Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, sosyal medya düzenlemesinde 15-18 yaş grubuna getirilecek kısıtlamaları anlattı. Beştepe’deki Kabine toplantısının ardından gazetecilerin sorularını yanıtlayan Bakan Göktaş, şu bilgileri verdi: “15-18 yaş arasında önemli noktalar var. Mesela bazı uygulamalar olmayacak. Ekran bağımlılığı unsuru oluşturan, ‘ekran kaydırma’, ‘sürekli başa kaydırma’ olmayacak. Buna ek olarak ekran kopyası yani ‘ekran kaydı’ yapılamayacak ve canlı yayın açamayacaklar. Ayrıca, ‘çocuğa sadece takip ettiği hesapların mesaj gönderebilmesi’ ve ‘görüldü bilgisinin kapatılması’ gibi düzenlemeler getirildi.”
KİMLİK DOĞRULAMASI
15 yaş altındaki çocuklara yönelik sosyal medya düzenlemesinde e-Devlet üzerinden yaş doğrulaması yapılacağını belirten Göktaş, yönetmelikte tüm ayrıntıların netleştirildiğini söyledi. Yeni düzenlemeye göre, sosyal medya platformlarında hesap açmak isteyen kullanıcılar yaş doğrulaması için e-Devlet sistemine yönlendirilecek. Kullanıcılar, kimlik bilgilerini platformlarla paylaşmadan yaşlarını doğrulayan dijital bir kod alacak. Bu kod aracılığıyla sosyal medya hesabı oluşturulabilecek. Yaş doğrulamasının yalnızca hesap açılışıyla sınırlı kalmayacağını ifade eden Göktaş, platformların kullanım sürecinde de kendi teknolojik yöntemleriyle yaş kontrolü yapacağını belirtti. Bir hesabın 15 yaşından küçük bir çocuk tarafından kullanıldığına ilişkin şüphe oluşması halinde hesabın geçici olarak askıya alınacağını ve kullanıcının yeniden e-Devlet üzerinden yaş doğrulamasına yönlendirileceğini kaydetti.
ÇİFT TARAFLI KONTROL
Düzenlemede çift taraflı kontrol mekanizmasının bulunacağını vurgulayan Göktaş, çocukların ebeveynlerinin hesaplarını kullanması ihtimaline karşı da platformların yeniden doğrulama talep edebileceğini anlattı: “Diyelim ki çocuk babasının-annesinin hesabıyla giriyor. Sosyal medya platformları da zaman zaman tekrar yönlendirme yapabilecek. Yani bir yandan onlar bir yandan biz kontrol edeceğiz. Burada amacımız kontrolü maksimum seviyede sağlamak. Sadece sosyal medya platformlarına emanet etmiyoruz, kendimiz kontrol ediyoruz. Veri tamamen e-Devlet üzerinden oluşacak.”
1 KASIM’DA BAŞLIYOR
Göktaş, takvimle ilgili sosyal medya platformlarına uyum süresi tanınacağını belirterek, “1 Kasım itibarıyla yürürlüğe girecek ama tabii bir uyum süreci geçiriyoruz. 31 Mart 2027’ye kadar da bir geçici hükümle uyum süreci veriyoruz” dedi.
YAPAY ZEKÂ YAŞ TAHMİN EDECEK
Yeni hesap açmak isteyen kullanıcılar e-Devlet’e yönlendirilecek. Burada 15 yaş şartı kontrol edilecek ve uygun kullanıcılara dijital doğrulama kodu verilecek. Böylece sosyal medya şirketleri kişinin TC kimlik numarasını veya doğum tarihini öğrenmeden hesap açabilecek. Öte yandan Avrupa Birliği de kimlik bilgilerini paylaşmadan yaş doğrulamayı sağlayan benzer bir sistem geliştirdi. Asıl zorluk mevcut hesaplarda yaşanacak. Platformlar, yaşından şüphelendikleri kullanıcıları yapay zekâ destekli teknolojilerle belirleyebilecek. Bunun için farklı yöntemler kullanılabiliyor:
* İçerik analizi: İzlenen videolar, takip edilen hesaplar ve etkileşimler.
* Dil ve davranış: Paylaşımlardaki kelime tercihleri, kullanım saatleri ve sosyal çevre.
* Görüntü ve ses: Fotoğraf, video veya konuşmalardan yaklaşık yaş tahmini.
Şüpheli hesaplar geçici olarak askıya alınabilecek ve yeniden e-Devlet doğrulaması istenebilecek. Ancak bu yöntemler kesin sonuç vermiyor. Yapay zekânın bir yetişkini çocuk olarak değerlendirmesi de mümkün.
EN BÜYÜK AÇIK EBEVEYN HESABI
Sistemin önemli sınavlarından biri başkasının kimliğiyle açılan hesaplarda yaşanacak. Örneğin 12 yaşındaki bir çocuk, anne veya babasının doğrulamasıyla açılmış hesabı kullanabilecek. Yaş kontrolü hesap sahibinin yetişkin olduğunu kanıtlasa da ekranın başındaki kişinin kimliğini garanti etmiyor. Bu nedenle hatalı kararların düzeltilmesi ve kişisel verilerin korunması kritik önem taşıyor.
DÜNYADA ÖRNEKLERİ VAR
Sosyal medyaya yakın zamanda yaş sınırı getiren ülkelerden birisi de Avusturalya. Ülkede 16 yaş altına sosyal medya kısıtlaması Aralık 2025’te başladı. İlk günlerde yaklaşık 4.7 milyon hesabın erişimi kaldırıldı. Bir başka örnek Endonezya. Ülkede, Mart 2026’da 16 yaş altının belirli yüksek riskli platformları kullanmasına yönelik kısıtlamalar getirildi. TikTok yüz binlerce çocuk hesabını kapattı.
ŞİRKETLER NASIL DENETLENECEK
Yeni düzenlemenin önemli soru işaretlerinden biri sosyal medya şirketlerinin nasıl denetleneceği. Instagram, Facebook, YouTube, TikTok ve X gibi büyük platformların Türkiye’de temsilcileri bulunuyor. Ancak örneğin Telegram’ın temsilcilik durumu net değil. Yeni sistemin teknik standartlarını devlet belirleyecek, şirketlerin ise yaş doğrulama altyapısını kendi uygulamalarına entegre etmesi gerekecek. Yükümlülüklerini yerine getirmeyen platformlara para cezası, reklam yasağı ve belirli koşullarda bant daraltma gibi yaptırımlar uygulanabilecek.
Hürriyet