Kapitalizm iflasın eşiğinde
BBC Dünya Servisi'nin Berlin duvarının yıkılışının 20'nci yıldönümü dolayısıyla yaptırdığı bir anket, dünya genelinde serbest piyasa sistemine inancın zayıflamakta olduğuna işaret ediyor.
27 ülkede 29 bin kişiyle görüşülerek yapılan ankete katılanların sadece yüzde 11'i kapitalizmin iyi işlediği görüşünde.
Ankete katılanların büyük bölümü, kapitalist sistemin reforma ihtiyacı olduğu ve daha fazla denetim getirilmesi gerektiğine inanıyor.
'Sistem tıkandı'
Anket, Sovyetler Birliği'nin yıkılmasına bakışta dünya genelinde keskin görüş bir ayrılığı olduğunu ortaya koyuyor. Birçok gözlemciye göre, Berlin Duvarı'nın yıkılması kapitalizm için ezici bir zafer olarak görülüyordu.
Fakat BBC'nin anketi, yirmi yıl sonra, serbest piyasaya güveninin özellikle son 12 ay içindeki küresel mali ve ekonomik krizin etkisiyle azaldığını gösteriyor. Anketin yapıldığı ülkelerden sadece ikisinde; Amerika Birleşik Devletleri ve Pakistan'da, sistemin iyi çalıştığını düşünenlerin oranı yüzde 20'inin üzerinde çıktı.
Tüm ülkeler bazında, ankete katılanların yüzde 23'ü kapitalizmin tıkandığı görüşünde. Bu oran, Fransa'da yüzde 43, Meksika'da yüzde 38, Brezilya'da ise yüzde 35.
27 ülkeden 22'sinde ankete katılanların çoğu, gelir dağılımının daha adaletli olması gerektiği yönünde görüş bildirdi. Anket sonuçları, 27 ülkeden 26'sında, halkın daha fazla denetimden yana olduğuna işaret ediyor.
Araştırmaya göre, Avrupalıların çoğu, Sovyetler Birliği'nin dağılmasının iyi olduğunu düşünüyor. Bu görüştekilerin oranı Amerika Birleşik Devletleri'nde yüzde 81, Almanya'da yüzde 79, İngiltere'de yüzde 76, Fransa'da ise yüzde 74.
Ancak Avrupa dışındaki ülkelerde bu konuda tamamen zıt bir eğilim söz konusu. Mısır'da ankete katılan her 10 kişiden yedisi Sovyetler Birliği'nin yıkılmasının iyi olmadığını söylüyor. Hindistan, Kenya Endonezya, Ukrayna ve Pakistan'da da benzer bir eğilim var.
London School of Economics'ten Prof. Robert Wade, anket sonuçlarının şaşırtıcı olmadığını belirterek şunları söylüyor:
"Dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 80'i, 1990'dan sonra gelir eşitsizliğinin önemli ölçüde arttığı ülkelerde yaşıyor. Bu ülkelerde birçok kişi ya işşiz ya da işini kaybetme korkusu içinde. Bu insanlar, belli bir zümrenin özellikle finans piyasasındakilerin çok fazla gelir elde ettiğini görüyor. Bu dengesizlik de huzursuzluğa neden oluyor."
BBC
