İnsan, şu kâinatın içinde yalnızca yiyip içmek için var olmuş sıradan bir canlı değil; hayatın ve varlığın anlamını sorgulayan, kalbi huzur ve manevi bir tatmin arayan bir yolcudur. Bediüzzaman'ın o meşhur tespitindeki gibi, “İman insanı insan eder, belki insanı sultan eder.” İnsana bu dünyadaki yerini, nereden gelip nereye gittiğini ve varoluş gayesini gösteren en güçlü rehber de elbette dindir.
Duyguların en yoğun yaşandığı, zihnin sorularla dolup taştığı ve kimlik arayışının hızlandığı gençlik yıllarında ise sağlam bir inanca ve aidiyet duygusuna duyulan ihtiyaç çok daha derinden hissedilir. Çünkü gençlik, yazın güze ve gündüzün akşama dönmesi kadar kesin bir biçimde akıp gider; o fırtınalı mevsimi istikamet üzere değerlendirebilmek ancak kalbi ve aklı tatmin eden sahih bir rehberlikle mümkündür.
Ne var ki gençlerimizin bu fıtrî ve masum inanç arayışı, dijital çağın getirdiği yeni sınamalarla karşı karşıya. Son yıllarda “dijital din” ve “sosyal medya dindarlığı” üzerine yapılan akademik araştırmalar ile dinî yayınların hazırladığı raporlar, hepimizi düşündürmesi gereken bir tabloyu gözler önüne seriyor. Sosyal medya mecraları, gençleri gösteriş kültürüne ve anlık tüketim alışkanlıklarına iterek gerçek maneviyattan giderek uzaklaştırıyor.
Ekranların sunduğu sanal kimlikler, evlatlarımızı kendi mukaddes değerlerinden koparıp derinlikli bir din anlayışı yerine yüzeysel, “beğeni” ve alkış odaklı bir inanca sürüklüyor. Oysa bize sunulan ölçü son derece açıktır: “Amelinizde Allah'ın rızası olmalı. Eğer O razı olsa, bütün dünya küsse önemi yoktur.” Rızay-ı İlâhînin yerini takipçi sayısının, ihlasın yerini teşhirin aldığı bir zeminde, maneviyatın kökleşmesi değil ancak aşınması beklenebilir.
İşte bu manevi boşluk ve sanal ortamın başıboşluğu, din istismarını çağımızın en büyük yaralarından biri hâline getirdi. Din istismarı; elmas kıymetindeki mukaddes değerleri kendi maddi veya grup çıkarlarına alet etmek, samimi insanları yalan ve hileyle aldatmaktır. Sosyolojik çalışmaların da açıkça gösterdiği üzere, dini istismar eden şahsiyetler ve yapılar sosyal medya kanallarını son derece profesyonelce kullanarak gençleri ağlarına düşürüyor.
Bu manevi sömürü, bugün gençlerin cebindeki akıllı telefonların ekranlarına kadar inmiş durumda. Kendini dinde tek otorite gibi sunan, ayet ve hadisleri şahsî menfaatlerine ve heveslerine göre yorumlayan, temiz manevi duyguları sömürerek dünyevî ve yalancı bir şöhret devşirme derdinde olan “sanal din tüccarları”, doğrudan doğruya gençliğimizin inancını hedef alıyor. Hâlbuki hakiki din hizmeti hiçbir şahsî menfaate basamak yapılmaz; samimiyetin ve ihlasın kaybolduğu yerde dinî söylem şifa değil, kalplere yara açan bir istismar aracına dönüşür.
Böylesine büyük bir tehlike karşısında en ağır sorumluluk, topluma doğru dinî bilgiyi ulaştırmakla görevli olan din eğitimcilerine düşüyor. Gençler dijital dünyanın baş döndürücü hızına kolayca ayak uydururken, onlara rehberlik etmesi gereken Tarikatlerin, cemaatların, İslami STK’ların, diyanet mensubu görevlilerin ve örgün eğitim kurumlarındaki eğitimcilerin bu çağın dilini yakalamakta zorlandığı bir gerçek. Temel dinî bilgilerdeki eksikliklerin yanı sıra, Kur'an'ın ve İslam'ın doğrudan bugüne bakan manalarına yabancı kalmak, güncel pedagojik yaklaşımlardan ve dijital okuryazarlıktan yoksun olmak, eğitimci ile genç arasındaki gönül bağını zayıflatıyor.
“Zaman ihtiyarlandıkça Kur'an gençleşiyor” ama ne yazık ki Kur'an'ın tüm asırlara hitap eden diri ve taze dilini gençlere ulaştıramadığımızda, aradaki boşluğu başkaları dolduruyor. Bilginin parmak uçlarında olduğu bu dijital dünyada gençler, modern hayatın zihinlerine attığı karmaşık sorulara akılcı, doyurucu ve şefkatli cevaplar bulamadıkça, çareyi sosyal medyadaki kısa “reels” videolarında boy gösteren ehliyetsiz ve istismarcı mecralarda aramaya başlıyor.
Gençliğimizi bu sanal tuzaklardan ve din istismarından korumanın yolu, din eğitimini asrın gerçeklerine göre yenilemekten geçiyor. Gençleri eğitmeye talip oaln sivil ve resmi mecralar ile şahıslar yalnızca klasik kaynaklardaki bilgileri aktarmakla yetinmemeli; Kur'an'ın asra bakan hikmetli manalarıyla, etkili iletişimle, güncel pedagoji ve dijital teknoloji becerileriyle de donanmalıdır.
Bilgi oburu haline gelen akıllarla birlikte ihmal edilmiş kalbin de beslenerek himmeti harekete geçiren hakikati içselleştirmesi ve davranışa dönüştürmesi elzemdir. Biri olmadan diğeri eksik kalır; gençlerimizin kalbine ve aklına aynı anda hitap edebilmek için bu iki kanada da ihtiyacımız var. Üstelik bugünün insanına yaklaşırken “Medenîlere galebe çalmak ikna iledir, icbar ile değildir” ölçüsünü asla elden bırakmamak gerekiyor.
Gençliğimizin inancını bu çağın fırtınalarından salimen çıkarabilmek; ancak onları gerçekten anlayan, sorularına yargılamadan şefkatle yaklaşan, derinlikli meselelere ikna edici cevaplar verebilen ve dijital dünyanın dilini basiretle okuyabilen Kur’an’ın hakikatlerine vâkıf rehberlerle mümkün olacaktır.