Üsküdar Üniversitesi ev sahipliğinde, Hz. Muhammed’in (sav) dünyaya teşrifinin 1500’üncü yılı dolayısıyla ‘Nebevî Mirasın Işığında İslam Medeniyeti’ temasıyla düzenlenen 3. Uluslararası Âl-i Beyt Sempozyumunda konuşan Risale-i Nur Araştırmaları Platformu (RİNAP) Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. İlham Miraç, farklı din ve kültürlere mensup düşünürlerin Hz. Muhammed (sav), Kur’an-ı Kerim ve İslam medeniyetine ilişkin değerlendirmelerini bilimsel yöntemlerle ele aldı.

Konuşmasında, farklı din ve kültürlere mensup yaklaşık kırk gayrimüslim düşünürün Hz. Muhammed (sav), Kur’an-ı Kerim ve İslam hakkındaki değerlendirmelerini bilimsel yöntemlerle analiz ettikleri araştırmanın sonuçlarını paylaşan Miraç, bağımsız düşünürlerin ortak kanaatlerinin, hakikatin anlaşılması açısından önemli veriler sunduğunu ifade etti.

“HAKİKİ FAZİLET, DÜŞMANLARIN BİLE TASDİK ETTİĞİ FAZİLETTİR”

Araştırmada neden özellikle gayrimüslim düşünürlerin görüşlerine yer verdiklerini de açıklayan Prof. Dr. İlham Miraç, bunun iki temel gerekçesi bulunduğunu ifade etti.

İlk gerekçenin, hakikatin objektif biçimde ortaya konulabilmesi olduğunu belirten Miraç, bir değerin karşıt görüşte bulunan kişiler tarafından da kabul edilmesinin önemli bir bilimsel gösterge olduğuna dikkat çekti. Miraç; “Hakiki fazilet, düşmanların bile tasdik ettiği fazilettir. Çünkü insan sevdiğini över, kusurlarını görmez. Fakat muhaliflerin bile bir hakikati inkâr edemeyip takdir etmeleri, o hakikatin doğruluğuna en güçlü şahitliklerden biridir.” şeklinde konuştu.

Miraç, ikinci gerekçenin ise son yıllarda giderek artan İslamofobik söylemler olduğunu belirterek, önyargılarla mücadelede akademik çalışmaların önemine vurgu yaptı.

“İSLAMOFOBİYE VERİLECEK EN GÜÇLÜ CEVAP BİLİMSEL ÇALIŞMALARDIR”

Kur’an-ı Kerim’e yönelik saldırılar, Hz. Muhammed’e (sav) yönelik hakaretler ve İslam hakkında oluşturulan önyargılı söylemlerin günümüzde de devam ettiğini ifade eden Prof. Dr. İlham Miraç, bu durum karşısında sağduyulu ve bilimsel bir yaklaşımın benimsenmesi gerektiğini söyledi.

Hazırladıkları araştırmanın temel amaçlarından birinin de objektif değerlendirmeleri ortaya koyarak hem İslamofobik söylemlere akademik cevap vermek hem de İslam’ı tanımak isteyenler için güvenilir bir kaynak oluşturmak olduğunu dile getirdi. Miraç; “Kanaatimize göre bu saldırılara verilecek en güçlü cevap, öfke ve hakaret dili değil ilim, bilim ve hikmete dayanan akademik çalışmalardır. Bu nedenle kendi medeniyetlerinden yetişmiş objektif gayrimüslim düşünürlerin Hz. Muhammed, Kur’an ve İslam hakkındaki değerlendirmelerini ortaya koymayı, bunları hem İslamofobik söylemlere ilmî bir cevap hem de İslam’ı tanımak isteyenlere güvenilir bir kaynak olarak sunmayı amaçladık.” şeklinde konuştu.

“YAKLAŞIK KIRK DÜŞÜNÜRÜN ESERLERİNİ BİLİMSEL YÖNTEMLERLE ANALİZ ETTİK”

Miraç; “Araştırmada iki temel problemle karşılaştık. Birincisi kaynak problemiydi. İnternet ve yapay zekâ çağında birçok söz yanlış kişilere nispet edilmektedir. Bu sebeple bütün alıntıları güvenilir akademik kaynaklardan tek tek doğruladık. İkincisi ise yöntem problemiydi. Yaklaşık kırk gayrimüslim düşünürün değerlendirmelerini tematik analiz yöntemiyle inceleyerek ortak tema ve kategorileri kodladık, ardından bunları karşılaştırmalı tablolar hâlinde analiz ettik.” dedi.

“FARKLI MEDENİYETLERDEN DÜŞÜNÜRLER ORTAK DEĞERLENDİRMELERDE BULUŞUYOR”

Araştırmanın en dikkat çekici sonucunun, farklı dönemlerde ve farklı medeniyetlerde yaşamış düşünürlerin Hz. Muhammed (sav), Kur’an-ı Kerim ve İslam hakkında büyük ölçüde ortak değerlendirmelerde bulunmaları olduğunu ifade eden Prof. Dr. İlham Miraç, birbirinden bağımsız isimlerin benzer kanaatlere ulaşmasının bilimsel açıdan önemli bir veri sunduğunu söyledi. Araştırma kapsamında Amerikalı araştırmacı Michael H. Hart’tan Rus yazar Lev Tolstoy’a, Alman şair Johann Wolfgang von Goethe’den Fransız tarihçi Alphonse de Lamartine’e kadar birçok düşünürün eserlerinin incelendiğini belirten Miraç, bu değerlendirmelerin tematik analiz yöntemiyle karşılaştırıldığını dile getirdi.

Miraç; “Araştırmamızın en önemli tespiti, farklı dönem ve medeniyetlerde yaşamış, birbirinden bağımsız düşünürler, Hz. Muhammed, Kur'an ve İslam hakkında büyük ölçüde ortak değerlendirmelerde bulunmuşlardır. Çünkü bağımsız şahitliklerin aynı hakikatte birleşmesi o hakikatin güvenilirliğini daha da güçlendirmektedir.” dedi.

“MİCHAEL H. HART, HZ. MUHAMMED'İ TARİHİN EN ETKİLİ KİŞİSİ OLARAK DEĞERLENDİRDİ”

Araştırmada yer verdikleri örneklerden de söz eden Miraç, Amerikalı fizikçi, matematikçi ve araştırmacı yazar Michael H. Hart’ın “Tarihte En Etkili 100 Kişi” adlı eserinde Hz. Muhammed’i listenin ilk sırasında göstermesinin dikkat çekici olduğunu söyledi.

Hart’ın bu değerlendirmesinin yalnızca dini yönüyle değil, aynı zamanda toplumsal ve siyasi liderliğiyle de ilgili olduğunu belirten Miraç; “Michael H. Hart, Hz. Muhammed'i insanlık tarihinin en etkili kişisi olarak değerlendirirken bunun gerekçesini de açıkça ortaya koymaktadır. Hart’a göre Hz. Muhammed hem dinî hem de dünyevî alanda üstün başarı göstermiş tek şahsiyettir. Mütevazı bir aileden gelmesine rağmen dünyanın en büyük dinlerinden birini kurmuş, yaymış ve aynı zamanda çok etkili bir devlet adamı olmuştur.” ifadelerini kullandı.

Hart’ın değerlendirmelerinde Hz. Muhammed'in tarihsel etkisinin yalnızca yaşadığı dönemle sınırlı kalmadığına dikkat çektiğini ifade eden Miraç, araştırmada bu değerlendirmelerin ‘şahsiyeti’, ‘liderliği’, ‘İslam'ın yayılışı’ ve ‘evrensel etkisi’ başlıkları altında incelendiğini söyledi.

“LEV TOLSTOY, İSLAM’IN SADELİĞİNE VE ANLAŞILABİLİRLİĞİNE DİKKAT ÇEKİYOR”

Araştırmada Rus yazar ve düşünür Lev Tolstoy’un Elena Efimovna Vekilova’ya yazdığı mektubun da önemli bir yer tuttuğunu belirten Prof. Dr. İlham Miraç, Tolstoy’un İslam’a ilişkin değerlendirmelerinin dikkat çekici olduğunu ifade etti.

Tolstoy’un, oğullarının İslam’a yönelmek istemesi konusunda kendisine danışan bir anneye verdiği cevapta, İslam’ın sade ve anlaşılır inanç yapısına vurgu yaptığını belirten Miraç; “Tolstoy mektubunda Hristiyan ideallerini benimsediğini ifade etmesine rağmen yalnızca iki seçenek bulunması halinde aklı başında bir insanın tek Tanrı inancını esas alan İslam’ı tercih edeceğini söylüyor. Bunun gerekçesi olarak da İslam’ın sade, anlaşılır ve insanın hakikate ulaşmasını kolaylaştıran bir inanç sistemi olduğunu ifade ediyor.” dedi.

“HAKİKİ MEDENİYET KUVVETİ DEĞİL HAKKI ESAS ALIR”

Konuşmasının devamında Bediüzzaman Said Nursî’nin medeniyet anlayışına değinen Prof. Dr. İlham Miraç, gerçek medeniyetin teknolojik gelişmişlikten çok ahlaki değerlerle inşa edildiğini ifade etti.

Modern dünyanın karşı karşıya olduğu sorunların yalnızca ekonomik ya da teknolojik gelişmelerle çözülemeyeceğini belirten Miraç, farklı düşünürlerin de benzer sonuçlara ulaştığını söyledi. Miraç; “Bediüzzaman’a göre hakiki medeniyet kuvveti değil hakkı, menfaati değil fazileti, çatışmayı değil yardımlaşmayı, ayrılığı değil kardeşliği esas alır. Böyle bir medeniyet insanı ahlâken yükseltir ve gerçek mutluluğa ulaştırır.” ifadelerini kullandı.

“İSLAM'IN EVRENSEL DEĞERLERİ ÖNYARGISIZ YAKLAŞIMLA DAHA İYİ ANLAŞILABİLİYOR”

Konuşmasının sonunda araştırmanın ulaştığı temel sonuçları paylaşan Prof. Miraç, farklı din ve kültürlerden birçok düşünürün değerlendirmelerinin ortak bir noktada buluştuğunu belirtti.

Miraç; “Bu araştırma üç önemli bulgu ortaya koymaktadır. Birincisi farklı din ve kültürlere mensup birçok gayrimüslim düşünürün değerlendirmeleri, hakikati önyargısız araştıran akl-ı selim insanların, Hz. Muhammed'i, Kur'an-ı Kerim'i ve İslam'ın evrensel değerlerini takdir edebildiklerini göstermektedir.

İkincisi İslamofobik söylem ve eylemlere verilecek en etkili cevap; öfke değil, ilim, hikmet ve güvenilir akademik çalışmalardır.

Üçüncüsü bu çalışmada uygulanan tematik analiz yöntemi, farklı medeniyetlerden daha fazla düşünürün eserlerine uygulanarak yeni akademik araştırmalara ve ortak medeniyet çalışmalarına katkı sağlayabilir.” ifadelerini kullandı.

Üsküdar Haber Ajansı (ÜHA)