Siyasetten İmana, İmandan Topluma Bediüzzaman Said Nursi
İnsan bazen kendini değiştirmek ister, bazen dünyayı… Ama hangisinden başlaması gerektiğini çoğu zaman ancak çok yorulduğunda, çok kırıldığında, duvarlara çarpa çarpa öğrenebilir.
Bediüzzaman Said Nursi’nin seksen küsur yıllık ömrü, dışarıdan bakanlar için sürgünlerle, zindanlarla, mahkeme kapılarıyla dolu çileli bir hayattır. Ama onun kendi iç dünyasında bu ömür, üç büyük kapıdan geçilen uzun ve sarsıcı bir yolculuktur. Kendi diliyle söylersek; Eski Said, Yeni Said ve Üçüncü Said…
İlk kapı, gençliğin, ateşin ve heyecanın kapısıdır: Eski Said.
O yıllarda memleket yanmakta, koca bir imparatorluk çatırdamaktadır. Genç Said, kalbi memleket sevdasıyla çarpan bir âlim olarak meydanlara çıkar. Sanır ki devlet kurtulursa din de kurtulur; siyaset düzelirse insan da düzelir. Felsefe kitaplarını okur, fen ilimlerini öğrenir, kürsülerde gürler. Gözü pek, başı dik, tavizsiz bir mücadele adamıdır.
O günkü haline bakınca Eski Said, sair ulema gibi, belki daha ziyade, ulûm-u akliye ve felsefiyede tevaggul ediyordu. Ve o meslekte, siyaset-i İslamiye vasıtasıyla dine hizmet etmek fikrinde idi.
Bu şöyle ifade etmektedir kendisi:
"Eski Said, bir mikdar siyasete girdi. Belki siyaset vasıtasıyla dine ve ilme hizmet edeceğim diye.."(1) hareket etti.
"ve gördü ki; o yol meşkuk ve müşkilâtlı ve bana nisbeten fuzuliyane, hem en lüzumlu hizmete mani ve hatarlı bir yoldur."(1)
"Eski Said, ziyade ulûm-u akliye ve felsefiyede hareket ettiği için, hakikatü'l-hakaike karşı ehl-i tarîkat ve ehl-i hakikat gibi bir meslek aradı."(2)
Sonra savaş çıkar, esaret gelir, İstanbul işgal edilir. İnsanın elindeki bütün dünyevi sebepler birer birer tükenir. İşte o karanlık günlerde Said Nursi, İstanbul’un tepelerinde yalnız başına dolaşırken ruhunda büyük bir fırtına kopar. Saçlarına aklar düşer, kalbi derin bir sızıyla titrer. Anlar ki; felsefenin süsü de, siyasetin bitmek bilmeyen kavgaları da insanın içindeki ölüm korkusuna, ruhundaki o derin yalnızlığa çare olamıyor.
İşte o büyük kırılma anında ikinci kapı açılır: Yeni Said.
Felsefe kitaplarını kapatır, siyasetin gürültüsüne kulaklarını tıkar. Tek bir kitaba, Kur’an’a sarılır. Artık derdi devleti yönetmek değil, sarsılan imanları kurtarmaktır. Çünkü görmüştür ki; kalbi imanla dirilmemiş bir insana ne kadar güzel kanunlar getirirseniz getirin, o insan yine eksik, yine yaralıdır. O günlerin hüznünü ve kararlılığını kalp ve ruh âleminde yeni ufuklar belirliyordu.
"Eûzü billahi mineşşeytani vessiyase" (Şeytandan ve siyasetten Allah’a sığınırım). Baktı ki, hem felsefe, hem siyaset, kalbini öldürüyor, ruhumu boğuyor. Mecbur oldu belki de, yalnız Kur’an-ı Hakîm’i kendime üstâd ve rehber etti bu manada çalıştı.
Etek Dağında bir mağarada soluklandı ve yolu Barla’nın ıssız dağlarında, Kastamonu’nun soğuk odalarında, Afyon’un buz gibi zindanlarında, Eskişehir'in tecrit odalarında hep bu Yeni Said vardır.
Kimseden bir lokma ekmek dahi hediye almayan, sadece yazdığı iman hakikatleriyle milyonların kalbine dokunan o mahzun ama dimdik duruş… Kendi şahsını tamamen unutup kendini bir çekirdek gibi toprağın altına gömen o büyük teslimiyet:
"Ben çekirdek gibi çürüdüm ve kurudum. Bütün kıymet ve hayat ve şeref o çekirdekten çıkan şecere-i Risale-i Nur ve mu'cize-i maneviye-i Kur'aniyeye geçmiş biliyorum."(3)
Ve ömrünün sonbaharında, saçları bembeyaz olmuş, bedeni yorgun düşmüş ama ruhu hala dipdiri olan o ihtiyar âlimin önünde üçüncü kapı aralanır: Üçüncü Said.
1950’lere gelindiğinde memlekette hava biraz yumuşamış, yasaklar gevşemiş, o gizli gizli elle yazılan eserler artık matbaalarda basılmaya başlanmıştır. Yeni Said’in o derin inziva perdesi aralanır; ama bu kez siyaset için değil, yıllarca ilmek ilmek dokuduğu o iman hakikatlerini bütün topluma, hatta bütün insanlığa ulaştırmak için dışarı çıkar. Kapısını çalan herkesi kucaklar; "ehven-i şer" diyerek din ve vicdan hürriyetine nefes aldıranlara dışarıdan hayır dualarıyla yol gösterir ve tavsiyelerde bulunur.
Siyasete yine girmez ama toplumun derdiyle dertlenmekten de geri durmaz:
Üçüncü Said, Eski Said gibi siyasetle değil, belki maslahat-ı İslamiye noktasında, iman ve Kur’an hakikatlerinin neşri ve intişarı için, zaruret derecesinde dünyaya baktı.
Bugün o üç evreye dönüp baktığımızda, aslında kendi hayatımızın da özetini görürüz. Hepimiz zaman zaman dışarıdaki gürültüye kapılıp her şeyi kavga ile, siyasetle, dışarıdan müdahalelerle düzeltebileceğimizi sanırız. Oysa Said Nursi’nin çileyle yoğrulmuş ömrü bize şunu fısıldar: İnsanın içi âlemi imar edilmeden, dışarıdaki hiçbir yapı ayakta kalmaz. Önce kalp onarılacak, sonra o kalpten taşan nur gelip toplumu aydınlatacaktır. İşte Bediüzzaman bunu yaptı. Birinci, ikinci ve üçüncü Said dönemleriyle bir âlemin haritasını işledi.
Birinci Said Döneminde: Âsâr-ı Bedîiyye,
İkinci Said Döneminde: Risale-i Nur Külliyatı'nın hemen hemen hepsini,
Üçüncü Said Döneminde ise, Lâhikaları telif ederek Risale-i Nur Hizmetinin âdetâ krokisini çizdi.
Sadece bir dönemi kabul edip diğerlerini kabul etmeden yani bütüncül bir şuhûd ile bakmayanlar hata içre hatada bulunuyorlar. Bediüzzaman'ın hayatına şuhûd etmek isteyen tüm telifatını ve hayat dönemlerini bir bütün olarak görmek ve kabul etmek mecburiyetindedir. Yoksa cerbezeye kapılıp akla ziyan tevillerle insanlara zarar verecek yorumlara imza atabilir.
Tavsiye yazı:
Bu hizmette nasıl hizmet edersek karlı oluruz?
Risale-i Nur ile hizmet metodu
Selam ve dua ile
(1)Tarihçe-i Hayat, s. 263
(2)Tarihçe-i Hayat, s. 135
(3)Şualar, s. 749