İmana Hizmet; mehaz itibarıyla Kur’an’a, usul olarak Sünnet-i Resullullaha, cihaz olarak akla, ikaz ve irşad noktasından ilmi düsturlara ve mantıki bürhanlara dayanmak zorundadır.
Nurlu eserlerde iman hakikatlerinin ilmi deliller ile izahı, mantıki bürhanlar ile ispatı yapılmakta; akıl, kalp, vicdan, sır, hafi ve ahfa gibi tüm latife ve hasselerin kendilerine göre hisselerini almaları, şuur-u imaniyeden nasiplerini arttırmaları umulmaktadır.
İmana Hizmet faaliyetlerinde ikaz ve irşad silsilesini bu şekilde yürütemeyen yerlerde, müminleri şuurlandırma yerine şartlandırmaya sebebiyet veren bir kısım telkinler yapılmaktadır. Şartlandırmada irade sıfatı yok sayılmakta, tercih hürriyeti adeta elden alınmaktadır.
Müslümanların İslami şuurlarını arttırmak yerine şartlandırmak, düşünmelerini sağlamak yerine tekrarlanan telkinler ile onları iknaya çalışmak, bir nev’i tefekkürden arındırarak karar hürriyetini ellerinden almak tebliğ hakikatinin mahiyetini anlamamaktır.
Şuurlandırma yerine şartlandırılan insanlarda nurlu eserlerle irtibat iltizam (taraftarlık) seviyesinde kalmakta, tahkik yerine taklid, salabet yerine taassub zihinlere hâkim olmakta, nurlu hakikatler ile tefekküri bir münasebet yerine, müellif-i muhteremin kemalat-ı şahsiyesine bağlılığı artırmaktadır.
Bediüzzaman Hazretlerinin hususi kemalatına hayranlığı doğuran telkinatlar, hak ve hakikat ile irtibatı tahkike ulaştırmayan tahşidatlar ‘ilmi dindarlık’ yerine ‘hissi dindarlık’ ile sonuçlanmaktadır.
İmana Hizmet davasında sıkıntılı olduğu düşünülen bir başka nokta, sadakat ve liyakat mes’elesidir. İmana hizmet davasında herkes her faaliyeti yapabilir sanılmakta, vazife taksiminde liyakat ile ehliyet unsurları dikkate alınmamaktadır.
Keyfiyetin en mühim vasıflarından olan ehliyet ile liyakatin kıymeti anlaşılmayınca layık ve ehil olanlar değil, sabık ve kıdemli olan insanlar öne çıkarılmaktadır.
Hâlbuki hakikat sabık ve kıdemli olanlara değil, ehil ve layık ‘adamlara’ sırlarını açmakta, onları ‘daire-i harîmine’ yakınlaştırmaktadır. Ezeli taksimat ve ilahi taltifat daha çok ehil ve layık kullara dağıtılmaktadır.
Sabık ve kıdemli olmayı liyakat ile ehliyet gibi vasıfların önüne geçirmek, hizmet-i imaniyenin kıdemli ancak ehliyetsiz insanların riyasetinde yürütülmesine yol açmaktadır. Bu dahi iman hizmetinde bir kısım sıkıntılara ve nizaya sebep olmaktadır.
İmana Hizmet faaliyetlerinde ihmali görülen diğer bir nokta da, irşad ve ikaz faaliyetlerinde Esma-i İlahiye mes’elesine yapılan tahşidatın noksanlığıdır. Nurlu eserlerde itikadi, içtimai ve siyasi tüm mes’elelerin Esma-i İlahiye ile irtibatı kurulmakta, hayata dair her mevzu ilahi isimler cephesinden okutulmakta ve izahları yapılmaktadır.
Bu itibarla ayat-ı Kur’aniyede Âdem Aleyhisselamın melaikeye rüçhaniyetinin ilahi isimlerin talimi ile ilgili olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla ‘Talim-i Esma’ hakikatinin imana hizmet faaliyetlerinde en ehemmiyetli bir esas olması lazımdır.
Talim-i Esma mes’elesinin hizmet-i imaniyenin en kudsi bir unsuru olduğunu anlamamak, ehemmiyeti azim bu mes’eleye kâfi derecede tahşidatta bulunmamak, hakikat-i kâinatın esma-i ilahiyeye bakan külli neticelerini kavrayamamaktır...
Hâsıl-ı Kelam; hayat-ı dünyeviyenin gerçeklerinden uzakta hayal dünyasında yaşamak, siyasi ve içtimai tahavvüllerden habersiz ayakları yere basmamak, imana hizmet davasında bardağın hep dolu tarafına bakıp boş tarafını umursamamak rehaveti ve ataleti doğurmaktadır. İmana Hizmet davası ile Allah'ın dinine yardım eden müslümanların, bu yolda candan ve cihandan geçen halis kulların ayakları dinde sabit tutulmaktadır. İmana hizmet eden hasbi müminlere Kur'an sur olmakta, onlara sırlarını açmaktadır.
İmana Hizmete dair vazifeleri kemaliyle yapmak ve Kur’an davasına adanmak isteyenler önce hakikat-i tefekkürün önemini anlamalı, marifetullah sofrasına oturmalı, marifet ve muhabbet-i ilahiyeden payını arttırmaya çalışmalıdır...