Türkiye’nin bir dönem dünyaya örnek gösterilen tütünle mücadelesi ağır yara aldı. Sağlık Bakanlığının son verileri, tütün kullanımının sadece artmadığını, adeta bir salgın gibi yayıldığını kanıtladı. Nüfus sıralamasında dünyada 18. olan Türkiye, tütün tüketiminde dünya 9’unculuğuna fırladı!

Bütün bu gelişmelerin üzerine Sağlık Bakanlığı düğmeye bastı. Tütün bağımlılığı ile mücadelede yeni bir yol haritası belirledi. Bu kapsamda kapalı alanlarda sigara kullanımına ilişkin mevzuatta değişiklik yapılması planlanıyor.

YENİ YASAKLAR YOLDA

Hatırlanacağı üzere, Türkiye’de tütün mamullerinin kapalı alanlarda kullanımı 19 Ocak 2008 tarihli 5727 sayılı Kanun ile büyük ölçüde yasaklanmış; 2009 Temmuz ayında bu yasa tam olarak yürürlüğe girerek Türkiye’yi “dumansız hava sahasına sahip” üçüncü Avrupa ülkesi konumuna taşımıştı.

Daha sonra 2013’te taşıtlar içinde sigara tüketimi yasaklanmış, 2019’da ise tütün mamullerinde düz ve standart paket uygulamasına geçilmiş, 2020 itibarıyla yalnızca bu standart paketler satılmaya başlanmıştı.

Yeni mevzuat çalışması sigara ile mücadelede öne çıkan ve “Dumansız Hava Sahası”nı genişleten başlıklar ise şunlar:

“Yarı Açık” Alan Tanımı: Üstü açılır-kapanır tenteli alanlar ve kış bahçeleri artık tamamen “kapalı alan” statüsüne alınacak.

5 Metre Kuralı: Kamu binaları, AVM’ler ve restoranların ana giriş kapılarının en az 5 metre uzağına kadar sigara içmek yasaklanacak.

Çocuk Parkları ve Sahiller: Çocuk parklarının tamamı “kırmızı hat” ilan edilerek sigarasız bölge olacak. Pilot bölgelerde plajlarda “mavi bölgeler” oluşturulacak.

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar ve Risk Faktörlerinin Önlenmesi, Kontrolü ve Yönetimi Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Toker Ergüder, TÜİK 2022 yılı verilerine göre Türkiye’de her gün tütün ürünleri kullanan kişiler arasında sigara içme oranı en yüksek yaş aralığının 35-44 yaş olduğunu belirterek, “Bu yaş aralığındaki kişilerin yüzde 36,1’i her gün tütün ürünü kullanmaktadır.

2017 yılında tütün kullanım oranı yüzde 31,5 iken, 2023 itibarıyla bu oran yüzde 34,8’e çıktı. Bu artış, her üç yetişkinden birinin düzenli olarak zehirlendiği anlamına geliyor. Toplamda 23,5 milyon vatandaşımız (15,5 milyon erkek, 8 milyon kadın) tütün pençesinde” dedi.

İÇME YAŞI ÇOCUKLARDA 11’E İNDİ

Prof. Dr. Ergüder gelecekteki kanser pandemisi riskine de dikkat çekerek, “15-29 yaş grubundaki artış devam ederken, sigara içme yaşının çocukluk evrelerine yani 11-13 yaşına inmesi geleceğin kanser yükünü bugünden hazırlıyor.

TABELALAR SEMBOLİK KALDI

Mevzuatın varlığına rağmen sahadaki uygulama eksikliklerinin, dumansız hava sahası ihlallerinin yaygınlaşmasına ve tütün kullanımının toplumsal görünürlüğünün yeniden artmasına yol açtığını ifade eden Prof. Dr. Ergüder, bu sürecin tütün kontrolünde önemli bir zaman kaybına yol açtığını vurguladı.

Bakanlığın bu verileri, kafelerdeki ve toplu taşıma duraklarındaki “yasak gevşemesi” ile birleşince tablonun neden kötüleştiği ortaya çıkıyor.

Toplu taşıma durakları ve kafelerin “açılır-kapanır” tavanlı bölümleri, yasayı delmenin en yaygın yolu hâline geldi. Oysa bilim, dumanı görmemenin bizi korumadığını söylüyor. Toplu taşıma duraklarında sigara içmek yasak olmasına rağmen, çoğu vatandaş bu kuraldan haberdar bile değil.

Türkiye Gazetesi