Suriye, Libya'dan sonra ikinci cehenneme döndü. Suriye lideri Beşar Esad'ın reform vaatlerinden tatmin olmayan halk Cuma gününden bu yana sokaklarda. 100'den fazla kişinin öldüğü cuma sonrası protestolar dün de devam etti. Bu kez ölenler için Şam, Lazkiye, Humus, Hama ve İzraa kentlerinde cenaze merasimi düzenlemek isteyen muhaliflere ateş açıldı, en az 20 kişi öldü. ABD ve Batı ülkeleri bir anda yönünü Suriye'ye çevirdi. ABD Başkanı Barack Obama "Olayları bastırmak için İran'dan destek alıyorsun" şeklinde kritik bir açıklama yaparak olası bir müdahale için Esad yönetimine göz dağı verdi.

'OLAĞANÜSTÜ' TAKTİKLER

Suriye lideri Beşar Esad "domino" etkisini başlatan Tunus'ta henüz olaylar yeni başlamışken kendi ülkesinde reform sözü vermiş ve olağanüstü halin kaldırılması, Kürtlere kimliklerinin verilmesi gibi önemli kararlar almıştı. Ancak Esad'ın aldığı kararlar sistemi halkın istediği yönde değiştiren köklü değişimi öngörmüyor. Örneğin kaldırıldığı beliritilen 48 yıllık olağanüstü halin yerine 'Ulusal Güvenlik Yasası 'getiriliyor. Muhalefetin eleştirilerinin odağında yer alan Baas Partisi yetkililerinin hazırlayacağı yasanın içeriği hala belirsiz. Yasada, iç ve dış tehdit unsurlarının yeniden gözden geçirilmesi öngörülüyor.

Kimliksiz Kürtlerin durumu ve diğer demokrasi ve ekonomi reformları için alınan kararlar ise şimdilik sadece araştırma komisyonu kurulmasını öngörüyor. Tüm bunlar Esad'ın olağanüstü hali kaldırdığını açıkladıktan bir gün sonra halkın sokağa dökülmesinin nedeni olarak gösteriliyor. Uzmanlar da Esad'ın göreve geldiği yıl bir "Şam Baharı" yaşattığını ancak 2002'den sonra gerek "derin devletin" ve babası Hafız Esad döneminden kalma generallerin engellemesiyle, gerek kendi isteksizliğiyle reformları devam ettirmediğine dikkat çekiyor. Öte yandan Suriye'de iki milletvekili ve bir müftü gösterilerde kan akmasını protesto etmek için istifa etti.

ESAD'IN VARLIĞI BATI'NIN İŞİNE GELİR

Uluslararası İlişkiler Uzmanı Prof. Dr. Hüseyin Bağcı: "Beşar Esad'ın bu saatten sonra işi zor gözüküyor. Esad gider mi gitmez mi bilinmez ama Suriye'de sürekli bir istikrarsızlık olacaktır. Esad'ın şuan kalması İsrail ve Batının işine gelir. Yani Batı Libya'ya müdahale etti ama Suriye'ye etmiyor. Ancak şunu söylemek gerekirse Suriye'nin geldiği son durum itibariyle artık reformlarda geç kalıp kalınmaması pek bir anlam taşımıyor."

OBAMA'DAN ESAD'A 'AYAĞINI DENK AL'

ABD Başkanı Barack Obama, Suriye yönetimine, göstericilere karşı şiddet kullanımına "hemen son verme" çağrısında bulundu ve Esad'ı, "halkına baskı uygulamak için İran'ın yardımını almaya çalışmakla" suçladı. Obama yazılı açıklamasında, "ABD, Suriye yönetiminin göstericilere karşı güç kullanımını mümkün olan en güçlü ifadelerle kınamaktadır. Protestoları bastırmaya yönelik acımasızca şiddet kullanımına şimdi son verilmelidir" ifadesini kullandı. "Protestoculara karşı şiddetin devam etmesinin, Suriye yönetiminin olağanüstü hal yasasının kaldırılması ve barışçı gösterilere izin verilmesi yönündeki adımlarının ciddi olmadığını gösterdiğini" belirten Obama, şunları kaydetti: "ABD, defalarca Esad'ı anlamlı reformları hayata geçirmeye çağırdı. Ancak onlar, halkın haklarına saygı göstermeyi, taleplerine yanıt vermeyi reddetti. Esad, Suriye vatandaşlarına baskı uygulamak için İran'ın yardımını alma arayışı içine girerken, dışarıdaki kesimleri suçluyor."

REFORMLAR İÇİN ACELE ETMELİ

Yeni Şafak Yazarı İbrahim Karagül: "Suriye artık çok zor bir sürece girmiştir. Etrafında çok sayıda farklı etkenle bu sorunları aşmak zorunda. Esad reformlarda çok yavaş kaldı. Bundan sonra toplumsal çatışmanın önüne geçebilmesi için, toplumun talebinden fazlasını verebilmeli. Esad reform yapmayı istiyor ancak Suriye dinamikleri reformlara karşı direnç oluşturuyor. Esad, oyalamaya dönük değil, kararlı adımlar atmalı. Yavaş hareket edilmesi ve olayların kanla bastırılması durumunda muhaliflerin tavrı sert olacaktır."

DERİN DEVLET ENGELLİYOR

Ortadoğu Uzmanı Hüsnü Mahalli: "Esad yönetimi içinde çok ciddi bir sıkıntı var. İktidarı elinden kaptırmak istemeyen klasik derin devlet adım atmasına izin vermiyor. ABD Suriye muhalefetine para yardımı yapıyor. Suriye Libya gibi bir ülke olursa, Ortadoğu baştan yazılacaktır. Çatışmaların başını çeken grupta Abdulhaklim Haddam'ın çeteleri var. Suudi Arabistan ve CIA tarafından desteklenen biri. Esad'ın ortağı olmuş bir adam şimdi demokrasi istiyor."

REFORM YAPSA DA ARTIK KARŞILIĞINI ALAMAZ

Ortadoğu Uzmanı Prof. Sedat Laçiner: "Olaylar bu noktaya geldikten sonra reform yapılamaz. Yönetim yumuşama emareleri gösterdikçe saldırılar ve çatışmalar devam eder. İki taraf arasında bir uzlaşma olur, bir mutabakat sağlanır ve reform için bir vakit tanınırsa o zaman belki bir şeyler yapılabilir. Reform yapsa, attığı adımlar acil yazılmış reçete gibi olumsuz etki verir. Muhaliflerin büyük bir kısmını Amerika ve Fransa destekleniyor. O yüzden Esad reform yapsa da yumuşasa bunun karşılığını alamaz"

Yeni Şafak