Hollanda komisyonunun raporu: Irak işgali uluslararası hukuktan yoksundu
Hollanda'nın bundan yedi yıl önce Irak'ın işgaline verdiği siyasi desteğin arka planını araştıran Davids Komisyonu, hükümete eleştiri getirdi.
Yasin Yağcı'nın Haberi
İktidarın, Amerika'nın askerî destek talepleri ve işgal konusunda takınılacak tutum konusunda meclisi yeterince bilgilendirmediğine değinen komisyon, ayrıca işgalin uluslararası hukuktan yoksun yapıldığına işaret etti.
Hollanda'nın, 2003 yılında Irak'ı işgal eden Amerika'ya verdiği siyasi desteğin uluslararası hukuktan yoksun olduğu ortaya çıktı. Başbakan Jan Peter Balkenende liderliğindeki hükümetin, bundan yedi sene önce ABD'ye verdiği desteğin arka planını araştırmak üzere kurulan bağımsız araştırma komisyonu, raporunu tamamladı. Araştırma raporunu ilk önce Başbakan Jan Peter Balkenende'ye sunan komisyon başkanı emekli yargıç Willibrord Davids, daha sonra basının karşısına geçti.
Dönemin hükümetine sert eleştiriler getirilen raporda, başta Amerika'nın askeri talepleri olmak üzere, işgal kararına destek verildiği sırada, meclisin yeterli derecede bilgilendirilmediğine yer verildi. Başbakan Balkenende'nin bu konudaki tartışmalara yok denecek düzeyde az liderlik yaptığını ileri süren araştırma komisyonu, konunun büyük oranda dönemin dışişleri bakanına havale edildiğini dile getirdi. Amerika'nın 2002 yılında Hollanda'dan talep ettiği askeri destek konusunda meclise yeterli açıklıkta bilgi verilmediğini öne süren komisyon, buna karşın Hollanda'nın işgale aktif askeri destek verdiğine ilişkin bir kanıta ise ulaşılmadığını dile getirdi.
Medyada ve siyasi arenada sıkça dile getirilen 'Irak işgaline ilişkin desteğe karşılık Hollanda'ya, NATO Genel Sekreterliği'ne Jaap de Hoop Scheffer'ın getirilmesi garantisinin verildiği' yönündeki iddialara da açıklık getiren komisyon, bu konuda da herhangi bir belge ve delil bulamadıklarını kaydetti.
Amerika ve İngiltere'nin işgale dayanak gösterdikleri Birleşmiş Milletlerin (BM) 1441 sayılı kararına da atıfta bulunan Davids Komisyonu, 1991 tarihli bu kararın işgal için iki ülkeye yetki vermediğini yazdı.
Irak'a barış, demokrasi ve güvenliğin yerleşmesi için 2003 yılında işgal yapıldığını belirten Willibrord Davids, oysa gelinen noktanın tam bir fiyasko olduğunu ve Irak'ın hâlâ yeryüzünün en güvensiz bölgesi konumunda bulunduğunu söyledi.
Hollanda'nın Irak'ın işgali konusundaki tutumunu tartışılır hale getiren iki olay olmuştu. Bunlardan ilki Dışişleri Bakanlığı'na bağlı hukukçuların kaleme aldığı ve ABD'ye destek verilmesinin hukuki altyapısını zayıf bulan raporun medyada yayımlanmasıydı. İkinci olay ise eski ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Richad L. Armitage'ın geçen yıl yaptığı açıklama oldu. GPD ajansına bir demeç veren Armitage, Irak işgaline ilişkin desteğe karşılık Hollanda'ya, NATO Genel Sekreterliği'ne Jaap de Hoop Scheffer'ın getirilmesi garantisinin verildiğini iddia etmişti. Özellikle bu ikinci açıklama hükümetin yaylım ateşine tutulmasına yol açtı.
Muhalefet partilerinden yükselen tepkilere fazla karşı koyamayan Başbakan Jan Peter Balkenende, meclis araştırma komisyonu kurulması isteklerine karşılık, geçen yıl konunun bağımsız bir komisyon tarafından araştırılmasına karar verdi. Hollanda Yüksek Mahkemesi eski Başkanı Willibrord Davids başkanlığında oluşturulan komisyon, geçen mart ayında çalışmaya başladı. Hükümet üyeleri de dâhil konuyla ilgisi bulunan birçok isimle konuşan ve Davids Komisyonu olarak da adlandırılan komisyonun hazırladığı raporun önümüzdeki günlerde mecliste tartışılması bekleniyor.
