Hazırlıksız bir zamanımızda bizden ders okumamız istendiğinde, daha önceki derslerde çokça okuduğum yerleri tercih ederim. Rahmetli Kırkıncı hocamız, bir hususi görüşmemizde "Hiç çekinme, bir yeri çok yerde ders oku." diye tembihlemişti bize. Bunun çok faydalarını görmüşümdür şahsen.
Okuduğun yer, senin âlemine yerleşiyor bu sayede. İnsan tek başına hususi okurken, pek farkında olamadığı bazı anlam katmanlarını, sesli hem de cemaate okurken daha iyi fark edebiliyor. Bu fakir bunun çok örneklerini yaşamışımdır.
İşte, derslerde çok okuduğum yerlerden ve her okuyuşumuzda da iyice âlemimize yerleşen yerlerden biri de 17. Notalar Lem'asından, dört remizli 14.Nota olmuştur. Özellikle 3. Remzin son "...çok cüz'i küçük şeyler var, öyle büyük eşyayı bir cihette yutar, istiab eder." cümlesi üzerinde çok düşünmüş ve âlemime yerleştirmişimdir.
Geçen hafta çok değerli bir kardeşimin oğlunun düğününde, bir kardeşle etrafı gözden geçirince bu cümleyi tekrar hatırladım.
Trabzon'un bir ilçesinde, üç genç kardeşimiz vardı. Derslere gelir ve gayretleriyle bize şevk verirlerdi. Tevafuk, üçü de aynı anda askere gitti. Arkalarından bu kardeşleri eğer askerlik yutmazsa, ileride daha geniş hizmetlere vesile olabilirler, tespitimiz olmuştu. Askerden geldiler, şevkleri biraz kırılsa da kendilerini muhafaza edebildiklerini müşahede ettik. Hâlen de hizmete devam ediyorlar. Düğündeki kardeşe bunu anlattım ve "İnşallah bu kardeşi de evlilik yutmaz." dedim. Bazılarını askerlik bazılarını da evlilik yutuyor maalesef.
Demem o ki bazı çok küçük veya önemsiz gördüğümüz öyle kör noktalar veya kara delikler var ki bazılarımızı yutuyor. Veya kısmen hareketsiz hâle getirebiliyor. Bizim için önümüzde bekleyen tehlike durumunda olabiliyor.
Yine bu remzin içinde insanı yutan, batıran noktalar "bir lokma, bir kelime bir dane" olarak da sayılıyor. Özellikle bu fon vurgunundan sonra, burayı çok daha iyi anladım. Adam milyarlar, milyon dolarlar içinde yüzüyor. Bir de utanmadan özel yatlardan kalkıp özel jetlerle umreye gidiyor. Bu kadar da olabiliyor yani. Belli makamlara gelmiş, itibar devşirmiş ama şimdi evinden çıkamaz hâle gelmiş olanlar da var, bunların arasında. Peki bunları yutan ne oldu? "Bir tane veya bir lokma" ile remizlenen dünyevilikler değil mi? Değdi mi peki?
Dünyayı versek doymayacak bazı mühim latifeler "bir tane veya bir lokma"da batabiliyor. Bir paylaşımımızda buna işareten "Fakirleri değil; dinli-dinsiz zenginleri doyuramıyoruz." diye yazmıştım.
Üstad, geçen asrın başında bu tespiti yaparken, belki de kendi şahit olduklarından yola çıkmıştır. Yani "bir tane bir lokma" onun döneminde de bazılarına yutmuş olabilir. Ama mühim bir adam tarafından, kendisine mühim bir servet teklifi karşısında "Yarına kadar beni bırakın, istihare edeyim." dedikten sonra günün sabahında, tereddütsüz:
"Beni dünyaya çağırma/Ona geldim fena buldum
Bütün eşya-yı mevcudat/ Birer fâni muzır gördüm
cevabı ile, koca bir serveti elinin tersiyle itiyordu. Çünkü "fakrı, kenz-i gına" olarak görüyordu. "Bir tane ve bir lokma" onun nazarına dahi dokunamadan, meçhul-ü hâl olabiliyordu. Mal mülk kalbine dokunmadığı gibi, nazarına dahi dokunamıyordu. Kendi fakirliğini görüp gına-i Rahmete teveccüh eden, kendini değil Rabbini tercih eden için, hangi dünyevî sevret çekici olabilir ki?
Herkesin "danesi, lokması" farklı elbette. Bazılarınınki bir korku veya bir zaaf olabiliyor iken; kimileri de bir öfkesinin kurbanı olabiliyor. Bazıları için makam tutkusu, bazılarını ise, karşı cinsin çekiciliği onları yarı yolda yakalıyor. Seksenli yıllarda Giresun'da üniversite okurken, Trabzon'a kadar gelip bizimle omuz omuza koşabilen bir arkadaşımız vardı. Çoktan beri haber alamayınca, uzun bir araştırmadan sonra ulaştım ona. "Abi benim çok zayıf bir tevhid inancım kaldı, gerisini terk ettim." dedi. Onun danesi ve onu yutan kör nokta ise, etrafında bulunan bazı dindar insanların menfi tavırları olmuş.
Elbette bunların hiçbirisi ahirette geçerli sebep olamayacak. "Sen ne için din-i İslâm'dan veya bu hakikatlerden elini çektin." sualinin cevabı: "Etrafımdakiler de öyle idi ama." olamaz. Sen etrafındakilere değil Allah'a tevekkül etmeliydin.
Bu "öpme" meselesi de biraz düşündürücü. Öğretmenlik yıllarımızda çevremizden "Hocam karşı cinsin elini hiç tutuyor musunuz? sorusuyla çok karşılaştım. Evet, bu durum sadece okullarda değil; özellikle ehl-i dünya dost buluşmalarında da gündeme geliyor. Buna karşı baştan tavrını koyup da kendi kimliğini nezihane bir şekilde ortaya koyarsan, hiçbir zorlukla karşılaşmazsın. Ama ilk taviz, bünyedeki ilk çürüme ve kokuşma, bu "el tutuşma" ile başlıyor. Bir defa başladı mı gerisini toparlamak zor oluyor. Bu ilk temas, insanı şehvetin daha ileri noktalarına; bu da kim bilir kaç evin veya insanın dünyasının kararmasına sebep oluyor.
Evet dostlar, hepimizin "kara deliği, kör noktası, dane veya kelimesi" farklı. Kimimiz, bir defadan bir şey olmazdan başlayan bir rehavetin içinde okumayı bazen de içtimayı terk edebiliyoruz. Aman dikkat!
Selâm ve dua ile.