Bismillahirrahmanirrahim

İkinci Temsîl: Meselâ; cesîm bir sefîne‑i Sultaniye’de, âdi bir adam cüz'î vazifesini terketmesiyle, bütün gemideki vazifedârların netâic‑i hidemâtına halel getirdiğinden ve bazı da mahvettiğinden, bütün o vazifedârlar nâmına gemi sâhibi ondan şedîd şikâyet eder.

Kusur sâhibi ise, diyemez ki: “Ben bir âdi adamım, ehemmiyetsiz ihmalimden şu şiddete müstehak değilim.” Çünkü; tek bir adem, hadsiz ademleri intaç eder. Fakat vücûd kendine göre semere verir.

Çünkü; bir şeyin vücûdu, bütün şerâit ve esbâbın vücûduna mütevakkıf olduğu hâlde; o şeyin ademi ve intifâsı, tek bir şartın intifâsıyla, tek bir cüz'ün ademiyle netice itibariyle mün'adim olur. Bundandır ki: “Tahrip, tamirden pek çok defa eshel olduğu” bir düstur‑u müteârife hükmüne geçmiştir.

Mâdem küfür ve dalâlet, tuğyan ve mâsiyet esâsları; inkârdır ve reddir, terktir ve adem‑i kabûldür. Sûret‑i zâhiriyede ne kadar müspet ve vücûdlu görünse de, hakikatte intifâdır, ademdir. Öyle ise, cinayet‑i sâriyedir. Sâir mevcûdâtın netâic‑i amellerine halel verdiği gibi, Esmâ‑i İlâhiye’nin cilve‑i cemâllerine perde çeker.

İşte bu hadsiz şikâyete hakları olan mevcûdât nâmına o mevcûdâtın Sultan’ı, şu âsî beşerden azîm şikâyet eder. Ve etmesi, ayn‑ı hikmettir. Ve o âsî, şiddetli tehdidâta elbette müstehaktır ve dehşetli vaîdlere, bilâ-şüphe sezâdır.

Bediüzzaman Said Nursi
Sözler