Zekai Özçınar'ın haberi

Türkiye Barolar Birliği (TBB) ile Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) anayasa değişikliği taslaklarında 'askerî yargının' yeniden tanımlanması gerektiğinin altını çiziyor. Barolar Birliği, askerî mahkemelerin yetki alanını "asker kişilerin salt askerî nitelikli suçlarıyla ilgili davalarına bakar" ifadesiyle sınırlıyor. DİSK'in Anayasa Raporu yüksek yargıda 'sivil-asker' ayrımının kaldırılmasını, Anayasa'da, Askerî Yüksek İdare Mahkemesi'ne ve Askerî Yargıtay'a yer verilmemesini içeriyor. Sivillerin, askerî mahkemelerde yargılanmasıyla ilgili hükümlerin kaldırılması isteniyor. TÜSİAD da askerî yargının sivilleri yargılama yetkisinin tamamen kaldırılması gerektiği görüşünde.

TBB, anayasa tartışmalarının alevlendiği 2001 yılında gündeme getirdiği anayasa çalışmasını güncelledi. 'Anayasa Önerisi-Geliştirilmiş Gerekçeli Yeni Metin' adlı çalışmaya Prof. Dr. Rona Aybay, Prof. Dr. Fazıl Sağlam, Prof. Dr. Süheyl Batum, Prof. Dr. Oktay Uygun, Doç. Dr. Korkut Kanadoğlu gibi hukukçular imza attı. TBB Başkanı Özdemir Özok tarafından 2008'de kamuoyuna açıklanan anayasa önerisinde 'askerî yargı' şöyle düzenleniyor: "Askerî yargı, askerî mahkemeler ve disiplin mahkemeleri tarafından yürütülür. Bu mahkemeler asker kişilerin salt askerî nitelikli suçlarıyla ilgili davalarına bakar. Askerî mahkemelerin savaş ve seferberlik hallerinde hangi suçlar ve hangi kişiler yönünden yetkili oldukları, kanunda gösterilir. Askerî yargı organlarının kuruluşu, işleyişi, askerî savcılık görevi yapan askerî hâkimlerin refakatinde bulundukları komutanlarla ilişkileri, mahkemelerin bağımsızlığı ve hâki mlerin güvencesi ilkelerine göre kanunla düzenlenir..." Madde gerekçelerinde askerî yargının Anayasa ve yasalarda ayrı bir yapılanma içinde yer almasının, insan hakları, hukuk devleti ve demokrasi üçlemesi açısından sürekli tartışılan bir konu olduğu hatırlatılıyor. Türkiye'de askerî yargının temel sorunu, "alanının geleneksel boyutu kısmen aşmış olması, mahkemelerin yapısında �azınlıkta da olsa� yargıç olmayan askerlerin varlığını koruması" şeklinde özetleniyor. Ardından şu tespitler dile getiriliyor: "Hukukçu olmayan subay üyelerin savaş ve seferberlik halleri dışında askerî mahkeme kuruluşundan çıkarılması gerekir. Ayrıca, asker olmayan kişilerin askerî mahkemede yargılanmasını sağlayan hükümler doğal yargıç güvencesine aykırı düştüğü ölçüde kaldırılmalı ve askerî yargının kendi çok özel alanında çalışması sağlanmalıdır. Bu nedenle askerî mahkemelerin görev alanı asker kişilerin salt askerî suçları ile sınırlı tutulmuş asker olmayanların yargılanması ise doğal yargı ilkesine uygun olarak adlî ve idarî yargıya bırakılmıştır."

ASKERÎ MAHKEME DİSİPLİNE BAKSIN

DİSK de 2009'da 'Özgürlükçü-Eşitlikçi, Demokratik ve Sosyal Bir Anayasa İçin Temel İlkeler Raporu' başlığı altında bir Anayasa Raporu hazırlattı. Rapor, aralarında Prof. Dr. İbrahim Ö. Kaboğlu, Prof. Dr. Yılmaz Aliefendioğlu, Prof. Dr. A. Ülkü Azrak ve Prof. Dr. İoanna Kuçuradi'nin bulunduğu 12 kişilik heyet tarafından kaleme alındı. DİSK raporunda, askerî yargıyla ilgili öneriler "Yüksek yargıda sivil-askerî ayırımına yer vermeyen bir yeniden yapılanma" başlığıyla veriliyor. Askerî ceza/askerî disiplin mahkemeleri uzmanlık mahkemeleri olarak korunuyor. Yüksek yargıda sivil ve askerî yargı ayrımı kaldırılıyor; Anayasa'da, Askerî Yüksek İdare Mahkemesi'ne ve Askerî Yargıtay'a yer verilmemesi isteniyor.

Türkiye Sanayicileri ve İşadamları Derneği (TÜSİAD) ise Anayasa Hukukçusu Prof. Dr. Bülent Tanör'e hazırlattığı çalışmada, askerî yargının sivilleri yargılama yetkisinin kaldırılmasını talep ediyor. Teklifte şu ifadeler dikkat çekiyor: "Askerler, işledikleri suçlar nedeniyle, asker olmayanlar gibi, bağımsız mahkemelerde güvenceli yargıçlar tarafından yargılanmalı, Askerî Yüksek İdare Mahkemesi kaldırılmalı, asker kişilerin idareyle uyuşmazlıkları, sivillerin tabi olduğu idarî mahkemelerde çözülmelidir. Adlî ve idarî yargı ayrımı aynen korunmalı ve askerî yargı adlî ve idarî yargı içinde eritilmeli."
Zaman