Piyasada merdivenaltı dediğimiz üreticiler ya da standart dışı üreticilerin hukuken ve cezai işlem bakımından perişan olacağı günlere gidiyoruz. Özel inşaatlar bile malzeme kullanım bakımından denetlenebilecek. Bütün müteahhitlik firmaları kayıt altına alınıyor. İnşaat faaliyetlerinin tamamlanmasının ardından bir not düşülecek. O işi başaramama durumunda ikincisini yapamayacak.
Bayındırlık ve İskan Bakanlığı yeni bir düzenleme ile müteahhitleri kayıt altına alıyor. Bakanlık 81 ilde konut, işyeri, okul ve hastane başta olmak üzere hizmet veren müteahhitleri denetim altına alacak. Çalışma sayesinde ülkemizde özel müteahhitlik yapan herkes bakanlıkta kayıtlı olacak. Çalışmaların tamamlanmasının ardından bakanlığa kayıtlı olmayan, müteahhitlik yapamayacak. 'Bütün müteahhitlerin kayıt altına alınması' çalışmasını ilk kez Zaman'a açıklayan Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı ve Yapı İşleri Genel Müdürü Mücahit Demirtaş, müteahhitlere not vereceklerini, başarısız olanın bir daha iş yapamayacağını söyledi. Müteahhitlik yapmak için hiçbir kriter engel getirmediklerini belirten Demirtaş, "Kuruluşunu yapıp bakanlığa kayıt olan herkes müteahhitlik yapabilecek. Ancak bazı kurallar getiriyoruz. Müteahhidin proje, ruhsat ve eklerine aykırı bir iş yaptığında, bunları belirleyeceğiz. Belediyeler ve valilikler bu konuda gerekli tespitleri yapacak. Müteahhidin işteki eksiklik ve kusuru, imara engel mahiyette ise o eksikliği gidermeden Türkiye'nin hiçbir yerinde inşaat ruhsatı alıp iş yapmasına izin verilmeyecek." dedi. Demirtaş'ın Ortak Akıl Toplantısı'nda dile getirdiği görüşler şöyle:
Depremin ortaya çıkardığı afet sonuçlarına göre olaylara bakmak durumundayız. Onun getirdiği yıkıntılar çöküntüler ve sosyal sebeplerin giderilmesi konusunda alınan tedbirler ve konuşulan konular ile bu yönde bir şey planlanmış zamanında. Kentsel dönüşümde, hem TOKİ hem de vatandaş bu dönüşümü talep ediyor. Bununla ilgili çok aykırı propagandalar da yapılıyor. Bir siyasi malzeme olarak kullanılıyor. Bir siyaset kurumu aynı bölgeye 'Size tapu vereceğim.' diyerek onları bir şekilde ikna edip kendine taraftar yapabiliyor. Bir taraftan da diğer siyaset grubu da aynı insanlar için 'Size burada dönüşüm yapacaklar.' diyerek tam tersi propaganda yapıyor.
Yapı malzemesiyle ilgili fevkalade kararlar alınmış, almaya da devam ediyoruz. Belki bir yıl sonrasında bile piyasada merdivenaltı dediğimiz üreticiler ya da standart dışı üreticilerin hukuken ve cezai işlem bakımından perişan olacağı günlere gidiyoruz. Özel inşaatlar bile malzeme kullanım bakımından denetlenebilecek. Bu yasal yetkimiz de oluyor. Herhangi bir inşaatta orada kullanılacak yalıtım ve beton malzemeleri mutlak suretle markalı, standartlara uygun ve sertifikalı olacak. Vatandaş kendi evine dahi bunu kullanmak zorunda kalacak. Müteahhit firmanın, kendi denetçisini seçiyor olmasını garipsiyoruz. Ama bundan doğal bir şey yok. Para veriyor 'Gel bak adamlarım doğru mu yapıyor?' diyor. Denetim firmalarının bir sürü eksiklikleri var. Bunu da hem dernek yöneticileriyle hem Türkiye genelindeki denetim firmaları temsilcileriyle görüşerek hal yoluna koymak üzereyiz.
19 İLDEKİ YAPI DENETİM 59'A ÇIKARILACAK
Yapı denetiminde 19 ile 40 il daha ekleyeceğiz. Toplamda 59 olacak. Bunun da bütün altyapı hazırlıklarını yaptık ve yola çıktık. Bakanlar Kurulu kararıyla çıkacak. Bayındırlık ve İskân Bakanlığı olarak kamu mevzuatı ve kamu otoritesini temin bakımından hiçbir konuda açıklık kalmamak üzere mevcut kanun ve yönetmeliklerin hepsini elden geçiriyoruz. Daha önce belli sebeplerden dolayı doğru niyetle de olsa eksik yönetmelikler, kararnameler, kanunlar çıkartılmış. Ama bunlar birbirinden kopuk olduğu zaman bu aradaki boşluklarda mevzuat dışı uygulamalar yol almış. Bu aradaki mevzuata ve kanunların birbiriyle ilişkileri bakımından arada boşluk bırakmadan bütün yönetmelik ve mevzuatlar yeniden gözden geçiriliyor.
Bütün müteahhitlik firmaları kayıt altına alınıyor. Kim, nerede inşaat faaliyetinde bulunuyorsa mutlak suretle kaydı tutulacak. O inşaat faaliyetlerinin tamamlanmasının ardından bir not düşülecek. O işi başaramama durumunda sistemde tekrar bir iş yapabilme kabiliyeti azalacak.
100 bin dolarlık denetimi 3 bin dolara yapanlar var
Nazmi Durbakayım (Teknik Yapı Yönetim Kurulu Başkanı, İnşaatçılar Derneği Başkanı): İnşaatı sadece rant olarak gören bir zihniyet gelip geçicidir. Maalesef rant olarak gören birçok inşaatçılar ve müteahhitler türedi. Binaları yapanlar ve oturanlar bilinçlendirilmeli. Bir araç aldığımızda türüne göre ehliyetiniz olması gerekiyor. Bugün müteahhidim diyen kişi istediği yapıyı yapıyor. Özellikle İstanbul'da Boğaz manzarası olan bölgelerde kaçak olarak birçok yapı inşa edildi. Bu şekilde yapıların sayısı artınca karşımıza imar afları çıkıyor.
Bugün bir binayı yıkıp yapmak, güçlendirmekten daha kolay ve ucuz. 1999 depremi yaşandıktan sonra 16-20 katlı bir bina için 70-100 bin dolar bir maliyetle yapı raporunu çıkarıyorduk. Daha sonraları bu rakam inanılmaz bir düşüş gösterdi. Şu anda bu raporu artık 3 bin dolarlara çıkarıyorlar. Tabii sağlıklı bir rapor olmuyor bu. İnsanlara bu şekilde raporlar verildi. Bir insan check-up yaptırırken bunun ücreti 100 lira iken 3 liraya yaptırması gibi bir şey.
Zaman