Prof. Dr. Binnaz Toprak başkanlığında, Açık Toplum Enstitüsü'nün, Şerif Mardin'in 'mahalle baskısı' kavramından hareketle yaptırdığı "Türkiye'de Farklı Olmak: Din ve Muhafazakârlık Ekseninde Ötekileştirilenler" araştırmasında verilen mahalle baskısı örnekleri tepki çekerken araştırmadaki bir kısım ifadeler ilk ağızdan yalanlandı.
Aktardıkları olayların 'mutlak doğru' sayılamayacağını, kendilerinin baskı altında olduğunu ileri süren bir kısım insanla görüşmeler yaptıklarını belirten Prof. Dr. Toprak, "Bize aktarılanların bir kısmı yalan olabilir. Karşı tarafa sorsak 'böyle bir şey yapmadık' diyecek. Biz yargı makamı değiliz. Hangisinin doğru söylediğini nereden bileceğiz?" dedi.
Araştırmanın CHP İl Örgütleri, Atatürkçü Düşünce Dernekleri, Eğitim-Sen, Eğitim-İş gibi belli bir ideolojik duruşu temsil eden kesimlerle yapılmasının yönlendirmelere sebep olduğu şeklindeki eleştirilerinin kabul eden Toprak, 'başka çareleri olmadığını' belirtti. "Sokaktaki insanlara 'Siz laik misiniz?' diyemezdik." ifadesini kullanan Toprak, bu nedenle bazı örgütlerin yol göstermesi ile örneklendirmeler yaptıklarını anlattı.
İşte araştırmada ‘farklı olan’a yönelik mahalle baskısı örnekleri:
* Aydın’da bir öğretmen başarılı bir öğrencisinin performansının birdenbire düştüğünü ve sürekli uyukladığını fark etmişti. Nedenini araştırdığında 6. sınıf öğrencisi çocuğun kaldığı cemaat yurdunda sabah namazına uyandırıldığını, namazdan sonra da okul saatine kadar Said-i Nursi kitapları okuduğunu anlattı.
* Adapazarı’nda bir liseli, öğretmenlerin ‘cuma’ya gidecek öğrencilere izin verdiklerini anlattı.
* Batman’da bir öğretmen cuma günleri namaz saatlerinde derslerin boş geçtiğini söyledi.
* Konya’daki bir doktor, eczacıların cuma namazına gitse de gitmese de ortadan yok olduklarını, ancak eczanenin bir kalfa gözetiminde açık kaldığını, son zamanlarda buna dahi cesaret edilemeyip kepenklerin indirildiğini söyledi.
* Kayseri’de Alevi bir esnaf, merkezi yerlerde çoğu Alevi’nin cuma namazı sırasında kepenk kapattıklarını belirtti. Kayseri Atatürkçü Düşünce Derneği üyesi bir kişi ticaret yapanların mutlaka cumaya gittiklerini belirtti.
* Malatyalı bir işadamı, çevrelerinde iş alamama kaygısıyla içkiyi bırakan, umreye, hacca giden çok kişi olduğunu anlattı.
* Sivas’ta bir üniversiteli, “Siz ‘koyu solcuyum ama cemaat evine girmek istiyorum’ deyin, hiç kimse size karşı koymaz” dedi.