İsmail Altunsoyun'haberi;
Akaryakıt Kaçakçılığı ile Mücadele Kurulu’nda, gümrük sahalarındaki akaryakıt hareketlerini kontrol etmek için bu konuda ihtisas gümrükleri oluşturulması ve yüksek teknolojik denetim cihazları alınması üzerinde çalışılıyor.
Yılda milyarlarca lira vergi kaybına yol açan akaryakıt kaçakçılığıyla mücadele için gümrük antrepolarındaki akaryakıt giriş-çıkışları anlık izlemeye alınıyor. TÜBİTAK çevrelerinden edinilen bilgiye göre, TÜBİTAK’ın Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu işbirliğiyle hayata geçireceği projeyle akaryakıt Türkiye’ye ilk giriş noktasından gümrük dışına çıkışına kadar otomasyon sistemiyle takip edilecek. Konu Akaryakıt Kaçakçılığı ile Mücadele Kurulu ve komisyonlarda masaya yatırıldı.
Başbakanlık, kaçak akaryakıtın kontrol altına alınması için ilgili kurumlara 1 Aralık 2008’de yazı gönderdi. Yazıda, “gümrüklü yer ve sahalarda bulunan serbest dolaşımda olmayan akaryakıtın konulduğu antrepoların Gümrük Müsteşarlığı’nca, serbest dolaşıma giren akaryakıtın konulduğu depolar ve tankların ise EPDK tarafından uydu dahil her türlü elektronik imkândan yararlanılmak suretiyle izlenmesi” istendi. Başbakanlık Ağustos 2012’de yeni genelge yayınlayarak dolaşıma giren akaryakıtın online takibi için gerekli sistemlerin tamamlanarak Akaryakıt Kaçakçılığı ile Mücadele Kurulu’ndaki kurumların ortak kullanımına açılmasını talep etti. EPDK, akaryakıt hareketlerini takip etmek için bayi otomasyon sistemini kurarak faaliyete geçirdi. Gümrük sahalarındaki antrepolarda otomasyon sisteminin kurulmasıyla ilgili Zaman’a bilgi veren Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, yakıt antrepolarında elektronik tank ölçüm sistemleri bulunduğunu ve verilerin internet üzerinden gümrük idaresince izlenebildiğini belirtti. Açıklamada, IP numaraları ile tank seviyelerinin takip edildiği vurgulandı. Tanktaki akaryakıtın yüksekliği, sıcaklığı ve kesafeti (yoğunluk) sisteme aktarılıyor. Sistemde kalibrasyon cetveline göre hesaplamalar otomatik yapılıyor. Bu bilgiler belirli periyotlarla otomatik yenileniyor. Sıcaklık ve yükseklik oranları tanktaki sistemlerle sağlanırken, kesafet oranı laboratuvar değerlerine göre yapılıyor. Aynı ürünün kesafet oranında ciddi sayılabilecek değişiklikler bulunmuyor.
Bakanlığın açıklamasında, gümrüklerdeki sistemlerin tam entegrasyon içerisinde çalışmadığı bilgisine de yer verildi. Buna göre, yakıt tank takip sistemi (elektronik ölçüm kayıtları) BİLGE’deki antrepo beyannameleri, ithalat beyannameleri, transit beyannameleri gibi sistemlerle entegre kullanılamıyor. Akaryakıt tank ölçüm sistemleri dışında eşyanın antrepoya alınması sırasında gemide ve tanklarda deniz surveyi diye adlandırılan eksperler aracılığıyla manuel ölçümler yapıldığı gibi, gümrük personelince de manuel ölçümler yapılabiliyor. İdare ve müfettişlerce rutin denetimler kapsamında ölçümler gerçekleştiriliyor. Bakanlığın açıklamasında, “Akaryakıt antrepo tanklarında boruların bağlı bulunduğu vanalar, elektronik tank ölçüm cihazları, tanklarla manifold arasındaki bağlantı noktaları (vanalı olanlar) mühür altına alınmakta olup tanklar arasında veya antrepodan milli tanka eşya gönderilmesinde gümrük idaresi personelince mühürler açılıp sonra tekrar mühür altına alınmaktadır.” denildi.
Bakanlık, antrepolarda eksiklikleri tespit etti
Bütün antrepolarda kontrol edilmesi zor olan tank bağlantıları ve eklentileri tespit edildi.
İncelenen tüm tesislerde birçok boru toprak altına yerleşik olduğundan takibi mümkün değil.
Bağlantılar üzerinde mühürlemeye uygun olmayan vanalar, basınç valfleri, numune alma yerleri söz konusu.
Gümrük idarelerince kullanılan plastik mühürler kolayca tahrip edilmekte, mühür tatbik edilen vanalar çift tarafla çalıştığı için mühürler etkili olamamakta.
Tesis içinde ve dışında devam eden aynı borunun kalınlıkları değişim göstermekte.
Bağlantılar üzerinde mühürlemeye uygun olmayan vanalar, basınç alma valfleri, numune alma yerleri bulunuyor.
Tank ve boru hatlarının yapımında zorunlu standartlar yok.
Antrepolara kurulan boru hatları standart ölçülere uymuyor.
Kapasite hesapları standart boruya göre yapıldığı için bu hesaplar güvenilir değil.
Boru hatları üzerinde ne amaçla kullanıldığı bilinmeyen suistimale açık gereksiz vana, eklenti ve bağlantı var.
İncelenen tüm tesislerde birçok boru toprak altına yerleşik olduğundan takibi mümkün değil.
Antreponun birçoğunda seyyar avadanlıklar, bağlantı boruları, bağlantı vanaları, dalgıç motor ve taşınabilir plastik borular, bağlantı yapmayı sağlayacak her türlü ekipman bulunuyor.
Bazı antrepolarda kazıcı, taşıyıcı, delici ve küreyici özellikli ekskavatör, motorlu deniz teknesi ve tekneyi denize taşımaya yarayan aparatı bulunan otomobil antrepoda hazır bekletiliyor.
Bu ekipmanlar ile gümrük idaresinden izin almadan çok kısa sürede tank ve borular üzerinde değişiklik yapılması ve sonra fark edilmeden tekrar eski haline getirilmesi mümkün.
Denetim yapan kurumlar arasında koordinasyon eksikliği var.
Açık denizde il emniyet müdürlüğüne bağlı kurbağa adamlar tarafından yapılan incelemelerde üç antrepo tesisine ait ilgili kurumlardan izinsiz boru hatları bulundu.
Zaman