Hepimizin zaman zaman kendini çok zeki, zaman zaman ise yetersiz hissettiği anlar olur. Bu durum, aslında zekânın tek bir biçimde ortaya çıkmamasından kaynaklanıyor olabilir.
Zekânın farklı türlerden oluştuğunu savunan Çoklu Zekâ Kuramı, 1983 yılında Harvard Üniversitesi’nden psikolog Howard Gardner tarafından ortaya atıldı.
HERKES ZEKİDİR AMA NASIL?
Bu kuramın en dikkat çekici yönü, her bireyin tüm zekâ türlerine sahip olduğunu ancak her birinde farklı düzeylerde güçlü ya da zayıf olabileceğini vurgulamasıdır. Yani herkesin kendine özgü bir “zekâ profili” vardır.
Mantıksal-Matematiksel Zekâ
Bu zekâ türü; problemleri analiz etme, matematiksel işlemler yapma ve bilimsel düşünme kapasitesini kapsar. Mantık, soyutlama ve eleştirel düşünme bu alanın temelidir.
Dilsel Zekâ
Dilsel zekâ, kişinin dili etkili ve ustaca kullanma becerisini ifade eder. Bu zekâ türü; sözdizimi, anlam ve fonoloji gibi dilin farklı bileşenlerini kullanabilmeyi kapsar.
Bedensel-Kinestetik Zekâ
Bedeni koordineli ve becerili kullanma yeteneğidir. Spor, dans ve el becerisi gerektiren alanlarda kendini gösterir.
Kişilerarası Zekâ
Başkalarının duygu, niyet ve motivasyonlarını anlama ve etkili iletişim kurma becerisidir.
Müziksel Zekâ
Ritim, melodi ve seslere karşı duyarlılığı kapsar. Müzik üretme, algılama ve ifade etme becerisidir.
Doğacı Zekâ
Doğayı, canlıları ve doğal örüntüleri tanıma ve sınıflandırma yeteneğidir.
İçsel (İntrapersonal) Zekâ
Kişinin kendi duygularını, motivasyonlarını ve iç dünyasını anlama becerisidir. Öz farkındalıkla yakından ilişkilidir.
Uzamsal (Görsel) Zekâ
Görsel dünyayı doğru algılama, dönüştürme ve zihinde canlandırma becerisidir. Harita okuma, çizim ve yön bulma gibi yetenekleri içerir.
ZEKÂ DENEYİM VE EĞİTİMLE GELİŞTİRİLİR
Gardner’a göre zekâ yalnızca doğuştan gelen sabit bir özellik değildir; deneyim ve eğitimle geliştirilebilir. Bu yaklaşım, eğitim sistemlerinin yalnızca dil ve matematik odaklı ölçümler yapmasını eleştirir ve bireylerin farklı yeteneklerinin de dikkate alınması gerektiğini savunur.
Haber kaynak:
Davis, K. (2011). Theory of Multiple Intelligences. Harvard Project Zero.
Encyclopaedia Britannica
Habertürk