İsrail Yüksek Mahkemesi'nin, yapılacağı alanda bir Müslüman mezarlığı olduğu ortaya çıkmasına rağmen yapımına izin verdiği 'Simon Wiesenthal Hoşgörü Müzesi’nin inşasını engellemeye çalışan Filistinliler Birleşmiş Milletler'e başvurdu.

Mezarlıkta yakınları bulunan Filistinli ailelerin temsilcileri ile insan hakları örgütleri, İsrail'in müze yapımını durdurmak ve Müslüman mezarlığını kurtarmak için Birleşmiş Milletler'den destek istedi.

Çarşamba günü Kudüs'te bir basın toplantısı düxenleyen Anayasal Haklar Merkezi'nin Filistinli aktivistleri, Mamilla Mezarlığı'nı korumak için çalıştıklarını söylediler. Önde gelen Filistinli felsefe profesörü Sari Nusseybeh'in oğlu Cemal Nusseybeh, en az bir yakının bu mezarlıkta gömülü olduğunu söyledi, "Kudüs'ün zenginliğini gösteren bu
alanı neden yok etmek istediklerini anlamak zor" dedi.

Aralarında Kolombiya Üniversitesi'nde Arap Çalışmaları profesörü Raşid Halidi ve Filistinli lider Faysal Hüseyni'nin oğlu Abdulkader Hüseyni'nin de bulunduğu altmış Filistinli, atalarının bu mezarlıkta gömülü olduğunu söyleyerek BM'e verilen dilekçeyi imzaladı.

Filistinliler, BM insan hakları yüksek komiserliği, UNESCO ve diğer Birleşmiş Milletler görevlilerini, acilen harekete geçmeye ve tarihi mezarlara yönelik saygısızlığı durdurmak için mezarlığı tarihi miras alanı ilan etmeye çağırdı. Mezarlığın büyük bölümü halen İsrail yönetiminin yapılaşma kararları nedeniyle ortadan kaybolmuş durumda. İsrail bir kısmını otopark haline getirirken, alana bir okul, bir yol ve geniş bir park inşa edilmiş.

Simon Wiesenthal Merkezi kurucusu ve dekanı Haham Marvin Hier ise, tepkilere "Hoşgörü Müzesi projesi bir mezarlık üzerinde değil, eski bir belediye otoparkında inşa edilecek" açıklamasıyla cevap verdi. Haham Hier İsrail'in Eski Eserler Kurumu'na dayanarak, alanda "artık hiçbir kemik" bulunmadığını da savundu.

Her şey 2006 yılında başladı

2006’da proje alanına ilk kazmanın vurulmasının ardından, burada tarihî önemi olan bir Müslüman mezarlığının bulunduğu ortaya çıkmıştı. Bunun üzerine ülkenin iki müslüman grubu, bir insan hakları örgütü olan Karamah ve Al-Aqsa Company, alandaki inşaat çalışmalarının durdurulmasını istemişti. Bunun sonucunda İsrail Yüksek Mahkemesi inşaatı geçici olarak durdurmuş ve tarafların anlaşmaya varmasını
talep etmişti.

Müzeyi inşa eden Simon Wiesenthal Center, inşaatın planlama aşamasındayken burada tarihî bir mezarlık olduğunu bilmediklerini iddia ediyordu. Şimdi ise, eski mezarlıkta kalan tüm kemiklerin başka mezarlara taşındığını, alanın belediye ve İsrail Bayındırlık Bakanlığı kayıtlarında otopark olarak yer aldığını savunuyor.

İlk etapta müzenin şehir merkezinin dışında bir yere yapılması düşünülmüş, ancak sonrasında dönemin belediye başkanı, Ehud Olmert’in isteğiyle, yapının şehir merkezine yapılması kararlaştırılmıştı.

2006’da başlayan bu proje, toplumdan gelen tepkiler ve dava süreçleri nedeniyle dondurulmuştu. Müslüman dinî önderleri, İsrail İslam hareketi ve Ortodoks Yahudiler, mezarlıkların taşınması konusundaki kaygılarını dile getirmişti.

Filistinliler projeye "Müze, bir hoşgörü ifadesinden çok, İsrail’in Filistin üzerindeki hegemonyasını pekiştirmeye yönelik bir yapı olacaktır. Hiçbir mimarî proje, insan haklarını ve tarihi ayaklar altına alarak, toplumun dengesini bozma tehlikesi meydana getiremez" açıklamasıyla tepki göstermişti.

Bu tartışmaların ardından, projenin ana mimarı Amerikalı Frank Gehry "Hoşgörü Müzesi" için çalışmaktan vazgeçtiğini açıklayarak projeden çekilmişti.
Dünya Bülteni