Haber: Mehmet Kaplan
Fotoğraf: Said Makara
Üsküdar Üniversitesi’nin ev sahipliğinde düzenlenen programda, 1923-1926 yılları arasındaki siyasi ve sosyal gelişmeler, Şeyh Said Olayı ve Bediüzzaman Said Nursî’nin Burdur’a sürgün edilme süreci ele alındı.
Prof. Dr. Adem Ölmez, seminerin başlangıcında dönemin genel siyasi atmosferine dikkat çekerek, Bediüzzaman’ın Ankara’dan ayrılışının ve yeni devletin kuruluş sürecinde yaşanan fikir ayrılıklarının sonraki gelişmeleri anlamak açısından önem taşıdığını ifade etti.
“BEDİÜZZAMAN İLE ANKARA’NIN YOLLARI AYRILDI”
Adem Ölmez, Bediüzzaman’ın Ankara’da bulunduğu dönemde yeni devletin geleceğine ilişkin farklı yaklaşımların ortaya çıktığını belirterek, Bediüzzaman’ın İslami değerleri esas alan bir anlayışla hareket ettiğini aktardı.
Bediüzzaman’ın Ankara’dan ayrılışının ardından İstanbul ve Van dönemleri üzerinde de duran Ölmez, Bediüzzaman’ın Van’a ulaştığında karşılaştığı manzarayı ve Erek Dağı’nda inzivaya çekilerek geçirdiği dönemi anlattı.
ŞEYH SAİD OLAYI NASIL BAŞLADI?
Seminerin önemli bölümünü Şeyh Said Olayı oluşturdu. Prof. Adem Ölmez, olayların 13 Şubat 1925’te Piran’da yaşanan çatışmayla başladığını belirterek, Şeyh Said’in başlangıçta olayların içinde bulunmak istemediğini, ancak gelişen hadiseler sonucunda kendisini olayların içerisinde bulduğunu ifade etti.
Ölmez, Şeyh Said’in mahkeme kayıtlarındaki ifadelerine de dikkat çekti. Şeyh Said’in, “Tertibat-ı evveli yoktu. Piran vakasında alevlendi. Biz de düştük içine ve işte başladık. Bilmecburiyye kaldım.” Şeklindeki ifadesini aktaran Ölmez, olayların başlangıcı ve gelişim sürecinin anlaşılması açısından mahkeme tutanaklarının önemine işaret etti.
Şeyh Said’in mahkeme sorgulamalarında, amacının başlangıçta silahlı bir mücadele olmadığını belirttiğini aktaran Ölmez, onun “Muharebe suretiyle değil. Risale yazıp şeriat ahkâmını tasrih ederek kanunlarda şeriata mutabık bir şekilde taleb etmek istedik.” sözünü nazara verdi.
BEDİÜZZAMAN’DAN DİKKAT ÇEKİCİ TAVIR: “KAN DÖKME”
Seminerde Bediüzzaman Said Nursi’nin Şeyh Said Olayı karşısındaki tavrı özellikle ele alındı.
Adem Ölmez, Şeyh Said’in çevresindeki bazı isimlerin Bediüzzaman’dan destek istediğini, ancak Bediüzzaman’ın silahlı mücadeleye katılmayı kabul etmediğini anlattı.
Sunumda, Hayderan aşireti reisi Kör Hüseyin Paşa’nın Bediüzzaman’ın yanına gelerek olaylara katılmak için izin istediği ve Bediüzzaman’ın buna karşılık “Korktu desinler ama kan döktü demesinler" dediği aktarıldı.
Ölmez, Bediüzzaman’ın Kör Hüseyin Paşa’yı uğurlarken üç kez “Paşa, kan dökme, kan dökme, kan dökme!" dediğini de aktararak, Bediüzzaman’ın olaylar karşısındaki yaklaşımının temelinde kan dökülmesini önleme ve çatışmadan uzak durma anlayışının bulunduğunu vurguladı.
Bediüzzaman’ın daha sonraki ifadelerine de yer veren Ölmez, onun Şeyh Said Olayı’na neden iştirak etmediğini kendi sözleriyle açıkladığını belirtti: "Bediüzzaman, 'Yeni Said, öteki dünyaya çalışmak istiyor, sizinle çalışamaz; fakat size de ilişemez' ifadeleriyle bu tavrını ortaya koymuştu."
VAN’DAN BURDUR’A UZANAN SÜRGÜN YOLU
Seminerin son bölümünde Bediüzzaman’ın sürgün süreci ele alındı. Şeyh Said olayı sonrasında uygulanan Takrir-i Sükûn dönemi ve Doğu Anadolu’daki nüfuzlu kişilerin sürgüne gönderilmesi hakkında bilgi veren Prof. Ölmez, Bediüzzaman’ın da Erek Dağı’ndaki inziva hayatından alınarak Anadolu’ya sürgün edildiğini anlattı.
Bediüzzaman’ın Van’dan başlayan sürgün yolculuğunun Erciş, Erzurum ve Trabzon üzerinden İstanbul’a; ardından İzmir ve Antalya güzergâhıyla Burdur’a uzandığını aktaran Ölmez, yeni bir dönemin başladığını belirtti.
BURDUR’DA BAŞLAYAN YENİ BİR DÖNEM
Adem Ölmez, Bediüzzaman’ın Burdur’da da iman hakikatlerini anlatmaya devam ettiğine dikkat çekti. Burdur’da camilerde dersler veren Bediüzzaman’ın burada “Nur’un İlk Kapısı” adlı eserini meydana getirdiğini aktaran Ölmez, bu eserin Risale-i Nur Külliyatı açısından taşıdığı öneme değindi.
Bediüzzaman’ın Burdur’da yaklaşık sekiz ay kaldığını belirten Ölmez, daha sonra Isparta’ya, ardından Barla’ya gönderildiğini ve böylece Risale-i Nur hizmetinin Barla dönemine uzanan yeni bir safhasının başladığını ifade etti.
Seminer, tarihî olayların farklı yönleriyle değerlendirilmesinin ardından soru-cevap bölümüyle sona erdi.