Mahkeme, askerî kurum komutanlarının askerî hakimlerin sicil amiri olmasına ilişkin Askerî Hakimler Kanunu hükmünü, yargı bağımsızlığı ve hakim teminatını güvenceye alan anayasaya aykırı bularak iptal etti.
YARGI BAĞIMSIZLIĞI ÖNEMLİ
Yargı bağımsızlığının askerî yargı için de geçerli olduğu konusunda kuşku bulunmadığının altı çizilen kararda, askerî hakimlere, bağlı oldukları komutanlar veya askerî kurum amirleriyle kıdemli hakimler tarafından subay sicili verilmesi işleminin hakim bağımsızlığı ilkesiyle doğrudan ilgili olduğu kaydedildi.
HAKİMLİK TEMİNATINA ENGEL
Mahkeme kararında, askerî mahkemelerin askerî bir düzen içerisinde yer almaları ve görev alanlarının askerî konulara özgüllenmesi olgusunun hakim bağımsızlığı ilkesini göz ardı etme sebebi olamayacağı ifade edilerek, hakimlik teminatına dokunulamayacağı belirtildi.
Askerî yargı bağımsız değil
Anayasa Mahkemesi, askeri kurum komutanlarının askeri hakimlerin sicil amiri olmasına ilişkin Askeri Hakimler Kanunu hükmünü, yargı bağımsızlığı ve hakim teminatını güvenceye alan Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti.
Anayasa Mahkemesinin, Askeri Hakimler Kanunu’nunun ilgili maddelerini iptaline ilişkin gerekçeli kararı Resmi Gazete’de yayımlandı. Kararda, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Birinci Dairesi’nin, yasanın 12. maddesindeki, ‘’Sicili düzenlenecek askeri hakim subayın kuruluş bağlantısına göre nezdinde askeri mahkeme kurulan komutan veya askeri kurum amirinin birinci sicil üstü’’ olduğu ve ‘’kıdemli hakimlerin, birlikte çalıştıkları hakimlerin; askeri savcıların birlikte çalıştıkları yardımcı savcı ve savcı yardımcılarının; adli müşavirlerin ise birlikte çalıştıkları adli müşavir yardımcılarının birinci sicil üstleri’’ olduğuna ilişkin hükümlerinin Anayasa’ya aykırı olduğu iddiasıyla başvuruda bulunduğu hatırlatıldı. Yüksek mahkemenin gerekçeli kararında, Anayasa’nın 145. maddesinde askeri hakim ve savcıların görevli oldukları komutanlıkla ilişkilerinin mahkemelerin bağımsızlığı ve hakimlik teminatına göre kanunla düzenleneceğinin belirtildiği ifade edildi. Yargı bağımsızlığının askeri yargı için de geçerli olduğu konusunda kuşku bulunmadığının altı çizilen kararda, askeri hakimlere, bağlı oldukları komutanlar veya askeri kurum amirleriyle kıdemli hakimler tarafından subay sicili verilmesi işleminin hakim bağımsızlığı ilkesiyle doğrudan ilgili olduğu kaydedildi.
“BAĞIMSIZ MAHKEME VE HAKİM TEMİNATINA AYKIRI’’
Kararda, askerlik hizmetinin gereklerinin, mahkemelerin bağımsızlığına ve bu bağımsızlığın güvencesi ve dayanağı olan hakimlik teminatına dokunmadığı sürece geçerli olabileceği anlatılarak şöyle devam edildi: ‘’Askerî mahkemelerin anayasal yapısı karşısında askerlik hizmetlerinin gerekleri nedenine dayanılarak askerî mahkemelerde görev yapan hakimlerin bağımsızlığının ve teminatının zedelenmesine yol açılması savunulamaz. Hakimlerin bağımsızlığı ve hakimlik teminatını koruyacak güvenlik alanının sınırına dayandığı anda askerlik hizmetlerinin gereklerinin işletilmemesi gerekir. Askerî Hakimler Kanunu gereğince, askerî hakim ve yardımcıları tarafından verilen kararlara karşı kanun yollarına başvurulması durumunda Askerî Yargıtay Daireleri ve Daireler Kurulunca dosyaların incelenmesi sonucunda meslekî sicil notu verilmektedir. Bu yolla askerî hakimlerin meslekî yeterlilikleri denetlenmekte iken, ayrıca sıralı idarî sicil üstleri ve kıdemli askerî hakimler tarafından askerî hakimlere idarî sicil düzenlenmesi, askerî mahkemelerin bağımsızlığı ve tarafsızlığı konusunda güvensizlik ve şüphe uyandırabilir. Yargılama aşamasında böyle bir güvensizliğin ve şüphenin ortaya çıkma olasılığı, subay sicili uygulamasını mahkemelerin bağımsızlığı ilkesine ve hakimlik teminatına aykırı kılmaktadır. Bu nedenle nezdinde askeri mahkeme kurulan komutan veya askerî kurum amirleri ile kıdemli askerî hakimlerin askeri hakimlere subay sicili belgesi vermesi, askeri mahkemelerin bağımsızlığına ve hakimlik teminatına aykırılık oluşturmaktadır.’’ Söz konusu maddelerin iptali kararı, Başkanvekili Osman Paksüt’ün karşı oyuyla ve oy çokluğuyla alındı.
Yeni Asya