ŞULE DAĞLI

Avrupa'daki alternatif kamu hizmeti sisteminin Türkiye için de uygulanacağını belirten TBMM İnsan Hakları Komisyonu Başkanı Ayhan Sefer Üstün, düzenlemenin profesyonel orduya geçişin ilk adımı olduğu bilgisini verdi. Çıkarılacak yeni yasa ile birlikte vicdanî ret sebebiyle yargılanan ve cezaevinde bulunan yüzlerce kişinin davasının sona ermesi bekleniyor. Düzenlemenin vicdanî ret ile ilgili cezai kanunları etkisizleştireceğini söyleyen emekli Askerî Savcı Faik Tarımcıoğlu, bunun tutuklu ve hükümlüler için bir nevi özel af niteliği taşıyacağını söylüyor.

Vicdanî retle ilgili süreç, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM), 2006 yılında Osman Murat Ülke'nin yaptığı başvuruda Türkiye'yi tazminata mahkûm etmesiyle başladı. Avrupa Parlamentosu da vicdanî ret ile ilgili aralık ayına kadar Türkiye'ye gerekli düzenlemeleri yapması çağrısı yaptı. Konu ile ilgili kamuoyunda tartışmalar devam ederken ayrıntılı açıklama TBMM İnsan Hakları Komisyonu Başkanı Ayhan Sefer Üstün'den geldi. Vicdanî redde ilişkin düzenlemenin Avrupa Parlamentosu'nun dayatmasıyla çıkacağı izleniminin yanlış olduğunu belirten Üstün, "Türkiye toplumunun geldiği noktada bu durumun bir ihtiyaç olduğu için düzenleme gündeme alınmıştır. Ben elime silah almam, diyen kişiye, al eline kazma küreği gel ağaç dik, diyebilmeliyiz. Alternatif kamu hizmetleri geliştirilebilmelidir." şeklinde konuştu. Yapılacak düzenlemenin sorunsuz işleyebilmesi için profesyonel askerliğe bir an önce geçilmesinin şart olduğunun altını çizen Üstün, "Sınır birliklerine profesyonel güçlerin getirilmesi ile ilgili çalışmalar önümüzdeki yaz kesinleşecek. Genele yaygınlaştırılmasının da bu çalışmayla birlikte hızlandırılması gereklidir." dedi.

Adalet Bakanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı'nın açıklamalarının ardından merak edilen bir başka konu ise vicdanî ret sebebiyle yargılanan kişilerin durumları oldu. Türkiye'de kamuoyuna açıklanan 137 vicdanî retçi bulunuyor. Bunun dışında yüzlerce kişi TCK'nın 138. maddesi 'halkı askerlikten soğutma' ve askerî ceza yasaları nedeniyle yargılanıyor. Kanunun yürürlüğe girmesiyle Askerî ve Türk Ceza Kanunu'nun vicdanî ret ile ilgili düzenlemelerin de yürürlükten kalkacağını vurgulayan emekli Askerî Savcı Faik Tarımcıoğlu, "Muhakeme ve soruşturma safhasındaki vicdanî ret davaları düşecek ve bir nevi özel af söz konusu olacaktır." diyor. Yapılacak düzenleme ile vicdanî ret ceza olmaktan çıkacağı için mevcut davalar da düşecek.

'ASKERLİKTEN SOĞUTMA' DAVASI AÇILDI

İlk vicdanî retçiler 1989 yılında yaptıkları basın açıklaması ile Tayfun Gönül ve Vedat Zencir oldu. Osman Murat Ülke ve İnan Süver gibi vicdanî retçiler kamuoyunda bilinen isimler arasında yer alıyor. Vicdanî retçilerin büyük çoğunluğu halkı askerlikten soğuttukları gerekçesiyle yargılanırken kimisi de askerî ceza kanunlarındaki 'emre itaatsizlik' ve 'askerlikten firar' suçları nedeniyle cezaevinde bulunuyor.

Zaman