Kur'an, sünnet ve Risale-i Nur ışığında 20 temel ölçü
- İslamiyet'in izzeti şahsî itibarımızdan üstündür. İslam'ın hakikati hiçbir insanın, cemaatin, tarikatın veya topluluğun itibarıyla ölçülemez. Hiç kimsenin makamı, nüfuzu ve mensubiyeti dinin önüne geçirilemez. İslam'ın izzeti şahısların itibarına feda edilemez. (Münâfikûn, 63/8)
- İslam'ı savunmak, önce onun hükümlerine bağlı yaşamaktır. İslam adına konuşup onun emirlerine aykırı davranmak açık bir çelişkidir. Söyledikleriyle yaptıkları birbirini tutmayan bir insanın dinî söylemi, davranışlarındaki yanlışları meşrulaştırmaz. (Saf, 61/2-3)
- Müslümanın davranışları, İslam'ın temsilidir. İnsanlar yalnızca sözlerimize değil; doğruluğumuza, adaletimize, merhametimize ve güvenilirliğimize de bakar. İslam'ı anlatıp ahlâkını yaşatmamak, temsil sorumluluğunu yerine getirmemektir.
- Dinî söylem, kötü ahlâka mazeret olamaz. Hakaret ederek hakikat savunulmaz, iftira atarak adalet sağlanmaz, insanları aşağılayarak İslam ahlâkı temsil edilmez. Kur'an'ın davet yöntemi hikmet, güzel öğüt ve en güzel şekilde mücadeledir. (Nahl, 16/125)
- Müslüman, elinden ve dilinden insanların emin olduğu insandır. İnsanlara zarar veren, güvenlerini sarsan, haklarını çiğneyen ve onları inciten kimsenin dinî söylemi bu kusurları örtmez. Müslümanlık yalnızca bir kimlik değil, aynı zamanda güven ve sorumluluk ahlâkıdır. (Buhârî, Îmân, 4; Müslim, Îmân, 64)
- İhlâs, hizmetin temel şartıdır. Dinî hizmet makam, şöhret, itibar, şahsî çıkar ve üstünlük kazanma aracına dönüştürülemez. İnsanların takdirini Allah'ın rızasının önüne koyan anlayış, hizmetin özünü zedeler. (Bediüzzaman, Yirmi Birinci Lem'a)
- Enaniyet hizmetin ruhunu zedeler. Kendi hizmetini büyütmek, başkalarının hizmetini küçümsemek, sürekli takdir beklemek ve eleştiriye tahammül edememek ihlâsla bağdaşmaz. Hizmette üstünlük yarışı değil, Allah'ın rızasını kazanma gayesi esastır.
- Hakikat, mensubiyetten üstündür. Bir cemaate, tarikata, vakfa veya dinî topluluğa mensup olmak, o topluluğun her davranışını doğru kabul etmeyi gerektirmez. Mensubiyet, hakikatin ölçüsü hâline getirilemez.
- Din adına yapılan yanlışlar dokunulmaz değildir. Bir din görevlisinin, cemaatin veya Müslümanın hatası İslam'ın hatası değildir. Ancak bu yanlışları sırf mensubiyet duygusuyla savunmak, görmezden gelmek ve haklı göstermeye çalışmak da İslam'a hizmet değildir. Yanlışlar ifşa merakıyla değil, adalet ve ıslah sorumluluğuyla ele alınmalıdır.
- Adalet, yakınlıktan ve tarafgirlikten üstündür. Kendi aleyhimize, ailemizin aleyhine veya mensubu olduğumuz topluluğun aleyhine bile olsa hakikati kabul etmek gerekir. Şahısları korumak uğruna adaletten vazgeçilemez. (Nisâ, 4/135)
- Kişinin üzerine farz olan kulluk görevleri ihmal edilemez. Namazı ihmal edip ders yapmak, kişisel dinî sorumluluklarını yerine getirmeden hizmetle övünmek doğru bir kulluk anlayışı değildir. Hizmet, kişinin farz olan ibadet ve sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.
- Nafileler farzların yerine geçmez. Çok ibadet etmek, çok ders yapmak veya uzun yıllar hizmette bulunmak, ihmal edilen farzların karşılığı değildir. Nafile ibadetlerle övünürken farzları ihmal etmek, dinin önceliklerini tersine çevirmektir.
- Kul hakkı, dinî kimlikle ortadan kalkmaz. Haksızlık yapan, emanete ihanet eden, verdiği sözü tutmayan ve insanların hakkını çiğneyen kimse dinî mensubiyetini mazeret gösteremez. Hiçbir hizmet, başkasının hakkını çiğneme ruhsatı vermez.
- İslam ahlâkı hayatın her alanında geçerlidir. Ailede, işte, ticarette, eğitimde ve insan ilişkilerinde dürüstlük, adalet ve sorumluluk esastır. İbadet görüntüsü, hayatın diğer alanlarındaki ahlâkî kusurları ortadan kaldırmaz. Dindarlık, hayatın tamamına yansıması gereken bir sorumluluktur.
- Mensubiyet, takvanın ölçüsü değildir. Bir topluluğa bağlı olmak, çok kitap okumak, ders yapmak veya uzun yıllar hizmet etmek tek başına Allah katında üstünlük göstergesi değildir. Üstünlüğün ölçüsü, Allah'a karşı sorumluluk bilinci ve takvadır. (Hucurât, 49/13)
- Bilgi, amelin; söylem, güzel ahlâkın yerine geçmez. Bildiğini yaşamayan, anlattığı değerleri davranışlarına yansıtmayan insan kendi sözleriyle çelişir. İlim, insanı hakikate ve sorumluluğa yaklaştırmıyorsa yalnızca bilgi birikimi olarak kalır.
- Müspet hareket, hakikatten taviz vermek değildir. Yanlışa yanlış demek gerekir; fakat hakikat iftira, hakaret, zulüm ve şahsî husumetle savunulamaz. Müspet hareket, haksızlığa rıza göstermek değil; hakikati adalet, sabır ve meşru yollarla savunmaktır. (Bediüzzaman, Emirdağ Lâhikası)
- Hizmette rekabet değil, tesanüt esastır. Başkasının başarısından rahatsız olmak, hizmeti şahsî yarışa dönüştürmek ve kardeşinin emeğini küçümsemek hizmet ahlâkını bozar. Birbirinin kusurunu aramak yerine noksanını tamamlamak ve hizmetini desteklemek esastır. (Bediüzzaman, Yirmi Birinci Lem'a)
- İslam'ın izzeti yalnızca dinî ortamlarda değil, günlük hayatta korunur. Ailesine adaletsiz davranan, işinde sorumluluğunu yerine getirmeyen, ticaretinde hile yapan ve insanları inciten kişi dinî söylemiyle iyi bir temsil ortaya koyamaz. Dindarlık, yalnızca ibadet ortamında görünen bir kimlik değildir.
- İslamiyet'in izzetini korumak, sözden önce davranış meselesidir. Yanlışları örtmek değil hakikati savunmak, şahısları yüceltmek değil Allah'ın hükümlerini esas almak, mensubiyeti değil adaleti, enaniyeti değil ihlâsı üstün tutmak gerekir. İslam'ın izzeti, onu temsil edenlerin hayatında görünür hâle gelmelidir.
SON SÖZ
İslam'ı dilimizle savunurken davranışlarımızla da temsil etmek zorundayız.
Farzları ihmal edip hizmetle övünmek, kul hakkını çiğneyip dinin izzetinden söz etmek, enaniyetle hareket edip ihlâs iddiasında bulunmak açık çelişkilerdir.
Şahısların itibarı İslam'ın izzetinden, cemaatlerin çıkarı hakikatten, mensubiyet adaletten ve enaniyet ihlâstan üstün tutulamaz.
İslam adına yapılan yanlışları örtmek, İslam'ı korumak değildir. Hakikati şahısların ve toplulukların çıkarına göre eğip bükmek de hizmet değildir.
En önemli hizmetlerden biri, İslam'ı yalnızca anlatmak değil; onun emirlerini, ahlâkını ve adalet anlayışını hayatın her alanında temsil etmektir.