Manevi reçete ve vicdan: Krizlerden çıkışın anahtarı

Dr. Habip ARTAN

2020 yılı başlarında patlak veren pandemi süreciyle birlikte dünyada ve ülkemizde, toplumdaki ahlaki yozlaşmada anormal bir artış yaşandığını şahsen gözlemliyorum. Hâlihazırda elimizde kesin bir istatistiki veri bulunmasa da art arda yaşanan bu olumsuzluklar ister istemez zihinlerde büyük bir soru işareti oluşturmaktadır. Pandeminin sona ermesiyle birlikte toplumun ahlaki ve manevi yapısında hızlı bir çürümenin baş göstermesi oldukça manidardır. Meydana gelen bu manevi hastalıkların başında; adaletsizlik, vicdansızlık, merhametsizlik, hayat pahalılığı, ekonomik kriz, faili meçhul olaylar, fuhuş, tağşiş, manipülasyon, irtikâp, yolsuzluk, şike, hile, fırsatçılık, rüşvet, dolandırıcılık, kumar, uyuşturucu, cinayet, para hırsı ve boşanma gibi ağır problemleri saymak mümkündür.

Tahribat kolaydır ama tamirat zordur
Üst üste yaşanan bu olumsuzluklar karşısında yönetim organları tarafından birtakım önlemler alınsa da bu olaylara zaman kaybetmeden, süratle müdahale edilmesi gerektiğine inanıyorum. Ahlaki yozlaşma ve çürüme; genç yaşlı, kadın erkek demeden toplumun her kesiminde hızla yayılmaktadır. Meydana gelen bu tahribatı onarmak için köklü bir çareye başvurulmaz ve bu çözümler en kısa sürede uygulamaya konulmazsa geleceğimiz ve gençlerimiz maalesef büyük bir tehlike altında kalacaktır. Unutmamak gerekir ki yağ bozulursa tuzlanarak kurtarılır ama tuz bozulursa yapacak bir şey kalmaz.

Yapay krizlere karşı uyanık olmak
Hepimizin malumu olduğu üzere ülkemizde gelinen son noktada hiç yoktan bir fon krizi baş gösterdi. Pandemi sonrasında dünyada ve ülkemizde yaşanan ekonomik daralma, özellikle toplumun "orta direk" tabir ettiğimiz kesimini derinden etkilemiş durumdadır. İğneden ipliğe her şeyin maliyeti dört beş yılda ona katlanmışken ve deprem yaraları henüz yeni yeni sarılırken ülkemizin yapay kriz müdahalelerine tahammülü yoktur. Her ekonomik krizin mutlaka bir yan etkisi olmuştur; fon krizinin de muhtemelen olacaktır. Şu an yara henüz sıcak sayılır. İnşallah bu mesele kısa sürede çözüme kavuşturulur da sermaye piyasaları ve sade vatandaşımız rahat bir nefes alır.

Dar gelirli vatandaşlarımızın ve emeklilerimizin geçimini kolaylaştırmak
Bundan birkaç ay evvel art arda bazı yerel yönetimlerde meydana gelen yolsuzluklar ve rüşvet çarkıyla ilgili detaylı inceleme ve soruşturmalar, konunun ne kadar hayati olduğunu bir kez daha ortaya koymaktadır. Ekonomik göstergelerin iyiye doğru gittiği beklenirken ve ufukta bir toparlanma süreci görünmeye başlamışken her iki krizin de ortaya çıkması, en çok dar gelirli vatandaşlarımızı olumsuz etkileyecektir. Son zamanlarda doğalgaz, akaryakıt ve elektriğe yapılan dolaylı zamlar enflasyonun hâlâ yüksek seyretmesine sebep olurken yatırımlarda ve piyasalarda daralmanın devam etmesi, 2027 yılının da zor geçeceğinin habercisidir. Umarım çözüm adına atılan bu adımlar, açılan yaraların kısa sürede kapanmasına vesile olur.

Devlet imhâl edebilir ancak ihmal edemez
Yüksek faiz ve vadeli fiyat farklarından dolayı piyasalar zaten durgun; inşaat sektöründe bir yavaşlama var, çiftçiler son iki üç yıldır kâr edemiyor ve kredi çeken çiftçi borcunu ödeyemediği için çareyi elindeki malını satmakta buluyor. Bu şartlar altında devletin ve yürütmeye bağlı kurumların her zamankinden daha fazla uyanık olması gerekiyor. Hiç kimsenin gözünün yaşına bakılmaksızın her türlü yolsuzluğun, rüşvetin ve haksız kazancın üzerine gidilmeli; müstahak olunan cezalar kesilmelidir. Devlete ve millete verilen zararın bir an evvel ilgili şahıslardan süratle tazmin edilmesi şarttır.

Ağlayanın malı gülene fayda vermez
Eskiden birisi kumar veya benzeri bir nedenle evinin eşyasını haraç mezat satmak zorunda kaldığında, siperde bekleyen nakit sahipleri bunu fırsat bilip malı ucuza kapatmaya çalışırdı. Oysa herhangi bir malı, kim olursa olsun ve hangi nedenle satarsa satsın ederinin altında almak vicdansızlıktır, haksızlıktır; bir nevi hırsızlıktır. Modern zamanda sermaye piyasalarının enstrümanları olan borsa, fon, döviz, faiz, gayrimenkul ve değerli madenler üzerinden spekülasyon yaparak ucuza alıp stoklayarak pahalıya satmak insanlığa, inancımıza ve ahlaki değerlerimize yakışmaz. Bu haksız kazancın üzerine oturan kim olursa olsun, bunun bedeli bu dünyada burnundan fitil-fitil gelecek, ahirette ise ind-i ilahide hesabını verecektir.

Her yasal hak helal değildir
Bu söz, merhum yazar ve akademisyen Alev Alatlı’nın dile getirdiği; hukuk ile ahlak (vicdan ve helallik) kavramları arasındaki ince ayrıma dikkat çeken derin ve felsefi bir tespittir. İflas etmiş bir yakınının veya kardeşinin zorda kalmasından yararlanarak mülkünü yasalara uygun ama düşük bir fiyata satın almak hukuken hak olabilir ancak ahlaken tartışmalıdır. Keza yasal imar iznine sahip olup şehrin silüetini ve hakkını bozacak yapılar dikmek de bunun gibi etik değildir. Asıl olan mahkemede dava kazanmak veya yasal bir kılıf bulmak değil; "helalleşmenin üstünlüğü" ilkesiyle tarafların rızasını ve gönül hoşnutluğunu kazanmaktır.

İtidal ve ortak akıl ile hareket etmek
Vatandaşın devletine ve yönetime olan güveni, iç ve dış politikalarda atılan adımlar ve yapılan icraatlar la devam eder ve güçlenir. İç ve dış politikada dengeyi muhafaza etmek gerekir; dışa odaklanayım derken içerinin ihmal edilmesi tahmini zor problemlere yol açabilir. Bunca sıkıntıya rağmen vatandaşımızın vakarlı sükûneti ve devlet aklının hâkimiyeti bizleri sevindirmektedir. Her ne kadar birtakım mahfiller tarafından suni olarak okulları karıştırma çabaları yürütülse veya fon ve benzeri krizler meydana getirilse de devlet ve millet olarak toparlanıp el ele vererek bu güzide topluma zarar veren unsurları ortadan kaldırmaya muktediriz. Yeter ki idarecilerimiz manevi ilaçlar ve tedavi yöntemleriyle doğru zamanda, dürüst kadrolarla el ele vererek ortak paydada adım atsınlar. Bu milletin asırlardan beri şahs-ı manevisinden gelen kuvvetli inancı, yüce ahlakı ve kadim tarihi her krizi ve zorluğu aşmaya yetecek güçtedir. Yasama, yürütme, yargı ve sivil toplum kuruluşlarının desteğiyle tehlike gelmeden her türlü önlem alınır ve muhtemel problemlere karşı vaktinde müdahale edilirse aşılamayacak hiçbir sorun kalmayacaktır.

Doğruluktan ayrılmamak
Risale-i Nur'da doğruluk ve yalan söylememek; iman, ahlak ve toplumsal düzenin temel direği olarak ele alınır. Bediüzzaman Said Nursi bu konuda insana her şeyden önce lazım olan değerin doğruluk, ardından yalan söylememek, sonra ise sıdk, ihlas, sadakat, sebat ve tesanüt olduğunu belirterek şöyle der: "Küfrün mahiyeti yalandır. İmanın mahiyeti sıdktır. Hayatımızın bekası imanın, sıdkın ve tesanüdün devamıyladır."

Yine İşaratü'l-İ'caz adlı eserinde doğruluğun önemini şu veciz ifadelerle vurgular: "İslâmiyet’in esası sıdktır. İmanın hassası sıdktır. Bütün kemâlâta îsal edici sıdktır. Ahlâk-ı âliyenin hayatı sıdktır. Terakkiyatın mihveri sıdktır. Âlem-i İslâmın nizamı sıdktır. Nev-i beşeri kâbe-yi kemâlâta îsal eden sıdktır. Ashab-ı Kiramı bütün insanlara tefevvuk ettiren sıdktır. Muhammed-i Hâşimî Aleyhissalâtü Vesselâm'ı meratib-i beşeriyenin en yükseğine çıkaran sıdktır."

Netice-i kelam
Hepimiz bu ülkenin gemisinde seyahat eden ve çalışan birer hademeyiz. Sade vatandaşı, bürokrasisi, devleti, milleti, dernekleri ve vakıflarıyla hep birlikte el ele vererek her türlü problemin üstesinden gelmek mümkündür. Rabbim bizlere hırs ve hıssetten uzak durmayı nasip etsin; ülkemizi ve memleketimizi tâği ve bâği dünyaperestlerin şerlerinden muhafaza eylesin. Bizlere ve ülkemize faydalı, omurgalı ve ilkeli insanlar ile karşılaştırmayı, vatanına ve milletine yararlı fertler yetiştirmeyi nasip etsin. Meydana gelen bu maddi ve manevi yaraların en kısa sürede tedavi edilmesi temennisiyle, her türlü hile ve yalanı ortadan kaldırmaya azmedenlere başarılar diliyorum.

İmhâl: Mühlet verme,
Sıdk: Doğruluk
Hısset: Cimrilik,
Tâği: Haddini aşan
Bâği: Zülmeden

Yorum Yap
YORUM KURALLARI: Risale Haber yayın politikasına uymayan;
Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve BÜYÜK HARFLERLE yazılmış yorumlar
Adınız kısmına uygun olmayan ve saçma rumuzlar onaylanmamaktadır.
Anlayışınız için teşekkür ederiz.
Yorumlar (1)
Yükleniyor ...
Yükleme hatalı.