen, insan ilişkilerini ön planda tutan özelliklere sahip olabilmelidirler.

Bu duygu ve düşüncelerle yeni eğitim öğretim döneminin üniversitelerimizin tamamında eğitim gören öğrencilerimize, akademik hizmet veren öğretim elamanlarına, idari personelimize ve işçilerimize hayırlı ve uğurlu olmasını dilerim.