Suriye, Libya ve Yemen'de çatışmalar, gösteriler aralıksız devam ederken, rejimlerin devrildiği ya da isyanların sürdüğü ülkelerde bazı kentler ile cadde veya meydanların sembol haline gelmesi dikkat çekiyor.
Ortadoğu'daki ayaklanmaların fitilini ateşleyen Buzid kenti ile başkent Tunus'taki Habib Burgiba Caddesi Tunus devriminin sembolü olurken, Tahrir Meydanı ise sadece Mısır'ın değil, bölgedeki sürecin anıt ismine dönüştü. Libya'daki olaylardan önce çok az insanın ismini duyduğu Misrata kenti Muammer Kaddafi'nin halkına karşı gerçekleştirdiği katliamlarla simge haline geldi. Şu ana kadarki en zor devrim olarak adlandırılan Suriye'de ise tankların sokaklarda insanlara ateş ettiği Deraa kenti kanlı direnişin bayraktarlığını yapıyor. Suudi tanklarının ülkeye girmesi ve El Cezire Televizyonu'nun da çok az ilgi göstermesinden dolayı dünya kamuoyunun gündeminden düşen Bahreyn'de İnci Meydanı, Yemen'de başkent Sana'daki Sittin Caddesi bu ülkelerdeki devrimlerin sembolleri haline geldi. Bölge ise Fas'tan Filistin'e, Yemen'den Suriye'ye kaynamaya devam ediyor. Geçtiğimiz hafta bölgedeki en önemli gelişme şüphesiz Mısır'ın Filistinli gruplar El Fetih ve Hamas arasında uzlaşma sağlamasıydı. Yine bölgenin devrimleri yakından ama sessizce izleyen ülkelerinden Fas ise turistik kent Marakeş'te düzenlenen bombalı saldırı ile süreçten uzak kalamayacağının sinyallerini veriyor. İsyan dalgasının devam ettiği ülkelerde son durum özetle şöyle:
Mısır: Mısır yeni haftaya yoğun bir diplomasi trafiğinin meyvelerini alarak başlıyor. Mısır eski İstihbarat Bakanı Ömer Süleyman'ın 4 yılda barıştıramadığı Filistinli hasım gruplar El Fetih ve Hamas, iki ay sürdürdükleri görüşmeleri uzlaşma hükümeti kuracaklarını açıklayarak sonlandırdı. Başbakan İssam Şeref de Körfez gezisiyle hem bu ülkelere İran'la yeni bir sayfa açacaklarına dair yaptığı açıklamayı izah etti hem de bu yıl bütçe açığını kapatması için gereken 12 milyar dolar konusunda yardım istedi. Devrik lider Hüsnü Mübarek ve oğullarının yanı sıra rejimin önde gelen isimleri ise mahkemeye çıkacakları günü bekliyor. Selefi grupların giderek gündem teşkil eden çıkışları, Müslüman Kardeşler örgütünün seçimlerde alacağı tavır, Ezher'in devletten bağımsız hale gelme çabaları Mısır'ın geçtiğimiz hafta en çok konuştuğu konuların başında geliyor.
Tunus: Tıpkı Mısır gibi çalışma şartlarının düzeltilmesi için grev ve gösterilerin devam ettiği Tunus'ta geçici hükümetin başbakanı Beji Caid Essebsi, devrik lider Zeynel Abidin bin Ali'nin partisi Anayasal Demokratik Parti (RCD) üyelerinin temmuz ayında yapılacak olan parlamento seçimlerine katılamayacaklarını açıkladı. Essebsi, rejim mensuplarının önümüzdeki 10 yıl boyunca siyasetten men edildiklerini de belirtti. Tunus'tan Avrupa'ya yönelik giderek artan göçmen akını ise Avrupa Birliği'nde yeni bir tartışma başlattı. Fransa Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy, AB üyesi ülkeler arasında yürürlükte olan Schengen Birliği'nin geçici olarak kaldırılmasını ve bu şekilde göçmenlerle daha etkin bir mücadele başlatılmasını önerdi.
Fas: Ortadoğu'daki gösteri ve ayaklanmalardan en az etkilenen ülkelerden Fas, hafta içinde turistik Marakeş kentinde bir kafeye düzenlenen ve 15 kişinin öldüğü bombalı saldırının şokunu yaşıyor. Kral 6. Muhammed ise bölgedeki devrim sürecini en az hasarla atlatmak için memurlara yönelik bir maaş artışını yürürlüğe koydu. Önümüzdeki 3 yıl boyunca memurlar toplam 5 milyar dolar zam alacak. Ancak 20 Şubat Hareketi'nin başını çektiği gençlik örgütleri, daha fazla reform yapılması için gösteri düzenliyor.
Suriye: Ortadoğu'da devrime sahne olan ülkeler içinde eylemlerin en kanlısının gerçekleştiği Suriye'de güvenlik birimleri göstericilerin üzerine ateş etmekten çekinmiyor. Başta Deraa kenti olmak üzere Humus ve Lazkiye'nin de aralarında bulunduğu pek çok kentte cuma namazı çıkışı sonrası düzenlenen gösterilere müdahale eden güvenlik birimleri 60'tan fazla kişiyi öldürdü. Şu ana kadar ölenlerin sayısı ise 500'e yaklaştı. Amerikan yönetimi Suriye rejiminin giderek daha kanlı hale gelen eylemlerine son verebilmek için aralarında ismi Baas rejimiyle özdeşleşen Devlet Başkanı Beşar Esed'in amcası Rıfat Esed'in de bulunduğu bazı Suriyeli üst düzey yetkililere yönelik yaptırım kararları aldı. Çatışmalardan kaçmaya çalışan siviller ise komşu ülkeler Türkiye, Lübnan ve Ürdün'e sığınmaya çalışıyor. Ülkede dün güvenlik güçlerinin, Deraa şehrinin tarihi kesimini yoğun top ateşine tuttuktan sonra demokrasi yanlısı göstericilerin buluşma noktası olan Ömeri Camii'ne baskın düzenleyerek kontrolü ele geçirdiği bildirildi.
Yemen: Gösteri ve çatışmaların aralıksız devam ettiği diğer bir ülke Yemen'de ise gözler bugün Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'da hükümetle muhalifler arasında imzalanacak anlaşmaya çevrildi. Körfez İşbirliği Konseyi'nin hazırladığı anlaşmaya göre Devlet Başkanı Ali Abdullah Salih bir ay içinde görevini bırakacak ve ülkede iki ay içinde de devlet başkanlığı seçimleri yapılacak. Ancak göstericiler, muhalefet partilerinin kendilerini temsil etmediğini belirterek gösterilerini devam ettiriyor. Mezhepsel ve kabileler arası bölünme tehdidi altındaki ülkede tüm tarafları memnun edecek bir zeminde buluşmanın çok zor olduğu ifade ediliyor.
Filistin: İsrail'e karşı bölünmüşlüğün verdiği zayıflıkla zor durumda kalan Filistinli gruplar hafta içinde Mısır'da tarihî bir adım atarak geçici bir hükümet kurulması için anlaşmaya vardı. El Fetih ve Hamas'ın bölünmüşlüğünden büyük bir siyasi üstünlük elde eden İsrail gelişmeden büyük bir rahatsızlık duyarken, Filistinli grupların önümüzdeki hafta içinde Kahire'de yeniden bir araya gelerek anlaşmayı resmiyete dökmesi bekleniyor.
Afrika: Fildişi Sahili'nin yeni Devlet Başkanı Alassane Ouattara, devrik lider Laurent Gbagbo'nun yakalanmasından sonra ülkede istikrarı sağlamak için savaş ağalarına yönelik operasyonlar gerçekleştiriyor. Ouattara güçleri perşembe günü son dönemde müttefiki olduğu 'Görünmez Komandolar' adlı örgütün lideri İbrahim Coulibaly'yi öldürdü. İki hafta önce yapılan devlet başkanlığı seçimlerinin kanlı çatışmalara dönüştüğü Nijerya'da ise salı günü yapılacak eyaletler meclisi ve valiler seçimi ülkenin geleceği açısından kritik bir eşik olarak değerlendiriliyor.
Kaddafi'nin ateşkes teklifi reddedildi
İki aydan fazla süredir kuşatma altında tuttuğu Misrata kentinden güçlerini çekeceğini ve kenti kabilelerle muhatap edeceğini öne süren Libya lideri Muammer Kaddafi, ABD'nin insansız savaş uçaklarına rağmen kente yönelik saldırılarını aralıksız devam ettiriyor. Kaddafi güçleri, kentin dünyaya açılan tek noktası olan limanı ele geçirdiklerini öne sürüyor. Kaddafi güçleri önceki gün de Tunus sınırını geçerek muhaliflerle çatıştı. Kaddafi'nin oğlu Seyfülislam, 'NATO saldırıları 40 yıl sürse de teslim olmayacaklarını' iddia ederken, baba Kaddafi dün sabah Libya televizyonunda canlı yayınlanan açıklamasında ilk kez ses tonunu düşürerek NATO'ya 'görüşelim' çağrısında bulundu. Son günlerde daha çok Kaddafi'nin Trablus'taki karargâhını ve çevresini hedef alan saldırılar gerçekleştiren NATO ile Libyalı muhalifler ise teklifi reddetti.
Zaman