Ankara Palas’ta düzenlenen ve Başbakan Tayyip Erdoğan’ın da katıldığı törende, Türkiye-AB Vize Serbestisi Diyaloğu Mutabakat Metni Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu ve AB İçişleri Komiseri Cecilia Malmström tarafından imzalandı. Türkiye-AB Geri Kabul Anlaşması’na ise İçişleri Bakanı Muammer Güler ile Malmström imza attı.
Türk vatandaşlarına vizesiz olarak Avrupa Birliği’ne seyahat etmenin yolunu açan AB Vize Serbestisi Diyaloğu Mutabakat Metni Ankara’da imzalandı. Ankara da AB ülkelerine Türkiye üzerinden yasa dışı yollarla giden 3. ülke vatandaşlarının Türkiye’ye iade edilmesini öngören Geri Kabul Anlaşması’na imza attı. Başbakan Tayyip Erdoğan, imzaları Türkiye-AB ilişkilerinde bir ‘milat’ olarak tanımladı
Başbakan Erdoğan ekonomide sağlanan gelişmelerle Türkiye’nin kaçılan bir ülke değil, dönülen ya da gelinen bir ülke olduğunu anlattı. Erdoğan konuşma sırasında ceketinin cebinden AB müzakere tablosunu çıkartarak süreci cebinde taşıdığına; bunun da AB’ye verilen önemin sembolü olduğuna işaret etti.
Törende GKA’yı İçişleri Bakanı Muammer Güler; mutabakat zaptını ise Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu imzaladı.AB adına ise imzaları AB İçişleri Komiseri Cecilia Malmström attı. Malmström, sürecin müspet etkilerinin Türk vatandaşları ve AB tarafından yakın dönemde görülebileceğini söyledi. Vize muafiyeti için müzakerelerin ne kadar süreceğini tam olarak bilemediklerine dikkat çeken AB Komiseri, GKA’nın tam olarak uygulanması gerektiğini söyledi. Plana göre Türkiye 3 sene sonunda tüm ev ödevlerini yerine getirirse AB Komisyonu bunu AB Konseyi’ne bildirecek. Üye devletler, Türkiye’ye vize muafiyetini oylayacak. Ancak tüm AB üyelerinin onay vermesi gerekmiyor.
Uzmanlar Türkiye’nin müzakerelerde başarı kaydettiğini teslim etmekle birlikte vizelerin 3.5 sene kalkacağı konusunda Ankara kadar emin konuşmuyor. AB’nin Türkiye konusunda ahde vefa sicili de çok itimad telkin etmiyor. Avrupa’nın siyaseten sağ ve aşırı sağa kaydığına işaret eden uzmanlar bu ortamda ‘vizesiz seyahat için’ tarih verenlere temkinle yaklaşılması gerektiğini vurguluyor. Türkiye’nin ısrarla talep ettiği GKA ve vize muafiyetinin “eş zamanlı” yürürlüğe girmeyeceği de kesinlik kazandı. Bakan Davutoğlu’nun “6 aylık pilot uygulama” diyerek bunu revize etmesiyle bu durum açığa çıktı.
GERİ KABUL NEDİR, NASIL İŞLEYECEK?
Türkiye 3,5 sene sonra vizesiz seyahat hesabı yaparken AB bu konuda daha muğlak konuşuyor. Zaman’a bilgi veren kaynaklar zabıtta 3 yılın ardından uygulamayı görmek için sadece “makul süre” ifadesi bulunduğunu kaydediyor. Ankara bu “makul süreyi” 6 ay olarak yorumladığını AB’ye tek taraflı olarak bildirecek. Bu 6 ay sonunda vizesiz seyahat için gelişme olmazsa Türkiye GKA’yı 24. maddeye dayandırarak askıya alabilecek. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Levent Gümrükçü sabah saatlerindeki açıklamasında vize muafiyeti için mutabakat metninin gizli olduğunu ve basına açıklanmayacağını bildirdi. AB’nin metinde zamanla ilgili bir taahhütte bulunmamasından dolayı bu yola başvurulduğu öğrenildi. Ancak AB’nin daha sonra zabtı açıkladığını fark eden Dışişleri Bakanlığı da akşam saatlerinde metni kamuoyuyla paylaştı.
GKA yasa dışı göçle mücadeleyi öngörüyor. Türkiye üzerinden AB’ye kaçak yollardan giren göçmenlerin yakalanması durumunda bu kişiler Türkiye’ye iade edilecek. Kaynak ülkelerle ikili anlaşma olması durumunda kaçak göçmenler ülkelerine gönderilecek. Aksi halde bu kişilere Türkiye’de uluslararası haklar tanınacak. Ancak kaçak göçmen veren İran, Bangladeş, Hindistan, Afganistan, Irak ve Sri Lanka gibi birçok ülkeyle Türkiye’nin anlaşması yok. Bu yüzden bu ülkelerden gelen kaçak göçmenler ülkelerine gönderilemeyecek.
OYLAMA NASIL OLACAK?
3 sene sonra Geri Kabul’ün tam olarak hayata geçmesiyle AB Komisyonu uygulamaya bakacak. Uygulamanın sorunsuz işlediğini tespit edince bu kez vize muafiyeti için Ankara’ya verilen Yol Haritası’na bakacak. Pasaportlar ve sınır güvenliği gibi konularda ev ödevleri yerine gelince komisyon bunu üye devletlerin karar makamı olan AB Konseyi’ne bildirecek. Üye devletler, Türkiye’ye vize muafiyetini oylayacak. Ancak tüm AB üyelerinin onay vermesi gerekmiyor. Nitelikli çoğunluğa bakılacak. Yani ülkelerin nüfusuna göre sahip olduğu oy oranına. Toplam 352 oydan 260 ‘evet’in çıkması gerekiyor.
Zaman