Gazze’de yaşanan büyük yıkımın ardından uluslararası toplumun nasıl bir çözüm üreteceği merak konusuydu. Bu ortamda ABD Başkanı Donald Trump’ın açıkladığı “Gazze Çatışmasını Sona Erdirmek İçin Kapsamlı Plan” ve bu planın merkezine yerleştirilen Gazze Barış Konseyi, bölgesel siyasette yeni bir tartışma başlattı. Konsey, bir yandan “tarihin en büyük uluslararası girişimi” olarak sunulurken, diğer yandan yetki alanı, meşruiyeti ve amaçları konusunda ciddi soru işaretleri doğurdu.
Bu yazı, Barış Konseyi’nin yapısını, aktörlerini ve bölgesel etkilerini ele alıyor.
Trump’ın Planının Arka Planı
Trump yönetimi, önceki ABD başkanlarının çekindiği birçok “değişmez”i yeniden yorumlayarak Orta Doğu politikasında radikal adımlar attı. 2014’te çöken barış sürecinin ardından İsrail ve Filistin arasındaki temaslar tamamen kopmuştu. Filistin tarafı uluslararası baskının sonuç vermeyeceğine inanırken, İsrail siyasetinde Batı Şeria’nın ilhakını savunan çizgi güç kazanmıştı.
Bu atmosferde Trump, Gazze’nin yeniden inşası ve geçiş yönetimi için yeni bir uluslararası yapı kurmayı hedefledi.
Barış Konseyi’nin Kuruluşu ve Üyeleri
16 Ocak 2026’da Beyaz Saray, Gazze Barış Konseyi’nin bileşimini açıkladı. Konseyin yürütme kurulunda şu isimler yer aldı:
• ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio
• Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff
• Jared Kushner
• Eski İngiltere Başbakanı Tony Blair
• Dünya Bankası Başkanı Ajay Banga
• ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Yardımcısı Robert Gabriel
Orta Doğu ülkeleri ise şu isimlerle temsil edildi:
• Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan
• Katarlı diplomat Ali Al-Thawadi
• Mısırlı General Hassan Rashad
• BAE’den Reem Al-Hashimi, Yakir Gabay, Sigrid Kaag
Bu liste, Konseyin hem siyasi hem ekonomik hem de güvenlik boyutlarını bir araya getiren karma bir yapıda olduğunu gösteriyor.
Davos’ta İmzalanan Tüzük ve “Ömür Boyu Üyelik” Teklifi
22 Ocak’ta Davos’taki Dünya Ekonomik Forumu’nda Trump, Barış Konseyi’nin tüzüğünü imzaladı ve başkanlığını üstlendi. Bu imza töreni, Konseyin yalnızca Gazze’ye yönelik bir geçiş yönetimi değil, çok daha geniş yetkilere sahip uluslararası bir yapı olarak tasarlandığını ortaya koydu.
Trump, ülkelere ömür boyu üyelik karşılığında 1 milyar dolar teklif etti. Bu teklif, Konseyin finansal gücünü artırmayı amaçlarken, aynı zamanda yapının siyasi niteliği konusunda tartışmaları da büyüttü.
Törene birçok ülke lideri katıldı:
• Viktor Orbán
• Nikol Paşinyan
• İlham Aliyev
Rusya da davet aldı ancak henüz katılımı onaylamadı. Putin, “Filistin halkıyla özel ilişkiler” nedeniyle ABD’de bloke edilen Rus varlıklarından 1 milyar doların Konseye aktarılabileceğini açıkladı.
Konseyin Yetki Alanı: Belirsizlikler ve Soru İşaretleri
Barış Konseyi’nin en çok tartışılan yönü, yetki alanının belirsizliği oldu. Konsey:
• Gazze’nin yeniden inşasını mı yönetecek?
• Geçici bir yönetim mi kuracak?
• Güvenlik mimarisini mi belirleyecek?
• Yoksa daha geniş bir bölgesel düzen mi inşa edecek?
Bu soruların hiçbiri net değil.
Konseyin tüzüğü, Gazze’nin ötesine geçen bir uluslararası rol tanımlıyor. Bu durum, bazı ülkelerde “BM’nin devre dışı bırakılması” endişesi doğurdu.
Uluslararası Tepkiler: Şüphe, Mesafe ve Temkin
Barış Konseyi’ne yönelik tepkiler oldukça çeşitliydi:
• Fransa Cumhurbaşkanı Macron, Konseyin BM ilkelerini ihlal ettiğini savundu.
• Rusya, ayrıntıların belirsiz olduğunu belirterek temkinli davrandı.
• AB, toplantılara katıldı ancak üyelik anlamına gelmediğini vurguladı.
• Vatikan, mali ve yapısal kapasite yetersizliği nedeniyle katılmadı.
Bu tepkiler, Konseyin küresel meşruiyetinin henüz tam olarak oluşmadığını gösteriyor.
İsrail Ekibi: Şahin Kanat ve Güvenlik Odaklı Yaklaşım
19 Şubat’ta Washington’da düzenlenen zirvede İsrail ekibi netleşti:
• Yakir Gabay
• Liran Tankman
• Michael Eisenberg
Bu isimler, İsrail’in Konseydeki yaklaşımının “barış yanlısı” değil, daha çok güvenlik ve kontrol odaklı olduğunu gösteriyor. Gabay’ın “Hamas silah bırakmadan Gazze’ye bir kuruş bile verilmemeli” söylemi, bu çizginin en açık ifadesi.
Barış mı, Yeni Bir Uluslararası Düzen mi?
Barış Konseyi, Gazze’nin yeniden inşası için umut verici bir girişim gibi görünse de yapının:
• Yetki alanının belirsizliği
• Finansal motivasyonları
• ABD merkezli yapısı
• BM ile rekabet eden niteliği gibi unsurlar, ciddi soru işaretleri doğuruyor.
Bu nedenle Konsey, bir yandan Gazze için yeni bir umut olarak sunulurken, diğer yandan uluslararası hukukun ve küresel düzenin yeniden şekillendiği bir dönemin habercisi olabilir.