Haziranda yürürlüğe girecek yönetmelik, firmalara, sattıklarının yarısına kadar piyasadaki eski ürünleri toplama mecburiyeti getiriyor. Uygulama ile eski beyaz eşya sahipleri para kazanma imkanına kavuşacak.
Çevre ve Şehircilik Bakan-lığı’nın 2005’ten bu yana ambalaj, lastik ve akaryakıt sektörlerine yönelik başlattığı atıkların geri dönüşümü uygulamasına, bu seneden itibaren elektrikli ve elektronik ürünleri de dahil edilecek. Haziranda yürürlüğe girecek olan Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyaların (AEEE) Kontrolü Yönetmeliği ile birlikte firmalar en az sattıkları ürün kadar piyasadaki eski ürünleri toplamak zorunda kalacak. Yönetmelik sayesinde evlerde ve işyerlerinde bulunan buzdolabı, televizyon, çamaşır makinesi, cep telefonu ve bilgisayar gibi eski ve kullanılmayan elektrikli ve elektronik aletler de değerlendirilebilecek. Uygulamayla eşya sahipleri para kazanırken, firmalar da yönetmeliğin zorunlu kıldığı geri alım kotasını tamamlayarak ceza almaktan kurtulacak.
Actecon Rekabet ve Regülasyon Danışmanlık firması ortağı Dr. Fevzi Toksoy, vatandaşın eski ürünlerinin kurulacak sektörel dernekler vasıtasıyla taşeron firmalara toplatılacağını söyledi. Geçen yıl 11 milyon cep telefonu, 2,5 milyon bilgisayar ve 2,5 milyon buzdolabı satıldığına işaret eden Toksoy, “Eski ürünlerin her biri için 60 lira ödeneceği düşünülürse, ciddi atık ekonomisi oluşacak. Bu da beraberinde rekabet hukuku ihlallerini getirebilir. Daha önce aynı amaçla akü üreticileri tarafından kurulan AKÜDER ve üyeleri ürünlerin toplatılmasında rekabet hukuku ihlali yaptıkları gerekçesi ile cezaya maruz kaldı. Benzer sorunlar ÇEVKO’da yaşandı.” bilgisini verdi.
Fevzi Toksoy, aralarında Arçelik, Vestel, Profilo, Beko ve Bosch’un da bulunduğu beyaz eşya üreticileri ile HP, Dell, Apple, Toshiba, Samsung, Sony ve Casper gibi bilgisayar üreticisi firmaların atık toplama amacıyla üye oldukları TÜBİSAD ve BESD gibi dernekler aracılığıyla platform çalışması yaptıklarını açıkladı. Toksoy, “Kurulacak platformlar vasıtasıyla piyasadaki rakiplerin bir araya gelerek ortak bir ticari faaliyet içerisine girmeleri oldukça risklidir. Bu durum Rekabet Hukuku açısından ihlallerin oluşumunu tetiklemektedir.” dedi. Firmaların bakanlığın düzenlemeleri doğrultusunda hareket ettikleri için her türlü davranışlarının meşru olduğu yanılgısına düştüklerini ifade eden Toksoy, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile Rekabet Kurumu’nun koordineli çalıştığını ve her iki kurumun da oluşacak risklerin bilincinde olduğunu söyledi. Üretici firmalar tarafından kurulacak olan derneklerin geri dönüşüm ekonomisini yürütmek için yetkilendirileceğini söyleyen Toksoy, şöyle konuştu: “AB ile paralel yürütülen bu tip atık kontrolü düzenlemeleri ile ilgili Avrupa’da da birçok yetkilendirilmiş kuruluşa soruşturmalar açılmış ve cezalar verilmiştir.” Actecon Kıdemli Danışmanı Bahadır Balkı ise, yönetmelik sayesinde tüketicilerin eski ürünlerini yalnızca sahip oldukları cihazın üreticisine veya bayisine değil, aynı ürünü imal eden farklı firmalara verebileceklerini belirtti. Atık elektrikli ve elektronik eşyaların toplanmasında lisans sahibi her kuruluşun, gerekirse kapı kapı dolaşarak eski ürünleri satın alacaklarını söyleyen Balkı, “Üretici firmaların bayileri de ürünlerini satarken, eski ürünlerini getiren tüketicilere bazı avantajlar sağlayarak, eskilerin toplatılması konusunda daha pratik yaklaşımda bulunacak.” dedi. Yönetmelik Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 22 Mayıs 2012’de çıkarıldı. Haziran 2013’te yürürlüğe girecek olan ve 2013-2018 yıllarının planlandığı yönetmeliğin 16. maddesinde, üretici firmaların, hangi oranlarda geri dönüşüm ve geri kazanım miktarlarını karşılaması gerektiği belirtiliyor
Zaman