Savaş mağdurlarını yeniden sosyal hayata kazandırmak için verilen psikolojik desteğin ise yeterli olduğunu söylemek zor. Rehabilitasyon merkezlerinde yapılan anketlere göre mağdurlar, gelecekten ümitsiz ve ne yapacaklarını bilmiyorlar.
Libya’da 16 ay önce diktatör rejimin devrilmesi ile sona eren iç savaş sonrasında karşılaşılan tek sorun demokrasiyi adil ve halka saygılı bir yönetim şekli olarak ihdas etmek olmamış. Bu geçiş sürecinde rol alan ve alacak yönetimlere bir de savaşın yıkımına şahit olmuş, eğitimsiz ve ümitsiz birkaç nesli rehabilite ederek sosyal yaşam ve ekonomiye kazandırmak düşüyor. Ne yazık ki rakamlar geçtiğimiz 1,5 yıla yakın süre zarfında burada bu anlamda çok başarılı olunamadığını gösteriyor.
Libya halkı 42 yıl süren Kaddafi rejiminin ardından yaralarını sarmaya çalışıyor. Savaş sonrasında cephede görev almış çoğunluğu 30 yaş altı birçok insan ise ciddi sorunlarla karşı karşıya. Onların yaşadığı savaş sonrası sorunların tedavisine matuf bir psikolojik destek sadece beş aydır sunuluyor ve ülke genelinde tespit edilen 145 bin savaş mağduru arasından şu ana kadar ancak 700 kişiye ulaşılmış.
Tüm Libya’da yapılan anonslarla savaşta yer almış ve mağdur durumda olan kişiler ilgili merkezlere çağrılarak anket yapılıyor. Kaddafi karşıtı silahlı mücadelenin kalesi konumundaki Bingazi’de böyle bir psikolojik destek merkezinde takım lideri olarak çalışan Mustafa Ehadiri, ellerine gelen verileri incelediklerinde 42 yıllık baskı döneminde ne kadar eğitimsiz bir millet yetiştirildiğinin ortaya çıktığını belirtiyor. İstatistiklere göre tespit edilen 145 bin savaş mağdurunun yüzde 72’si 30 yaşın altında. Yüzde 39’u ilkokul mezunu, yüzde 27’si okuma-yazma dahi bilmiyor, yüzde 40’ı ise herhangi bir meslek sahibi değil. Üstelik ankete katılanların yüzde 78’inin gelecekte ne yapabileceğine ilişkin bir fikri de yok. Ne yapacağını bilmeyen gençlerden biri de İmam Abdülhamit. Henüz 23 yaşında. Bingazi’nin 240 km güneybatısında yer alan Brega’da rejim güçlerine karşı savaşırken kardeşi yanında can vermiş. Geçirdiği psikolojik sarsıntıya daha fazla dayanamayıp evine geri dönen ilkokul mezunu Abdülhamit, herhangi bir meslek sahibi de değil.
Aynı merkezde çalışan doktorlardan Muhammet Al Fahri, “Klinik girişine tabela bile asamıyoruz. Çünkü toplum tepkisi savaşta ağır sarsıntılar yaşamış olan hastaların buraya gelmesini engelliyor.” diyor. 30 yaşındaki Wasem Salem de oluşturulan veri bankası sayesinde kendisine ulaşılan hastalardan. Devrim döneminde Bingazi ve Brega’da savaşmış. En yakın arkadaşını yanında kaybettiğini söyleyen Salem, “Geceleri kâbuslarla uyanıp ağlıyorum. Çevremdekilere anlatsam korkak ya da deli diye benimle alay edecekler, bu Libya kültüründe alışılmış bir durum değil.” diyor. Eşinin tavsiyesiyle tedaviye başlayan Salem’in kardeşleri bile bu durumu bilmiyor.
Zaman