Kadir Dikbaş'ın Yazısı
2008 küresel krizinden bu yana dünya güç dengesinin ve sermayenin hızla Asya'ya kaydığı bir gerçek. Çin ve Hindistan 1 milyarı aşan nüfuslarıyla büyük bir ekonomik güç olma yolunda ilerlerken, çok fazla dikkat çekiyor. Ancak bölgede daha az nüfusa sahip ülkeler de benzer sıçramanın içindeler.
Onlardan biri de Kamboçya. 1993-2002 yılları arasında ortalama yüzde 7'lik büyüme kaydetmiş bu ülke. 2002'den sonraki performansı da oldukça çarpıcı. IMF'nin verilerine göre, 2003'teki büyüme oranı yüzde 8,5, 2004'te yüzde 10,3. Sonraki yıllardaki oranlar da şöyle: 2005'te yüzde13,3, 2006'da yüzde 10,8, 2007'de yüzde 10,2, 2008'de yüzde 6,7. Uzun bir aradan sonra ilk kez küresel kriz sebebiyle 2009'da yüzde 2,0 küçülme kaydetmiş. Ancak 2010'da Türkiye gibi hızlı bir şekilde toparlanarak yüzde 6,0'lık büyüme rakamına ulaşmış. Bu yıl için IMF'nin tahmini yüzde 6,5.
Geçtiğimiz hafta içinde İzmir Fuarı'nın açılışı vardı. Kamboçya Ticaret Bakanı Cham Prasidh da bu vesileyle İzmir'e gelmiş, dönüş öncesinde iki gününü İstanbul'a ayırmıştı.
Pasifik Ülkeleri ile Sosyal ve İktisadi Dayanışma Derneği (PASİAD) Genel Sekreteri Ersin Karaoğlan'ın daveti üzerine Bakan Prasidh ile kahvaltıda buluştuk. Sohbetimizde ilk kez geldiği Türkiye'de son derece olumlu izlenimler edindiğini söylüyordu.
Kamboçya'daki ilk ve tek Türk yatırımı olan Zaman International Schooll ve yeni açılan Zaman University'den övgüyle bahseden Prasidh, "Ülkemizde yabancı eğitim yatırımlarını da teşvik ediyoruz. Türk okulları son derece başarılı. Çok sayıda öğrenci alıp çok para kazanmayı değil, kaliteyi ön planda tutuyorlar. Ve öğrencilerimiz bu okullar sayesinde ilk kez uluslararası bilim olimpiyatlarında dereceler kazandılar." diyor. Bakan, diğer sektörlerde de yatırım ve işbirliği beklediklerini ifade ediyor.
Anlattığına göre, ikinci yatırım hazır giyimde gerçekleşeceğe benziyor. Ünlü bir Türk markası, Kamboçya'da üretim için fizibilite çalışmalarına başlamış.
Bakan, Türkiye'nin önümüzdeki yıl Kamboçya'ya büyükelçilik açacağı, bu sayede ilişkilerin daha da gelişeceği bilgisini de veriyor.
Türkiye'nin kendileri için iyi bir pazar olabileceğini, AB ile yaptıkları anlaşmaya göre Türkiye pazarına gümrüksüz girme şanslarının olduğunu burada öğrendiğini söyleyen Bakan, Türkiye'nin sanayi ülkesi olması dolayısıyla kauçuk temininde Kamboçya'nın iyi bir alternatif olabileceğini belirtiyor. Bunun dışında, palmiye yağı, pirinç gibi ürünler satabileceklerini anlattı. Türkiye'den de bilhassa demir, çelik ve plastik ürünleri ile gıda işleme makineleri alabileceklerini, "helal gıda" üretiminde işbirliği yapmak istediklerini söylüyor. Bakan, "Nüfusumuzun yüzde 2,5'i Müslüman ama helal gıda hem turistler için hem dış pazar için önemli. Komşumuz Malezya'da gıda fiyatları yüksek, bizim için iyi bir pazar. Ayrıca helal gıda hijyenik ve standart olmasından dolayı sadece Müslümanlar tarafından değil, diğer müşterilerce de tercih ediliyor. Türk gıda şirketleri bu alanda yatırım yapabilir. Hükümet olarak "helal gıda" yatırımlarını teşvik ediyoruz." diyor.
Bakan Prasidh, özellikle istihdamı artırmak ve yeraltı zenginliklerinin yerüstüne çıkarılmasını sağlamak için beş sektörde yabancı yatırım beklediklerini ve Türk özel sektörünün bu sektörlerde çok iyi olduğunu ve onları işbirliğine davet ettiklerini belirtiyor. İşte o sektörler:
- Tarım, gıda sanayii.
- Su, güneş ve rüzgâr enerjisi.
- Tekstil, hazır giyim, ayakkabı başta olmak üzere emek yoğun sektörler.
- Turizm.
- Madencilik. Tespit edilmiş zengin doğalgaz, bakır ve altın rezervleri var. Ancak henüz üretim yok.
Bakan bu sektörlerdeki yatırımlara ciddi teşvikler uyguladıklarını belirtirken. "Dileyen ülkenin dilediği yerinde yüzde 100 kendi sermayesiyle şirket kurup ihracat ithalat yapabilir. Liberal bir yatırım ve ticaret rejimimiz var." diyor.
Türk şirketlerinin beyaz ve kahverengi eşya üretiminde de çok başarılı olduğunu söyleyen Bakan, bu alanda da yatırım beklediklerini ifade ediyor.
Bakan'ın bir de THY'ye mesajı var: "THY Kamboçya'ya sefer açarsa, çok kârlı bir iş yapmış olur. Sadece Avrupalı turistler bile uçağı doldurmaya yeter."
Bu davete kulak vermek lazım.
Zaman