Tefekkür ikliminde etkili ders yapma esasları

Dr. Habip ARTAN

Bir ders arkadaşı, hoca veya akademisyen olarak okuldaki öğrencilerimize, ailede ana baba olarak çocuklarımıza, eğitimci veya danışman olarak kurumlara, din görevlisi olarak camii cemaatine, bir konuşmacı olarak STK kapsamındaki vakıf veya dernek üyelerine ders, seminer, konferans vermekteyiz. Her ders veya seminer başlangıcından bitişine kadarki süreçlerde konuşmacı kadar dinleyicileri de yakından ilgilendirmektedir. Bu nedenle yapılacak dersin/seminerin konusu, zamanı, süresi gibi birtakım algoritmalar bir disiplin ve düzen içinde olmalıdır. STK benzeri vakıf ve derneklerde Risale-i Nur Külliyatı referans alınarak yapılan tefekkürî dersler genellikle imani ve içtimai olmak üzere iki-üç oturumdan ibarettir. Dersin muhatabı olarak konuşmacı ve dinleyicilerden tutun, fiziki mekân, araç ve gereçler o dersin kalitesinin, kalıcılığının ve etkinliğinin en önemli unsurlarındadır. Konu ile ilgili olarak basılı ve dijital medya kanallarında birçok yazı ve makaleye rastlamak mümkün olduğu gibi çoğu okuyucu ve arkadaşlarımızın da yakından bildiği ve duyduğu kadarıyla önemli gördüğüm noktaları uzun yıllar tecrübelerimiz istikametinde kısa satırlarla özetlemek gerekirse:

-Ders yapma/okuma görevi konuşmacıya birkaç gün önceden bildirilmelidir.
-Konuşmacı ve katılımcılar derse vaktinde ve saatinde gelmelidirler.
-Konuşmacılar dersi zamanında başlatmalı ve bitirmelidirler.
-Konuşmacı ders yapılacak salonu, kürsü ve diğer araç ve gereçleri önceden kontrol etmelidir.
-Dersi yapacak kişi lisan-ı haliyle tertipli ve düzenli olmalı, güzel ve temiz giyinmelidir.
-Birinci dersin konusu imani olup en az 40 dakika, en fazla 50 dakika sürmelidir.
-İkinci dersin konusu içtimai olup 20-30 dakika civarında olmalıdır.
-Dersi yapacak kişilerin Risale-i Nurlara vakıf olanlardan seçilmesi uygun olacaktır.
-Dersin konusu hedef kitlenin seviyesi dikkate alınarak seçilmeli ve izahatlar ona göre yapılmalıdır.
-Konuşmacı derste gereğinden fazla izahattan kaçınmalıdır.
-Konuşmacı derste izahat yapacaksa Risale-Nur’un üslubunu muhafaza etmeye çalışmalıdır.
-Konuşmacı ek olarak yapacağı izahatta kendini nazara vermekten kaçınmalıdır.
-Dersi yapacak konuşmacı okuyacağı konuyu önceden en az bir iki defa sesli olarak tekrar etmelidir.
-Dersi yapacak konuşmacının toplum önünde hitabetten çekinmeyen birisi olmasına dikkat edilmeli.
-Dersi yapan kişi okunan eserde geçen ayet ve hadisleri akıcı bir üslupla doğru okumalıdır.
-Konuşmacı eserde geçen bazı kelimelerin manaları kısaca verebilmelidir.
-Konuşmacı izahat gereken yerlerde uydurukça kelime kullanmaktan kaçınmalıdır.
-Konuşmacı yapacağı dersi başta kendi nefisine yapıyormuş gibi okumalıdır.
-Konuşmacı ve dinleyicilerin kendilerinden başka ruhani ve melaikelerin de tefekkürü dersleri dinlediğinin farkında olması.
-Dersi yapacak kişi dersini dikkatle, vakar ve ciddiyetle okumalı, gereksiz tevazudan sakınmalıdır.
-İhlas ve samimiyetle yapılan dersler dinleyicilerin kalplerine ve tüm duygularına tesir eder.
-Konuşmacı, dinleyicilerin seviyelerini Risale-i Nur ‘un seviyesine çıkarmaya gayret etmelidir.
-Konuşmacı siyasi meselelere girerek çatışma ortamı oluşturmaktan kaçınmalıdır.
-Konuşmacı konu ile ilgili örnek verecekse yine Risale-i Nurdan vermeyi tercih etmelidir.
-Dersin konusu ile ilgili verilecek misaller mümkünse Ayet ve Hadisler ile desteklenebilir.
-Konu ile ilgili verilecek örneklerin zihinleri bulandırmamasına özen gösterilmelidir.
-Ders mümkünse hatıralardan da istifade edilerek anlatılırsa istifade daha da artmış olacaktır.
-Ders düzgün ve açık bir diksiyon ile kelimeler akıcı halde okunmalıdır.
-Derste metne sadık kalınarak gerekli olan yerlerde kısa izahat yapılabilir.
-Derse besmele, salat ve selam ile başlanmalıdır.
-Ders dua ve Fatiha ile bitirilmelidir.
-Son dersin ardından Aşr-ı Şerif okunması tercih edilmelidir.
-Birinci dersten önce su, sonrasında ise çay ikram edilmelidir.
-İkinci dersten sonra varsa tatlı veya meyve ikram edilebilir.
-Yaz ve kış uygulaması göz önüne alınarak dersten önce veya sonra cemaatle yatsı namazı kılınmalıdır.
-Yakın zamanda yapılan herhangi bir dersin konusu yeniden tekrar edilmemelidir.
-Umumi derslerde dinleyiciler rastgele gereksiz müdahale ve yorumlardan kaçınmalıdırlar.
-Umumi dersler mümkünse konuşmacı tarafından müzakereye kapalı tutulmalıdır.
-Umumi derslerde sorulara kısa ve cevaplar verilerek tafsilatlı cevap ders sonrasına bırakılmalıdır.
-Hususi yapılan dersler karşılıklı olarak yorumlara bilgilendirmeye açık olmalıdır.
-Dinleyicilerden herhangi birinin araya girerek konuşmacının vaktini gereksiz yere kullanmamalıdır.
-Ders kürsüsü, mikrofon ve ses sistemi uygun ve net olmalıdır
-Ders kürsüsünde bir veya iki adet farklı derecede yakın gözlük bulundurulmalıdır.
-Ders kürsüsünde konuşmacıyı rahatlatacak su ve peçete bulundurulmalıdır.
-Sandalye veya koltuk konuşmacının boy seviyesine göre ayarlanabilir olmalıdır.
-Ders kürsüsünde Külliyattan tüm eserler bulundurulmalıdır.
-Ders kürsüsünde mümkünse Külliyat yüklü tablet bulundurulmalıdır.
-Eğer ders canlı veya dijital olarak yayınlanacaksa bir kayıt kamerası bulundurulmalıdır.
-Ders salonunun havalandırması yaz ve kış şartlarına uygun hale getirilmelidir.
-Ders salonu ışıklandırması yeterli ve uygun olmalı, dinleyicileri rahatsız etmemelidir.
-Dinleyiciler kendi aralarında konuşmamalıdır, ders huşu içerisinde sessizce dinlenmelidir.
-Dinleyiciler mümkünse kürsüye yakın veya konuşmacıyı görebilecek şekilde oturmalıdır.
-Konuşmacı ve dinleyici arasında göz temasının olmasına dikkat edilmelidir.
-Konuşmacı veya dinleyiciler koltukta/sedirde otururken adabı muaşeret kurallarına uymalıdırlar.
-Uzun süre ders ve arkadaş ortamından uzak kalan kardeşlerimizde derse odaklanma problemi olabileceğinden, önemli bir mazeretleri yoksa derslere rutin katılım göstermelidirler.

Bu duygu ve düşüncelerle dünyanın değişik yerlerinde, iman ve Kur’an hizmetlerine vesile olacak, insanların imanlarını kurtarmak ve tahkiki hale getirmek için gösterilen çabaların okuyucu ve dinleyicilerin ihlas ve samimiyetlerine binaen Rabbim tesirlerini kat kat artırsın.
Allah’a emanet olunuz.

İlk yorum yazan siz olun
YORUM KURALLARI: Risale Haber yayın politikasına uymayan;
Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve BÜYÜK HARFLERLE yazılmış yorumlar
Adınız kısmına uygun olmayan ve saçma rumuzlar onaylanmamaktadır.
Anlayışınız için teşekkür ederiz.