Metin Arslan'ın haberi

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin Ergenekon davası sanığı Mehmet Haberal'ın tahliye taleplerini reddeden 9 hâkim hakkında verdiği bin 500'er liralık tazminat cezasının kanuna aykırı olduğu belirtildi. Daire kararında Ceza Muhakemeleri Kanunu (CMK) ve Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nda (HUMK) hâkimlerin hukuki sorumluluğu hükümlerine aykırılıkları tespit edildi. Buna göre, CMK'ya aykırı koruma tedbirleriyle ilgili tazminat davaları ancak devlete karşı açılabiliyor. Mahkemenin tazminata karar vermesi ve devletin de tazminatı ödemesi durumunda, ilgili hâkimin kusuru varsa rücu ediliyor. Ancak Daire, Haberal'ın tutukluluğunu reddeden hâkimlere doğrudan dava açılabileceğine hükmederek kanun hükümlerini çiğnedi.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin verdiği son karar AB'nin yüksek yargıya dönük eleştirilerini de haklı çıkardı. AB'nin son İstişari Ziyaret Raporu'nda, Türk yargı sistemi içinde HSYK'nın yapısı ve Yargıtay'ın mevcut işleyişinin yargı üzerinde bir iç tehdit oluşturduğu belirtilmişti. Söz konusu karar Venedik Komisyonu, BM Yargı Bağımsızlığı Temel İlkeleri, Avrupa Hâkimleri Danışma Konseyi'nin görüşlerine aykırı bulunuyor. Avrupa Hâkimleri Danışma Konseyi'nin 3 No'lu görüşü ve Hâkimlerin Statüsü Hakkında Avrupa Şartı'nda Türkiye'nin iç hukukunda olduğu gibi "davanın devlete karşı açılması ve şayet kasıt veya ağır kusuru varsa kendisine rücu edilmesi" öneriliyor.

Yargıtay'ın ilk derece mahkemesi sıfatıyla baktığı davada verdiği tazminat kararının tartışmaları sürüyor. Yürürlükteki kanunlara göre hâkimlerin kanuna aykırı işlemlerine karşı HUMK ve CMK'daki maddelere göre tazminat davası açılabiliyor. HUMK'a göre bir hâkim hakkında tazminata karar verilebilmesi belli koşulların oluşması halinde mümkün. CMK'ya göre ise koruma tedbirleri (gözaltı, arama, tutuklama vb.) nedeniyle ilgililer tazminat isteyebilir. Avukatları, Mehmet Haberal'ın tahliye taleplerinin gerekçesiz olarak reddedildiği, gerekçenin soyut ifadeler içerdiği, hâkimin reddi müessesesinin CMK'ya aykırı uygulandığı, Haberal'a sorgusunda terör örgütü kurma ve yönetme suçuyla ilgili hiçbir soru sorulmadığı iddialarında bulundu. CMK'nın 141. maddesine göre, koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davası ancak devlete karşı açılabilir. Maddenin son fıkrasında, "Kişiler maddi ve manevi her türlü zararlarını devletten isteyebilirler." hükmü bulunuyor. Mahkemenin tazminata karar vermesi ve devletin de tazminatı ödemesi durumunda, ilgili hâkimin tazminat ödenmesinde kusuru varsa ona rücu edilmesi gündeme gelebilir. Söz konusu kanun hükmünün öncelikle uygulanması gerektiği belirtiliyor. HUMK'un 573. maddesine göre de tazminat kararı verilmesinin hukuka ve kanuna aykırı olduğu vurgulanıyor.
Zaman