İslam dünyasının entegrasyonu ve fikir mimarlarından Bediüzzaman Said Nursi’nin medeniyet tasavvurunun ele alındığı etkinlik, tahkikî iman, eğitim reformu ve ekonomik dayanışma eksenindeki stratejik değerlendirmelerle nihayete erdi.
SİYASETİN ÖTESİNDE GÜÇLÜ TEMELLER
Çalıştayın genelinde, İslam birliğinin dar ve geçici siyasi kalıplara sığdırılamayacağı ortak görüş olarak öne çıktı. Bediüzzaman Said Nursi’nin "İttihad-ı İslam'ın dairesi yüzde doksan dokuz siyasetin dışındadır" tespiti hatırlatılarak, birliğin sarsılmaz temelinin iman, maarif, muhabbet ve ahlak değerleri üzerine kurulduğu aktarıldı. Siyasetin madalyonun sadece görünen ve dar yüzünü oluşturduğu, asıl devasa köklerin ise manevi bağlarda saklı olduğu vurgulandı.
KILIÇTAN KALEME GEÇİŞ VE PARADİGMA DEĞİŞİMİ
Tarihsel tecrübelerin de masaya yatırıldığı çalıştayda, modern çağda ittihadın askeri güçle (kılıçla) değil; eğitim, kalem ve fikirle (maarif) mümkün olacağı belirtildi. İslam dünyasının karşı karşıya olduğu üç büyük düşman; cehalet, zaruret ve ihtilafa karşı sırasıyla maarif, ekonomi ve ittifak reçeteleri sunuldu.
EĞİTİMDE ÇİFT SARMAL VE MODERN "AĞ (NETWORK)" MODELİ
Eğitim reformu oturumlarında, din ilimleri ile modern fen bilimlerini bütüncül bir şekilde birleştiren "Medresetüzzehra" eğitim modeli ön plana çıkarıldı. Günümüz ulus-devletler çağında ise tek bir monolitik yapı yerine, sınırları kaldırmadan kültürel ve ekonomik entegrasyonu sağlayan, Avrupa Birliği benzeri esnek bir "Ağ (Network)" modelinin (Cemâhir-i Müttefika-i İslâmiye) hayata geçirilmesi gerektiği tartışıldı.
SONUÇ: GELECEĞE DÖNÜK BİR MEDENİYET PROJESİ
Çalıştayın kapanışında, İttihad-ı İslam'ın geçmişe duyulan romantik bir nostalji olmadığı; aksine imana, ilme, ahlaka ve adalete dayanan, geleceğe dönük proaktif bir medeniyet projesi olduğu mesajı verildi.