Başta kan kanserleri olmak üzere, pek çok kan hastalıklarının tedavisinde kök hücre nakli önemli bir yere sahip. Türkiye'de yılda yaklaşık 3 bin kadar kök hücre nakli yapılıyor ve bunların çoğunluğunu kendinden yani otolog kök hücre nakilleri oluşturuyor. Hastaların büyük çoğunluğu için tam uyumlu akraba donörden yani vericiden gerçekleştirilen kök hücre nakli planlanmakta olduğunu belirten Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Güray Saydam, "Ancak akraba tam uyumlu verici bulunamadığı için bu hastalarda otolog kök hücre nakline başvurulmakta ya da alternatif tam uyumlu verici arayışlarına girilmekte" dedi.

HASTALAR ŞEHİR DIŞINA GİTMEYECEK

Ege Üniversitesi Hastanesi Hematoloji Kliniği Kök Hücre Nakli Ünitesi olarak, gerekli destekleri alarak haploidentik (yarı uyumlu) kök hücre naklini başlatacaklarını ifade eden Prof. Dr. Saydam, 'Çok kısa bir süre sonra hastalarımız, akraba dışı tam uyumlu ilik aramak için başka şehirlere gitmek zorunda kalmayacak, yurtdışından ilik beklemeyecek ve beklerken hastalıkları tekrarlamamış olacak. Ayrıca zaman kaybı olmayacağı gibi, hastalar fazladan çoklu kemoterapi almak zorunda kalmayacak. Kendi bulundukları şehirde tedavi olacaklar' diye konuştu.

'KAT ETMEMİZ GEREKEN ÇOK YOL VAR'

Alternatif tam uyumlu kök hücre naklinde esas başvuru yerlerini 'Kemik İliği Bankaları' ve 'Kordon Kanı Bankaları'nın oluşturduğunu dile getiren Prof. Dr. Güray Saydam, 'Kordon kanının kök hücre kaynağı olarak kullanımı teknik ve idari nedenler başta olmak üzere pek çok sebepten dolayı pek yaygın değildir. Kemik iliği bankaları ise sadece İstanbul ve Ankara'da bulunmakta, gönüllülük esasına göre çalışmakta ve her zaman bu merkezlere ulaşım mümkün olmamakta. Ülkemizde bu bankalara kayıtlı yaklaşık 40 bin kök hücre vericisi mevcut. Bu rakam tüm dünyada 20 milyonun biraz üzerinde. Sadece Almanya'da 6 milyon kayıtlı gönüllü olduğu düşünülürse, kat etmemiz gereken yolun ne kadar uzun olduğu daha iyi anlaşılacaktır' dedi.

UYUMLU İLİK BULMAK ZOR

Bir hastaya doku tam uyumlu kök hücre nakli gerektiği zaman hastanın önce başta kardeşleri olmak üzere akrabalarının tarandığını ve 6/6 ya da 10/10 tam uyumlu ilik bulunmaya çalışıldığını söyleyen Prof. Dr. Saydam, 'Bu mümkün olmadığı zaman, akraba dışı tam uyumlu ilik için ilik bankaları devreye girmekte. Bu bankalarda tarama ve tam uyumlu iliğin bulunması bazen 6-9 ayı bulabilmekte. Bu süreçte hastalık tekrarlayabilmekte ve bazı hastalarda tam uyumlu vericisi bulunsa bile kök hücre naklini yapmak mümkün olamamakta. Ayrıca kişiye tam uyumlu ilik vericisi bulma şansı yüz binde ile milyonda bir arasındadır ve bu işleri daha da zorlaştırabilmekte" diye konuştu.

Prof. Dr. Saydam sözlerini şöyle noktaladı:

'Ancak, aynı anneden ve babadan geldikleri için kardeşler arasında 6/6 uyumu olmasa bile 3/6 ve daha üstü yani 4/6 ve 5/6 uyum oranları daha fazla. Bu uyumluluk derecesi ile kök hücre nakilleri dünyada uzun zamandır yapılmakta. Ülkemizde de bu tip nakiller son 2-3 yıldır ivme kazandı. Ancak vücudun iliği ve iliğin vücudu reddetme riski bu nakil tipinde çok daha yüksek ve nakil öncesi iliğin özel bir işlemden geçmesini gerektirir. Pahalı bir teknoloji olmasına rağmen, hastalara yapacağı katkı göz önüne alındığı zaman oldukça değerli bir yöntem. Haploidentik (yarı uyumlu) kök hücre nakli ile bu sıkıntılar aşılacak.'

Yeni şafak