Yazar Esat Arslan, Nur cemaatine katılmanın bir lidere biat etmek anlamına gelmediğini belirterek, “Aksine Nur cemaatine katılmak, Risale-i Nurlardaki aklı ve kalbi doyuran hakikatleri benimsemekten ibarettir. Nur cemaatinin Bediüzzaman da dahil olmak üzere bir lideri yoktur” dedi.
İstanbul İlim ve Kültür Vakfı'nın düzenlediği 13. Uluslararası Bediüzzaman Sempozyumu’nda konuşan Arslan’ın konuşmalarından öne çıkan sözleri şöyle:
DEMOKRAT PARTİ’YE VE ABD’YE DESTEĞİ EHVENÜŞŞER OLDUKLARI İÇİNDİR
“Bediüzzaman sadece pozitivist bilimin saldırılarına karşı Allah’a imanın kozmolojisini başarıyla savunmuş apolitik bir figür değildir. O aynı zamanda kapitalizmin dünyayı tahribatına karşı aktif tavır almış ve sadece İslam aleminin geleceğini değil, insanlığın mutluluğunu da düşünen hayli politik bir figürdür.
Öncelikle yanlış bir algıyı düzeltmem gerekiyor. Bediüzzaman tek parti dönemi sonrasında Demokrat Parti’ye ve Soğuk Savaş esnasında ABD’ye açık destek verdiği için genellikle merkez sağ ve muhafazakar bir düşünür addedilir. Fakat kendisinin de dediği gibi onun Demokrat Parti’ye ve ABD’ye desteği ehvenüşşer oldukları içindir, yani “kötünün iyisi.” Yoksa her iki oluşum da Bediüzzaman Said Nursi’nin toplumsal ve siyasal ideallerini hakkıyla temsil etmez.
Bediüzzaman’ın Demokrat Parti’ye desteği bu partinin CHP’nin hilafına dini özgürlüklere saygılı olması yüzündendir. Onun ABD’ye desteği ise SSCB’nin totaliter ve din düşmanı, ABD’nin ise özgürlükçü ve dine saygılı olması yüzündendir, yoksa birinin sosyalist diğerinin kapitalist olmasından değil. Ve her iki destek de Bediüzzaman için ehvenüşşerdir.
KAPİTALİZM ELEŞTİRİSİ
Bediüzzaman’a göre kapitalizm şu iki ilkeye dayanır: (1) “ben tok olayım, sen açlıktan ölürsen öl. Bana ne.” (2) “sen çalış ta ki ben yiyeyim.” Bediüzzaman’a göre insanlığın neredeyse her fesadı özünde bu iki ilkenin hakim olmasına dayanır.
Bediüzzaman’a göre kapitalizm bu iki ilkeyi işleterek insanlığın yüzde onunu sanal bir saadete kavuşturmuş, insanlığın yüzde seksenini ise sefalete mahkum etmiştir. Ve bu iki ilke yöneticilerle yönetilenler arasında ciddi düşmanlıklar doğurmuştur. Bediüzzaman’a göre faizin meşruiyeti ve finansal piyasaların egemenliği ise servetin birkaç elde temerküz etmesine sebep olmuş ve gelir adaletini hayli bozmuş, halkın alabildiğine fakirleşmesine sebep olmuştur.
Kapitalizm, yol açtığı dünya ölçekli bu sömürünün yanında, üç sebeple insanlığın ahlakını da ifsat etmiştir:
(1) kapitalizm sürekli sanal ihtiyaçlara yol açan bir sistemdir. Ve insanlığın geliri bu sanal ihtiyaçları karşılamaya yetmediği için insanlar ahlaksızlığa alışmıştır. (2) kapitalist ahlakın egemenliğinde radyo, televizyon ve internet gibi teknoloji ürünleri insanlığın selameti, esenliği ve manevi tekamülü için değil, ahlaki sefahatı pompalamak için kullanılmaktadır ve bu durum insanlığı ahlaksızlığa ve tembelliğe alıştırmakta ve çalışmaya şevki kırmaktadır. (3) Kapitalizmde “keyfim ne emrederse onu yaparım” anlayışı hakimdir. Bu prensibin ahlaki faziletlerle bir sınırlandırması yapılmadığı için bu anlayış insanları hayvanlaştırır ve şehvetin ve nefsin hevasının kölesi yapar.
Bediüzzaman’a göre kapitalizmin daha büyük bir suçu ise kapitalist ekonomide teknolojinin tabiatı gasp edilecek sahipsiz bir hazine olarak görerek tabiatı yağmalamasıdır. Bediüzzaman’ın Cumhuriyet döneminde yazdığı ve tabiatı Allah’ın yarattığı kutsal bir sanat harikası olarak gören eserleri bir yönüyle kapitalizmin tabiat anlayışına karşı bir direniştir.
GELİR ADALETİNİ SAĞLAYAN ZEKAT EMRİ VE FAİZ YASAĞI
Ekonomik olarak Bediüzzaman’ın ütopyasında servetin bir elde temerküz etmesine mani olan, serveti paylaştıran ve gelir adaletini sağlayan zekat emri ve faiz yasağı egemendir. İkinci olarak bu ekonomi ‘malikiyet’in egemen olduğu bir ekonomidir. Yani bu ekonomide kimse kimsenin işçisi değildir. Herkes üretim araçlarına sahiptir ve herkes kendi kendisinin patronudur.
Siyasal olarak bu ütopya ‘serbestiyet’in egemen olduğu bir toplumdur. Yani herkes dininde ve fikrinde ve dinini ve fikrini hayata dökmede serbesttir. Yine siyasal olarak bu ütopya her türlü despotizmin yok edildiği bir cumhuriyettir. Bu cumhuriyetin bileşenleri ise şunlardır:
(1) İnsanlar başkalarına ve kendilerine zarar vermemek kaydıyla mutlak manada özgürdür. (2) Siyasi işler meşveretle ve ortak kararla yürütülür. Yani bu cumhuriyette katılımcı demokrasi esastır. (3) Bu cumhuriyette hakim, bireyler değil kanundur. Yani bu cumhuriyette hukuk egemenliği esastır. (4) Yine bu cumhuriyette hiyerarşik adalet anlayışı değil, eşitlikçi adalet anlayışı hakimdir.
NUR CEMAATİNİN BEDİÜZZAMAN DA DAHİL OLMAK ÜZERE BİR LİDERİ YOKTUR
Bediüzzaman Said Nursi, kendi cemaatini de gelecekte gerçekleşmesini beklediği ütopya toplumuna bir hazırlık olarak teşkil eder.
Öncelikle Nur cemaatine katılmak, bir lidere biat etmek anlamına gelmez. Aksine Nur cemaatine katılmak, Risale-i Nurlardaki aklı ve kalbi doyuran hakikatleri benimsemekten ibarettir.
İkinci olarak, Nur cemaatinin Bediüzzaman da dahil olmak üzere bir lideri yoktur. Bediüzzaman nettir: “Bizim cemaatimizde şeyh ile mürit ya da peder ile evlat ilişkisi yoktur. Bizim cemaatimizde eşit kardeşlik ilişkileri hakimdir. Ben bile sizlere üstatlık taslayamam. Ben de sizin bir ders arkadaşınızım.” Ve bir liderin olmadığı Nur cemaatinde işler meşveretle ve ortak kararla yürütülür.
Üçüncü olarak Nur cemaatinde kardeşlerin birbirinde fani olması esastır. Yani Nur cemaatinde bireyler enaniyetlerini ve egoizmlerini aşarlar, birbirlerini tenkit etmezler ve kardeşlerinin meziyetleriyle kendi meziyetleriymiş gibi iftihar etmeyi öğrenirler. Bediüzzaman talebelerine maddi menfaatlerde bile “isar” ruhunu benimsetmeye çalışır. Yani Nur cemaatlerinde bireyler kendi şahsi menfaatlerindense kardeşlerinin mutluluğunu öncelikli mesele haline getirirler.